زرگر در گفتوگو با ایلنا:
ادغام کردها در ارتش سوریه موجب دگردیسی فقراتی خواهد شد/نگاه اسرائیل و ترکیه به صلح قسد و دمشق
کارشناس مسائل منطقه گفت: ورود کردها به چرخههای نظامی، سیاسی و اقتصادی، حکومت جولانی را وادار میکند که سریعتر خود را با این متحد جدید تطبیق دهد.
علی اصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه در تشریح ابعاد و دلایل آتشبس و توافق نیروهای سوریه و قسد در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: در سوریه تحولاتی در حال وقوع است و از جمله این تحولات، بحث ادغام نیروهای کرد در ساختار واحد نیروهای مسلح سوریه است؛ به این معنا که این نیروها، چه در کوتاهمدت و چه در بلندمدت، در ارتش و ساختار رسمی دولت سوریه ادغام شوند. به نظر میرسد این روند میتواند به نفع ترکیه باشد؛ چراکه یکی از نگرانیهای اصلی ترکیه همواره این بوده که نیروهای کرد بهصورت مسلح باقی بمانند و همانند آنچه در عراق شاهد آن هستیم، به سمت نوعی خودمختاری مسلحانه حرکت کنند. چنین الگویی برای ترکیه خوشایند نبود، چراکه تجربه اقلیم کردستان عراق میتوانست در سوریه نیز تکرار شود و در ادامه حتی پیامدهایی برای داخل ترکیه و مناطق کردنشین آن به همراه داشته باشد؛ وضعیتی که در آن، مهار کردهای ترکیه برای دولت مرکزی دشوارتر میشد. از این منظر، سکوت یا عدم اقدام جدی ترکیه را میتوان ناشی از همین محاسبه دانست و حالا ترکیه منتفع میشود، چراکه سلاح از دست نیروهای کرد خارج شده و در اختیار دولت مرکزی سوریه قرار میگیرد. در نتیجه، سطح خودمختاری بهطور جدی کاهش مییابد و این موضوع میتواند خیال آنکارا را تا حد زیادی راحت کند.
وی ادامه داد: در معادله سوریه، بازیگر دیگری نیز بهطور جدی وارد شده و در حال اعمال نفوذ است و آن روسیه است. دلیل این امر نیز سفر جولانی به روسیه و دیدار او با ولادیمیر پوتین است. تردیدی نیست که این مسئله برای آمریکاییها و حتی برای اسرائیل چندان خوشایند نیست. روسیه بهدنبال آن است که جای پای خود را در این منطقه حفظ کند؛ چه در راستای تثبیت موقعیتش در مدیترانه و چه از طریق برقراری روابط دوستانه و اثرگذاری بر حکومت جولانی. از این زاویه میتوان گفت که آمریکاییها نیز تا حدی عقبنشینی کردهاند و حمایت خود از نیروهای کرد را کاهش دادهاند؛ بهگونهای که این نیروها، چه در کوتاهمدت و چه در میانمدت، بهتدریج در ساختار نیروهای مرکزی ادغام شوند. هدف از این روند، شکلگیری سوریهای با تمرکز قدرت بیشتر است؛ وضعیتی که هم آمریکا و هم اسرائیل بتوانند راحتتر با حکومت مرکزی آن کنار بیایند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در این میان اسرائیل مقولهای جداگانه است و گاه به نظر میرسد پیچیدگی رفتار آن حتی از کنترل آمریکا نیز خارج میشود. با این حال، این احتمال وجود دارد که اگر آمریکاییها به این جمعبندی برسند که ثبات نسبی در سوریه ایجاد شده و حکومت مرکزی قدرتمندی شکل گرفته است، به اسرائیل نیز فشار بیاورند که میزان مداخله خود را کاهش دهد، حضورش را محدود کند و حتی برخی مناطق اشغالی را تخلیه کند. بهنظر میرسد چنین سناریویی دستکم در سطح تحلیل قابل تصور است. در مجموع، حضور روسیه و برقراری روابط دوستانه با جولانی میتواند بر سایر بازیگران نیز اثر بگذارد و آنها را به این سمت سوق دهد که هرچه سریعتر به بیثباتی در سوریه چه برای مهار نفوذ روسیه و چه برای تثبیت نفوذ خودشان، پایان دهند. در این چارچوب، پرسشهایی نیز مانند اینکه نگاه ترکیه و آمریکا به این فرایند چیست؟ موضع اسرائیل چگونه است؟ و آیا احتمال بروز تحولات و درگیریهای جدید وجود دارد؟ مطرح میشود؛ اما در نهایت، باید توجه داشت که کردها تنها نیرویی هستند که دستکم بر اساس قرائت اسناد امنیت ملی ایالات متحده فاقد ایدئولوژی مذهبی مشخص هستند. در مقابل، با طیفی مانند طیف جولانی مواجه هستیم که پیشینهای ایدئولوژیک دارد و در مقطعی شاخه سوری القاعده به شمار میرفت.
