سومین نشست خبرنگاردرزوم برگزارشد
قلم پشوتن زیرتیغ نقد
عقربههای ساعت اندک اندک حکایت از رسیدن ساعت ۱۷یعنی زمانی که قراراست سومین نشست روزنامهنگار در زوم برگزار شود را میدهند.
به گزارش ایلنا از شیراز، یکی دو نفر سر ساعت مقرر خود را به ساختمانی میرسانند که پس از حضورکورورش کمالی به عنوان رییس درآن اکنون حال و هوای دیگری دارد.
سیروس رومی، خسرو حق گو، فرزادصدری و کوروش کمالی جزو اولین نفراتی هستند که با حضور خوددرتالارسرای سخن ساختمان مرکز اسنادملی وزن این نشست را تخصصی و با اعتبار میکنند.
رییس مرکز اسنادملی استان فارس دربدوحضوردرسرای سخن دستور جابجایی محل برگزاری نشست را میدهد و معتقد است سالن مجاور محلی شیک تری برای برگزاری چنین نشستهایی است.
کمالی به اعتراض فنی فیلمبرداربرنامه هم اعتنایی نمیکند و معتقد است نشست نقد آثار علیم محمدپشوتن باید در مکانی درشان استرس اندکی را میتوان درچهره پشوتن که سابقه کاردرروزنامه و رسانههای مختلف فارس را در طول دو دهه حضور درعرصه خبردارد دید.
بالاخره نشست نقدآثار علی محمد پشوتن آغاز میشودو دبیرنشست به بیان بیوگرافی این خبرنگار پیشکسوت میپردازد.
رابطه رسانهٔ نقاد و جامعه پویا
فرزاد صدری که این روزها عنوان دبیرسلسه نشستهای تاریخ مطبوعات فارس را تحت عنوان خبرنگاردرزوم یدک میکشد درابتدای این جلسه وجودروزنامه نگاران و رسانههای نقادرا عاملی برای پویایی جامعه دانست و درمعرفی پشوتن گفت: پشوتن درگزارشهای اجتماعی و توصیفی خودتصاویررا هنرمندانه بازسازی میکند.
همکار سابق پشوتن در ایسنا پشوتن را عکاس ماهردر عرصه گزارش نویسی معرفی کردکه گزارشهایش را قصه وار مینویسد.
صدری بعدازآنکه ازنقاط قوت قلم پشوتن گفت، سراغ نقاط ضعف وی رفت تا با بکاربردن جملاتی ازسوی وی، حاضرین تغییر ناخودآگاه رنگ درسیمای پشوتن را به خوبی حس کنند.
سردبیرسابق ایسنای فارس ازنزدیک شدن بیش ازحد به قصه گویی درنگارش گزارشهای اجتماعی وعدم رعایت اصل بیطرفی در دیگر گزارشها را مهمترین نقاط ضعف سردبیرکنونی این خبرگزاری در فارس دانست و لی درعین حال به این نکته اذعان کرد که اگرقرارباشدپشوتن روزی قصه نویس شود، میتواند به راحتی به قصه نویسان معاصر فارس تنه بزند.
روزنامه نگاری زمان قاجار بهتر ازدوران معاصر بود
زمانیکه نوبت به پیشکسوت و مولف کتاب تاریخ مطبوعات فارس رسید، او سعی کرد با به کاربردن جملات مثبت زبان تلخ صدری دربیان نقاط ضعف قلم صدری را جبران کند.
سیروس رومی آسیبشناسی مطبوعات فارس را یک ضرورت دانست و گفت: قبلا هم گفتهام روزنامه نگاری دوره قاجار در شیراز بهتر از روزنامه نگاری دوره معاصر در این شهر است.
به اعتقاد این روزنامه نگار پیشکسوت، صاحب امتیاز و مدیر مسئوول روزنامههای محلی، جایگاه سردبیر و خبرنگار را نمیدانند و از جمله آسیبهای روزنامه نگاری محلی میتوان به فقر بالا دستی در این نوع روزنامه نگاری در ایران اشاره کرد.
