محسن خسروی در گفتوگو با ایلنا
جشنواره تئاتر مهر کاشان جایگاه خود را تثبیت کرده است
بعد از گذشت یازده دوره برگزاری جشنواره سراسری تئاتر مهر در کاشان و حضور هنرمندان نمایش و تئاتر از سراسر ایران حال و هوای دیار نخستینها را که از ابتدا با نام شهری هنرخیز و هنر پرور است با اجرای نمایشهای صحنهای و خیابانی تغییر داد.
در اینجا فرصت را غنیمت شمرده به سراغ محسن خسروی پیشکسوت هنر نمایش و تئاتر کاشان آمدیم آنچه میخوانید ماحصل این گفتگوست:
علت شکلگیری جشنواره تئاتر مهر چه بود و تاکنون چه مقدار از دورنما و چشم انداز جشنواره محقق شده است؟
تئاتر کاشان به خاطر توان خوبی که بعد از انقلاب داشت و در دهه ۶۰ در سطح کشور مطرح شده بود از سال ۶۷ هنرمندان تئاتر کاشان تصمیم گرفتند جشنوارههای تئاتر در کاشان راهاندازی کنند از جمله ۱۰ دوره جشنواره تئاتر فجر کاشان و ۸ دوره جشنواره تئاتر کودک و نوجوان که با شکلگیری سازمان رفاهی تفریحی شهرداری کاشان، جشنوارههای تئاتر شهروندی، تئاتر کمدی و تئاتر دینی در کاشان بر گزار میشد و از سال ۸۴ تصمیم بر آن شد که تمامی این جشنوارهها در جشنوارهای به نام تئاتر مهرتجمیع شده که به واسطه آنکه در فرهنگسرای مهر و در ماه مهر برگزار میشد این نام را بر خود گرفت و تاکنون یازده دوره آن به شکل سراسری و کشوری برگزار میشود و پس از چندین دوره برگزاری اهدافی برای آن ترسیم شد که تا حد زیادی توانسته در آن راستا حرکت کند اما رسیدن به تمامی آن ایده آلها قطعا زمان بیشتری را میطلبد و صد البته برنامه ریزی مطلوبتر و منسجمتر.
شاکله اصلی شکل گیری ستاد جشنواره از ابتدا تاکنون چگونه بوده است؟
از آغاز ستاد جشنواره تئاتر مهر ترکیبی از مسوولین سازمان، مدیر فرهنگسرای مهر و برخی از هنرمندان تئاتر کاشان بودهاند. البته در برپایی و استمرار جشنواره سختیها و خون دلهای فراوانی خورده شده است تا در حال حاضر به یک جریان تثبیت شده فرهنگی در سطح کشور رسیده و باید از تلاشها و کوششهای محمد شفافی که ۹ دوره به عنوان مدیر فرهنگسرای مهر دبیری جشنواره را بر عهده داشتند یادی کنیم که در شکل بخشیدن و سازماندهی ارکان جشنواره نقش اساسی به عهده داشتند و همچنین شورای بررسی متون و نظارت بر نمایش کاشان که تحت نظارت اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان بوده و از دورههای اولیه جشنواره تاکنون در قالب کمیته فنی انتخاب آثار و بررسیها به شکل کاملا تخصصی و کارشناسانه و به اعتلای کیفی جشنواره نقش بسزایی داشته است.
البته در سالهای اخیر این شورا با استفاده از نظرات شورای راهبردی سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری و سوق بخشیدن اهداف جشنواره به ارزشهای مندرج در فراخوان جشنواره تلاش کرده تا ضمن کیفی بودن نمایشها و به لحاظ هنری، با موازین و اهداف جشنواره نیز مطابقت داشته باشد.
دلیل اتحاد هنرمندان و بارور شدن جشنواره؟
خوشبختانه هنرمندان تئاتر کاشان همواره با یکدیگر روابطی صمیمی داشتهاند و یکی از دلایل برگزاری جشنواره اتحاد هنرمندان تئاتر کاشان و یکدلیشان با هم بوده است. اما این همدلی باید روز بروز بیشتر و عمیقتر شود تا نه تنها جشنواره بلکه کل تئاتر کاشان بارورتر وپویاتر شود و این ممکن نخواهد بود جز با گذشت، خویشتنداری و صداقت در کار و اینکه بدانیم هنوز تا نقطه مطلوب فاصله بسیاری داریم و در این راستا پاکی و تهذیب نفس و گام زدن در مسیر آرمانهای مردم مسلمان و احترام به آنان میتواند ما را سریعتر و زودتر به مقصد برساند.
نقش پیشکسوتان در جشنواره چیست؟
پیشکسوتان چراغ راه جوانان هستند و قطعا میتوانند با حضور هر چه پررنگتر خود در جشنواره مشوق نسل جوان باشند. انتقال تجربیات و دلگرمیهای آنان میتواند آینده تئاتر را در کاشان بیمه کند و البته باید قدر جوانان را هم در زمینه هنر با تکریم آنان دانست و اینکه پیشکسوتان به مثابه ریشهها و بنیانهای هر هنری به ویژه تئاتر هستند.
ملاکهای گزینش گروههای شرکت کننده در جشنواره چه بوده است؟
اول سطح کیفی نمایشها به لحاظ هنری، دوم انطباق نسبی با موضوعات و اهدافی که در فراخوان جشنواره اعلام میشود، سوم تنوع و گوناگونی ژانرهای نمایشها. البته گزینشها از آثاری است که به دبیرخانه ارسال میشود و سعی شده تا بهترین آنها در چند مرحله انتخاب شود، علت آنکه برخی از کارها در اجرای جشنواره به نظر ضعیف میرسد یکی اینکه انتخابها به صورت دیدن فیلم نمایشها انجام میشود که امکان دارد بعضی از فیلمها از کیفیت خوبی برخوردار نبوده و یا مربوط به اجراهای قبلی گروه به جشنواره ارسال شود و دیگر اینکه سالنهای اجرا در فرهنگسرا استاندارد نیست و این باعث میشود خیلی از کارها در صحنههای فرهنگ سرا افت کیفیت پیدا کنند به خصوص آنکه فرصت اندک برای گروههای غریب امکان آداپته شدن مطلوب با سالن را نمیدهد.