وی افزود: حال پرسش اساسی این است که چگونه، نیرویی فاقد ایدئولوژی مذهبی مشخص میتواند با نیرویی با چنین پیشینهای ادغام شود؟ آیا در این میان تضاد منافع یا تنشهای جدیدی شکل نخواهد گرفت؟ به نظر میرسد اگر در میانمدت این ادغام، بهویژه در مورد نیروهای مسلح کرد، بهدرستی انجام شود و آنها در ارتش جدیدی که جولانی در حال شکلدهی آن است جذب شوند، کردها از نظر توان نظامی، استفاده از سلاح و تجربه جنگی، چیزی کمتر از نیروهای جولانی نخواهند داشت. در چنین شرایطی، احتمال نوعی دگردیسی ایدئولوژیک نیز وجود دارد. با توجه به تحولاتی که طی دو سال اخیر رخ داده و حمایتی که هم آمریکا و هم روسیه از جولانی کردهاند (از جمله به رسمیت شناختن او بهعنوان رئیس دولت مرکزی و رئیسجمهور موقت) به نظر میرسد بخشی از این دگردیسی از پیش آغاز شده است. با ادغام کردها، این تحول ایدئولوژیک میتواند تکمیل شود. ورود آنها به چرخههای نظامی، سیاسی و اقتصادی، حکومت را وادار میکند که سریعتر خود را با این متحد جدید تطبیق دهد. در حال حاضر نیز رفتار جولانی نشان میدهد که او در حال ارائه چهرهای متفاوت از گذشته است، هرچند ترکیب دولت و پیشینه ایدئولوژیک برخی از وزرا همچنان محل ابهام است و گفته میشود برخی از آنها از عناصر قدیمی القاعده بودهاند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، در شرایط کنونی به نظر میرسد اقتصاد بیش از ایدئولوژی بر نظامهای سیاسی حاکم شده و نقش ایدئولوژی در حال کمرنگ شدن است. این روند ممکن است زمانبر باشد، اما توافقاتی که اکنون در حال انجام است (و نمونهای از آن حدود یک سال پیش نیز امضا شد، هرچند به درگیری مجدد انجامید) اینبار وارد مرحلهای جدیتر شده است. اکنون صحبت از آن است که نیروهای کرد با سلاحهای خود بهطور کامل در ارتش ادغام شوند. حتی اگر بخشهایی از این ساختار همچنان تحت نفوذ کردها باقی بماند، این امر میتواند مقدمهای برای ادغام گستردهتر در حوزههای اقتصادی و سیاسی باشد. در مجموع، اگر این ادغام در میانمدت بهصورت سالم و باثبات انجام شود، به نظر میرسد مشکل ایدئولوژیک آنچنان جدی و تعیینکننده نخواهد بود.
