ترامپ در مدار تکرار تهدید و مذاکره؛ ایران: گفتوگو تحت فشار منتفی است
در حالی که واشنگتن با ترکیبی از فشار سیاسی، تهدیدهای نظامی و پیشنهادهای دیپلماتیک تلاش میکند تهران را به بازگشت به میز گفتوگو وادار کند، ایران با رد صریح هرگونه پیششرط، تأکید کرده است که مذاکره تحت فشار و بر مبنای شروط آمریکا اساسا قابل پذیرش نیست.
به گزارش ایلنا، روزنامه لبنانی «الاخبار» در تحلیلی نوشت: با نزدیک شدن به پایان مهلت آتشبس، تنش میان واشنگتن و تهران بار دیگر در مسیر تشدید قرار گرفته است؛ در حالی که آمریکا از یکسو بر بازگشت ایران به میز مذاکره تأکید دارد و از سوی دیگر گزینه نظامی را نیز روی میز نگه داشته است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا با اتخاذ رویکردی دوگانه، همزمان از تمایل به گفتوگو سخن میگوید و هم در صورت شکست مذاکرات، از احتمال استفاده از زور نظامی صحبت میکند. در مقابل، ایران تأکید دارد که بازگشت به مذاکرات تنها در صورت کنار گذاشتن شروط تحمیلی واشنگتن ممکن خواهد بود.
در همین چارچوب، رسانههای آمریکایی از جمله نیویورکتایمز و والاستریت ژورنال به نقل از برخی منابع گزارش دادهاند که تهران از طریق واسطهها اعلام کرده ممکن است هیأتی را برای حضور در گفتوگوها اعزام کند، اما رسانههای نزدیک به ایران این موضوع را رد کرده و تأکید دارند هیچ تصمیمی برای مشارکت در مذاکرات اتخاذ نشده است. به گفته این منابع، شرط اصلی ایران برای هرگونه گفتوگو، رفع فشارها و بهویژه محاصره دریایی عنوان شده است.
همزمان، گزارشهای متناقضی درباره تحرکات هیأت آمریکایی منتشر شده است؛ برخی رسانهها از احتمال سفر مقاماتی از واشنگتن به اسلامآباد خبر دادهاند، در حالی که برخی دیگر این موضوع را قطعی ندانستهاند. با این حال، خود ترامپ مدعی شده که تیمی شامل معاون رئیسجمهور و برخی چهرههای نزدیک به او در مسیر پاکستان هستند تا روند مذاکرات را پیگیری کنند.
ترامپ همچنین در اظهاراتی دیگر گفته است در صورت حصول پیشرفت، حاضر به دیدار با مقامات ارشد ایرانی خواهد بود، اما تأکید کرده محور اصلی هر توافق احتمالی، صرفنظر کردن ایران از دستیابی به تسلیحات هستهای است؛ موضوعی که واشنگتن آن را «غیرقابل مذاکره» میداند.
در کنار این مواضع، وی اعلام کرده در صورت عدم دستیابی به توافق تا پایان مهلت تعیینشده، آتشبس تمدید نخواهد شد و فشارها ادامه پیدا میکند. او همچنین مدعی شده توافق احتمالی جدید، نسبت به توافق هستهای دوران باراک اوباما سختگیرانهتر و جامعتر خواهد بود.
در سطح منطقهای نیز نقش پاکستان بهعنوان واسطه پررنگتر شده است. گزارشها حاکی از آن است که مقامهای این کشور در تماس با تهران و واشنگتن تلاش کردهاند مسیر گفتوگو را حفظ کنند. منابع پاکستانی همچنین اعلام کردهاند که مسائل مرتبط با امنیت دریایی و وضعیت بنادر ایران از جمله محورهای اختلافی در روند مذاکرات است.
در همین زمینه، برخی منابع مدعی شدهاند که فرمانده ارتش پاکستان در تماس با مقامات آمریکایی هشدار داده که ادامه محاصره دریایی میتواند مانعی جدی بر سر راه مذاکرات باشد؛ موضوعی که بنا بر برخی گزارشها با واکنش محتاطانه واشنگتن مواجه شده است.
در کنار این تحولات، فضای میدانی نیز همچنان پرتنش گزارش میشود. آمریکا اعلام کرده نیروهایش در منطقه در حالت آمادهباش قرار دارند و در صورت دستور رئیسجمهور، گزینه نظامی همچنان قابل اجراست. از سوی دیگر، برخی منابع آمریکایی تأکید دارند هنوز تصمیم نهایی درباره ادامه مسیر دیپلماتیک یا بازگشت به درگیری اتخاذ نشده و بحثها در بالاترین سطح ادامه دارد.
در همین حال، گزارشهایی از درگیریهای محدود دریایی نیز منتشر شده است؛ از جمله توقیف یک شناور ایرانی از سوی نیروهای آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز که با واکنش تهران مواجه شد. مقامات ایرانی این اقدام را تحریکآمیز توصیف کرده و هشدار دادهاند در زمان مناسب پاسخ خواهند داد، هرچند تأکید کردهاند در شرایط فعلی ملاحظات مربوط به جان خدمه نیز در نظر گرفته میشود.
در سطح منطقهای، برخی تحلیلها حاکی از آن است که رژیم صهیونیستی بیش از سایر بازیگران نسبت به احتمال ازسرگیری درگیریها نگران یا حتی متمایل به تشدید تنشهاست. مقامات این رژیم مدعی شدهاند که برای هر سناریویی آمادهاند و برتری هوایی خود را عامل بازدارنده در برابر ایران میدانند؛ اظهاراتی که در چارچوب فضای تبلیغاتی و تنشآلود منطقه ارزیابی میشود.
مجموع این تحولات نشان میدهد که پرونده ایران و آمریکا وارد مرحلهای حساس و چندلایه شده است؛ مرحلهای که در آن هم فشار سیاسی و نظامی افزایش یافته و هم تلاشهای دیپلماتیک از مسیرهای غیرمستقیم ادامه دارد، بدون آنکه چشمانداز روشنی از توافق نهایی یا تشدید درگیریها وجود داشته باشد.