رومی در ادامه به دفاع از سبک گزارش نویسی علی محمد پشوتن پرداخت و گفت: تنها جایی که قصه میتواند وارد بحث روزنامه نگاری شود، گزارش است.
وی که بر این باور است قصه خشکی گزارش را از بین میبرد، به تمجید از قلم پشوتن در گزارش نویسی پرداخت و گفت: نثر پشوتن در هر گزارش بر اساس متن متغییر میشود و نمیتوان گفت یک نثر عمومی در گزارشهای پشوتن دیده میشود بلکه وقتی قرار است از درخت بگوید نثر او شاعرانه میشود و احساسات پاکش را نشان میدهد. او گاهی هم عصیانی میشود و عصبانیت خود را در واژهها میریزد مثل وقتی که از آتش سوزی مدرسه درود زن مینویسد.
رومی به فقر نیروی انسانی در روزنامههای شیراز اشاره کرد و گفت: وقتی یک خبرنگارمجبوراست که تمام جلسات خبری را پوشش دهد ودرهمهٔ حوزهها نیز اقدام به گزارش نویسی کند کار نویسنده افت میکند.
پشوتن خط قرمزها را میشناسد
درادامه این نشست رییس مرکز اسنادوکتابخانه ملی استان فارس پشوتن را از نسلی دانست که در انقلاب قلم به دست گرفته و با خط قرمزهای انقلاب آشناست.
کوروش کمالی سروستانی افزود: پشوتن نوشتن را دولتهای مختلف و از زمان جنگ تحمیلی تا دولت فعلی تجربه کرده و کم کم یاد گرفته که در این حوزه خط قرمز جدی وجود دارد اما مشکل وقتی شروع میشود که خط قرمز ملی استانی شود و گاهی ممکن است روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان هم خط قرمز شود.
کمالی خط قرمز بعدی روزنامهنگاران را مدیران مسئول و سردبیران دانست و افزود: هرکدام ازاین خط قرمزها ازموضع خود به مسائل نگاه میکنند و پشوتن هم از روزنامهنگارانی است که رنج تعویض مدیر مسئول و سردبیر را بارها دیده است.
مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، خانواده را خط قرمز دیگر روزنامهنگاران دانست و گفت: قلم زدن در این وادی حتی برای یک روزنامهنگار بسیار خوب، سخت و طاقت فرسا است.
وی با بیان اینکه در چنین فضایی بخش اعظمی از اخبار و گزارشهای منتشر شده در رسانههای ما خبرهای خوب است و فاقد عناصر نقد و تحلیلی است، گفت: ما تعارف میکنیم اگر بگوییم این فضای رسانهای باز جان میگیرد.
کمالیسروستانی همچنین با مغتنم دانستن حضور نایب رئیس شورای اسلامی شهر شیراز، گفت: در عرصه روزنامهنگاری، شیراز را تنها با تهران میتوان قیاس کرد اما در شهرداری تهران روزنامهای بهنام همشهری وجود دارد که جزو درآمدهای آن محسوب میشود و حاصل کار در شیراز هم نشریهای است بهنام شهر راز که اگر دبیرستانیهای ما آن را منتشر میکردند هم به لحاظ محتوا و هم بهلحاظ ساختاری، بسیار مطلوبتر بود.
مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس گفت: شاید دوستان نمیدانند که ابتدا باید مخاطب ایجاد کرد بعد نشریهای سامان داد و منتشر کرد، اینکه مطلبی را خودمان بنویسم، خودمان چاپ کنیم و خودمان بخوانیم و تعریف کنیم، روزنامهنگاری محسوب نمیشود.
