هشدار جدی درباره احتمال بحران در تأمین کالاهای اساسی / سناریوی اختلال در تنگههای حیاتی، اقتصاد را در آستانه شوک قرار میدهد
در سناریوهای بحران، بهویژه در صورت اختلال در تنگههای حیاتی، کشورها با محدودیتهای جدی در تأمین مواجه میشوند و تنها اقتصادهایی میتوانند از این مرحله عبور کنند که پیش از وقوع بحران، زیرساختهای تأمین خود را تقویت کرده باشند.
ایلنا؛ در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه بهطور محسوسی در حال افزایش است و سناریوهایی مانند درگیریهای مستقیم یا اختلال در تنگههای استراتژیک و مسیرهای حیاتی تجارت جهانی بیش از گذشته مطرح شدهاند، لازم است نگاه به حوزه «کالاهای اساسی» از سطح یک موضوع اقتصادی فراتر رفته و در چارچوب امنیت ملی مورد توجه قرار گیرد.
تجربه بحرانهای گذشته نشان داده است که با اولین نشانههای اختلال در مسیرهای تأمین، زنجیره کالاهای اساسی دچار تنش میشود. این اختلال میتواند در بازهای کوتاه، منجر به کمبود در بازار، جهش قیمتها و شکلگیری فضای روانی منفی در جامعه شود.
در چنین شرایطی، شرکتهای فعال در حوزه تأمین و توزیع کالاهای اساسی، عملاً در خط مقدم مدیریت بحران قرار دارند. این مجموعهها با تکیه بر شبکههای تأمین، تجربه عملیاتی و شناخت دقیق بازار، میتوانند مانع از بروز شوکهای ناگهانی در بازار شوند.
با این حال، این ظرفیت راهبردی امروز با موانعی جدی روبهروست؛ از جمله کمبود منابع مالی واقعی، بروکراسیهای زمانبر و نبود هماهنگی مؤثر در برخی سطوح تصمیمگیری. در شرایطی که هر ساعت تأخیر میتواند تبعات گستردهای به همراه داشته باشد، ادامه این وضعیت میتواند ریسکهای موجود را تشدید کند.
نکته کلیدی اینجاست که در سناریوهای بحران، بهویژه در صورت اختلال در تنگههای حیاتی، کشورها با محدودیتهای جدی در تأمین مواجه میشوند و تنها اقتصادهایی میتوانند از این مرحله عبور کنند که پیش از وقوع بحران، زیرساختهای تأمین خود را تقویت کرده باشند.
بر این اساس، حمایت هدفمند از شرکتهای توانمند در حوزه کالاهای اساسی، باید بهعنوان یک اولویت فوری در دستور کار قرار گیرد. این حمایت میتواند شامل تسهیل دسترسی به منابع مالی، کاهش موانع اداری، ایجاد مسیرهای سریع برای تأمین و ترخیص کالا و تقویت هماهنگی میان نهادهای مرتبط باشد.
تعلل در تصمیمگیری، در چنین شرایطی، هزینهای بهمراتب سنگینتر از اقدام بهموقع خواهد داشت.
امروز، اقتصاد کشور در نقطهای قرار دارد که نیازمند تصمیمهای سریع، دقیق و مبتنی بر واقعیتهای میدانی است؛
تصمیمهایی که میتواند مانع از تبدیل یک تهدید بالقوه به یک بحران واقعی شود.
امیرحسن غفاری
رئیس هیئتمدیره شرکت توسعه کیفیت تغذیه ایران
