آتشبس شتابزده؛ تهدیدی تازه برای جنوب لبنان
تحلیلها نشان میدهد توافق فوری میان آمریکا و ایران، بدون مشارکت واقعی بیروت، میتواند به تثبیت خطوط درگیری فعلی و محدودیت بازگشت ساکنان جنوب منجر شود؛ وضعیتی که پیامدهای آن به سود لبنان نخواهد بود.
به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» در مطلبی نوشت: گزارشها و تحلیلها نشان میدهد که بسیاری امیدوارند پایان جنگ با ایران، هر زمان که رخ دهد، به توقف درگیریها در لبنان نیز منجر شود. در عین حال، برخی خواستار برقراری سریع آتشبس در منطقه، بهویژه در لبنان هستند. اما بررسیهای میدانی و سیاسی حاکی از آن است که آتشبس فوری در شرایط فعلی، لزوما در راستای منافع لبنان، بهویژه ساکنان مناطق جنوبی، ارزیابی نمیشود.
بدیهی است که هیچ عقل سلیمی خواهان تداوم جنگی نیست که هزاران کشته و زخمی برجای گذاشته، زیرساختها را تخریب کرده و موج گستردهای از آوارگی و ناامنی روانی ایجاد کرده است. با این حال، تحقق یک آتشبس فوری در لبنان در چارچوب توافقی میان آمریکا و ایران- بدون نقشآفرینی واقعی بیروت در تعیین مفاد آن- میتواند پیامدهایی به همراه داشته باشد که به زیان جنوب لبنان تمام شود.
در وهله نخست، چنین آتشبسی به معنای تثبیت وضعیت میدانی موجود در جبهههای جنوبی خواهد بود. به عبارت دیگر، نیروهای رژیم صهیونیستی و عناصر حزبالله در خطوط فعلی متوقف خواهند شد، بدون آنکه حساسیتهای خاص جبهه مستقیم لبنان و اسرائیل در نظر گرفته شود. این در حالی است که ماهیت درگیری میان ایران با آمریکا و اسرائیل عمدتا غیرمستقیم است. در نتیجه، هرگونه خطای محاسباتی یا درگیری محدود میان نیروهای مستقر در جنوب، میتواند به سرعت به ازسرگیری درگیریها و حتی بازگشت به نقطه آغاز منجر شود.
در سطح دوم، بازگشت کامل ساکنان مناطق جنوبی به منازل خود با موانع جدی مواجه خواهد شد. ساکنان روستاهای مرزی عملا از بازگشت محروم خواهند شد و بازگشت به مناطق خط دوم و سوم نیز بهصورت محدود، مشروط و تحت نظارت شدید ارتش رژیم صهیونیستی انجام خواهد گرفت. این وضعیت یادآور تجربه پس از توافقهای پیشین است، با این تفاوت که این بار دامنه جغرافیایی کنترل میدانی اسرائیل بهمراتب گستردهتر شده و بخش قابل توجهی از مناطق موسوم به «حاشیه مقدم» را در بر میگیرد.
در محور سوم، شواهد نشان میدهد رژیم صهیونیستی در پی بهرهبرداری از موقعیت میدانی خود برای افزایش مطالبات از لبنان است. این رژیم احتمالا تلاش خواهد کرد از فضای آتشبس برای تثبیت و تحکیم مواضع خود استفاده کند و خروج کامل از مناطق اشغالی را به اقدام عملی دولت لبنان در خصوص خلع سلاح حزبالله مشروط سازد.
بر این اساس، به نظر میرسد توافقی که بدون لحاظ منافع مستقیم لبنان و با تمرکز بر پروندههایی نظیر برنامه هستهای ایران یا موضوعات موشکی شکل گیرد، پاسخگوی نیازهای واقعی لبنان نخواهد بود. مسائل کلیدی مانند تعیین وضعیت مرزهای جنوبی، بازگشت آوارگان و توقف تجاوزات هوایی رژیم صهیونیستی باید در کانون هرگونه توافق قرار گیرد.
با این حال، واقعیتهای سیاسی منطقه پیچیدهتر از آن است که چنین توافقی بهسادگی حاصل شود. ایران تمایلی به کنار گذاشتن اهرم لبنان ندارد، حزبالله نیز بهدلیل پیوندهای راهبردی و ایدئولوژیک از این مسیر جدا نمیشود، و رژیم صهیونیستی نیز ممکن است از هر توافق احتمالی میان واشنگتن و تهران برای تحمیل شروط خود بهرهبرداری کند.
در مجموع، لبنان نیازمند توافق آتشبسی است که مبتنی بر شرایط خاص خود و با محوریت منافع ملی آن تدوین شود. تحقق چنین توافقی، احتمالا مستلزم ورود مستقیم دولت لبنان به مذاکرات با طرف مقابل است؛ امری که به نظر میرسد هنوز شرایط لازم برای آن فراهم نشده و میدان همچنان بهعنوان ابزار تقویت موقعیتهای چانهزنی آینده باقی خواهد ماند.
