چه چیزی دنیای ما را رنگی کرده؟ پیگمنت یا رنگدانه؟
پیگمنت ها (pigments) که در زبان فارسی از آنها با نام رنگدانه ها یاد میشود، پودرهای رنگی هستند که میتوانند به دیگر اجسام رنگ داده و آنها را رنگی نمایند. امروزه از این پودرهای رنگی در تولید رنگها، پلاستیکهای رنگی و جوهرهای چاپ استفاده میشود و در صورت نبود این مواد، رنگی کردن اجسام ناممکن خواهد بود. البته ناگفته نماید که مواد رنگزای دیگری تحت عنوان دای ها ( dye) نیز وجود دارند که میتوانند اجسام را رنگی کنند. اما کاربرد این مواد محدود به صنعت نساجی و تولید پارچههای رنگی است.
انواع پیگمنت ها
امروزه پیگمنت های مختلفی در صنعت رنگسازی مورد استفاده قرار میگیرند. در یک دستهبندی کلی میتوان این پیگمنت ها را به چهار دسته زیر تقسیم نمود:
- آلی
- معدنی
- فلزی
- صدفی
پیگمنت آلی
پیگمنت های آلی قدرت رنگ دهی بو تنوع رنگی بالایی دارند. رنگهای ساختهشده با آنها زنده بوده و به علت تنوع رنگی بالا، امکان ساخت رنگهایی جذاب با آنها امکانپذیر است. این رنگدانه ها عمدتاً در پوششهای اتومبیلی و رنگیها صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. این رنگدانه ها همراه با رنگدانه های فلزی ( آلومینیومی)، برای تولید رنگهای متالیک نیز استفاده میشوند. آنها تحمل دمایی بالایی ندارند اما میتوانند در صنایع PVC و صنایعی پلاستیکی که فرایند تولید آنها دمایی بالای نداشته باشد، به کار گرفته شوند. در بهترین حالت پودرهای رنگی آلی دمای فرایند 200 درجه سانتی گراد را تحمل میکنند پس هنگام استفاده از آنها حتماً باید دمای فرایند موردبررسی قرار گیرد. البته پیگمنت های آلی یک ایراد دیگر نیز دارند که آن قیمت بالای آنها است.
رنگدانه معدنی
پیگمنت های معدنی از قیمت پایینتری نسبت به رنگدانه های آلی برخوردار هستند. این پیگمنت ها قدرت رنگ دهی و تنوع رنگی کمی دارند. اما نکته مثبت آنها مقاومت بالا در برابر نور، دما و عوامل محیطی است. به همین دلیل استفاده از آنها در صنایع پلاستیکی راحت است. از طرفی اگر قصد تولید محصولی داشته باشیم که در محیط بیرونی و در برابر نور خورشید و عوامل محیطی قرار گیرد، این رنگدانه های گزینههای خیلی خوبی هستند. از دیگر مزیتهای این پیگمنت ها میتوان به سازگاری آنها با آب اشاره نمود. همین خاصیت آنها باعث شده است که امروزه شاهد استفاده از پیگمنت های معدنی به ویژه اکسید آهن ها در تولید کفپوش و بتنهای رنگی استفاده باشیم.
پیگمنت فلزی
رنگدانه های فلزی چندین نوع دارند. برخی از آنها از جنس آلومینیوم هستند و جلا دارند. به همین علت در تولید رنگهای رویه خودرویی استفاده میشوند. رنگ متالیک و نقرهای بدنه خودروها و یا قالپاقها ناشی از حضور پیگمنت های آلومینیومی جلا دار است. برخی از پیگمنت های فلزی هم جلا ندارند و در ساخت رنگهایی استفاده میشوند که بهعنوان لایههای زیرین رنگآمیزی کاربرد دارند. ازایندست رنگها میتوان به رنگهای آستری فلزی اشاره نمود. وظیفه این رنگها حفاظت از سطح فلزی رنگآمیزی شده در برابر خوردگی است. درواقع حضور این پیگمنت های فلزی کمک میکند که رنگ آستری خاصیت ضد خوردگی پیدا کند.

رنگدانه صدفی
رنگدانه های صدفی جزو پودرهای رنگی جذابی هستند که امروزه در صنایع مختلفی نظیر: لوازمآرایشی، خودروسازی و صنعت چاپ و صنایع الکترونیکی و مخابراتی به کار گرفته میشوند. وقتی در تولیدی رنگی از این پودر رنگی صدفی استفاده مشود، رنگ نهایی یک تلالو خاصی پیدا میکند. بعد از اعمال چنین این رنگی انگاری دانهریز شیشهای درون رنگ وجود دارند که با تغییر زاویه دید برق میزنند. این پیگمنت ها قیمت بالایی دارند و نکته مهم در آنها آن است که به ضربه حساس هستند. درنتیجه هنگام ساخت رنگ با آنها باید دقت داشت که دور همزن پایین باشد وگرنه باعث خرد شدن رنگدانه صدفی میشود.
در این مقاله به طور اجمالی با انواع رنگدانههایی که باعث رنگی شدن دنیای اطراف ما میشوند آشنا شدیم. درصورتیکه تمایل دارید که اطلاعات بیشتری در این زمینه کسب نمایید، پیشنهاد میکنیم که از وب سایت های نیاز شیمی و رادمان شیمی بهعنوان یکی از کاملترین وبسایتها در زمینه پیگمنت ها و رنگدانه ها، بازدید نمایید.