حضور داوران مطرح کشوری در چند دوره اخیر جشنواره چگونه بوده است؟
در دورههای اولیه جشنواره (تقریبا تا دوره ششم) از داوران کاشانی برای قضاوتها استفاده میشد که انصافا هم خوب داوری میکردند و هم نشان از پتانسیل بالای تئاتر کاشان داشت و اکنون ۵ دوره است که از داوران کاشانی دعوت به عمل میآید. این امر قطعا در رفع شبههها وبینظر بودن و نزدیک شدن به استانداردهای کشوری مطلوبتر است. البته کلا داوری آن هم در تئاتر امری نظری و نسبی است و هرگروه داوری بنا به گرایشات خود شاید انتخابهای متفاوتی را داشته باشد.
نگاه مسوولین و شهروندان به هنر تئاتر و نمایش؟
خوشبختانه تئاتر کم کم جایگاه خود را در بین جامعه پیدا میکند و نگاه مسوولین شهر به تئاتر از یک امر تبلیغی صرف به ضرورت فرهنگی در حال تغییر است و شهروندان، نمایش و هنر تئاتر را به مثابه یک نیاز احساس میکنند و هر وقت شرایطی فراهم میشود این شوق و اشتیاق خود را با حضور گسترده و استقبال از نمایشها نشان میدهند. این نگاه و گرایش وظیفه ما هنرمندان تئاتر رابسیار سنگینتر ساخته و باید با تلاش و کوشش و ارائه کارهای قوی با درون مایههایی که به مسائل جامعه و مردم میپردازد این نیاز را پاسخگو باشیم.
نقش هنر و هنرمند و جایگاه آن در شهری هنر خیز و هنر پرور چیست؟
هنر که از غریزه زیبایی دوستی انسانها سرچشمه میگیرد با جلوههای خود مانند شعر، موسیقی، نقاشی، معماری و تئاتر، جامعه را زیباتر، لطیفتر و انسانی تر میکند و البته خداییتر، زیرا هنرمند با ابداع خود، کاری الهی میکند و اساسا ذات هنر خلق مکنونات خدایی و الهی است، هنرمند با درک این مهم وظیفه سنگین و تعهد خطیری را بر دوش دارد و مردم یک شهر هم با بها دادن به هنرمندان و دادن فرصتهایی به آنان برای خلق آثار هنری بدانند که در حقیقت شهر خود رازیباتر و بهتر و زندگی را مطبوعتر ودلپذیرتر خواهند یافت. هنرمندان ترجمان آمال و آرزوهای مردم و برای آنان امید آفرین و شوق انگیرند.
معرفی پیشکسوتان در عرصه هنر و تئاتر؟
این امر قطعا میتواند علاوه بر تکریم پیشکسوتان انگیزه جوانان را در خلق آثار هنری چند برابر سازد و بدانند که تلاشهای آنان بیهوده نخواهد بود.
بازتاب جشنواره تئاتر مهر؟
جشنواره بازتاب بسیار خوبی داشته است، چه از سوی آنهایی که مستقیما در جشنواره به عنوان هنرمند و یا تماشاگر حضور داشته و چه آنهایی که در سطح کشور و شهر در جریان برگزاری جشنواره قرار گرفتند. البته انعکاس جشنواره سراسری تئاتر مهر باید در سطح کشور بیش از این باشد چرا که سابقه ندارد یک شهرستان بتواند جشنوارهای در سطح ملی را آن هم بیش از یک دهه بدون هیچ کمک مادی و پرسنلی خارج از شهرستان برگزار کند، شاید نداشتن یک مرکز رادیو و تلویزیونی در این امر دخیل باشد.
اما در سطح شهر تقریبا همه اعم از مسوولین و مردم عادی در جریان برگزاری این امر فاخر فرهنگی در شهرمان هستند و این از برخوردهایشان با ما که به نوعی دست اندرکار جشنواره بودیم مشهود است. در این راستا اظهار نظرها و پیشنهادهایی هم برای بهتر برگزار شدن جشنواره ارائه میدهند. برخی از مردم و هنرمندان هم انتظاراتی از جشنواره دارند که با کمال احترام و درایت باید به آنان توجه کرده و در جهت برآورده شدن خواستههایشان اهتمام ورزید. البته خواستهها هم باید معقول، منطقی و در عهده بضاعت موجود باشد.
کلام آخر (پایانی):
جشنواره سراسری تئاتر مهر کاشان هم اکنون به یک حرکت تثبیت شده فرهنگی در سطح کشور تبدیل شده و در حقیقت یک برند برای شهر دارالمومنین کاشان، شهر خرد، هنر، دانایی، ادب، فرهنگ و تاریخ این دیار است که باید قدر آن را بدانیم و هرکدام از ما در جهت پویایی و هرچه پربارترشدن آن گام برداریم.
در پایان باید از نگاه شهردار فرهنگ دوست کاشان و عنایتهای ایشان، شورای اسلامی شهر و سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری (هئیت مدیره، شورای راهبردی، فرهنگسرای مهر و....) که با حمایتهای خود این نهال را بارور ساخته وبه یک درخت تناور تبدیل کردهاند قدردانی کرد.