کمالیسروستانی ابراز امیدواری کرد که با باز شدن دیدگاهها در اعضای شورای شهر و مدیران شهرداری، شاهد سرمایهگذاری مطلوب در عرصه رسانهای و راهاندازی روزنامهای توانمند با استفاده از کادری حرفهای باشیم.
هرم وارونه و روزمرگی روزنامه نگاران
درادامه این نشست یک استاد دانشگاه فضای پرازنقد پیرامون روزنامه نگاران فارس را معلول حاکم شدن روش هرم وارونه درخبرنویسی دانست و افزود: این ساختار بر اساس خطوط غرب شکلگرفته و بهسرعت به یک الگوی کار در ایران تبدیل شده است.
سیدمحمدباقراحمدی این شیوه خبرنویسی را عاملی برای از بین بردن خلاقیت درذهن روزنامهنگار و خبرنگار دانست و افزود: بهاعتقاد من تهیه و تنظیم خبر و گزارش باید از شیوهای چندضلعی تبعیت کند نه شیوهای خطی و سفید و سیاه، باید دست خبرنگار و روزنامهنگار در تنظیم خبر و شیوههای نگارشی باز باشد.
این استاد دانشکده خبر افزود: ما وقتی از یک سبک خبری اروپایی استفاده میکنیم که آزادی عمل را از ما میگیرد، در واقع خلاقیت را از بین بردهایم و این سبکه بهنوعی انتخابهای ایدئولوژیکی را به ما تحمیل میکند.
وی با اشاره به سبک روزنامهنگاری انتقادی و مشابهتهای این سبک به شیوه نرم نویسی، خاطرنشان کرد: بخشی از انتقادات مطرح شده در خصوص گزارشها و خبرهای پشوتن، معطوف به پشوتن نیست، با ساختار باز میگردد، باید ساختار کار تغییر کند تا این ایرادها وجود نداشته باشد.
احمدی که خود را یکی از منتقدان جدی سبک هرم وارونه در خبرنویسی معرفی کرد افزود: معتقدم اگر به سمت روزنامهنگاری انتقادی بهعنوان یک سبک آلترناتیو حرکت کنیم، میتوانیم شاهد آن روزنامه نگاری پویایی باشیم که در دوره قاجار وجود داشت.
احمدی درادامه با اشاره به نقد مطرح شده در خصوص قصهگونه بودن بعضی گزارشهای پشوتن، گفت: قصهگویی گزارشگر، هم نقصان است هم یک مزیت، در سبک انتقادی این یک مزیت است زیرا مردم را با خود همراه میکند، تصویرپردازیها و استفاده از صفتها در این شیوه بسیار کاربرد دارد.
وی گفت: زمانی تاکید میشد که از صفتها نباید در خبر استفاده شود، اما در سبک انتقادی بر استفاده از صفت، منعی گذاشته نشده است.
احمدی همچنین با اشاره به نقد مطرح شده در خصوص اینکه پشوتن در گزارشهای خودگاه ارزشهای خبری را فدا و رها میکند، گفت: اگر گذشتن از ارزشهای خبری به واسطه پاسخدادن به دو سئوال چرا و چگونه باشد، این پذیرفتنی خواهد بود.
فقرویراستاردرفارس
همکارسابق پشوتن درخبرگزاری ایسنایکی دیگراز افرادی بود که در این نشست به نقدآثارپشوتن پرداخت.
سعیدنظری پشوتن را جزو معدود خبرنگارانی دانست که در زندان خبر نویسی نمانده و درکسب مهارت تجربی و دانش روزنامهنگاری را به شکل آکادمیک هم آموخته است ودرادامه افزود: او جسور است اما گاهی جسارت کار دستش میداد و تندتر از آنچه باید حرکت میکرد و کار بهدعوا میکشید.
این روزنامه نگار شیرازی گفت: پشوتنگاه در خبر نویسی دوستیها و دشمنیها را اعمال میکند،گاه قلمش آنقدر بر علیه موضوعی تند میشود که نیش قلم او را به راحتی میتوان حس کرد، نیشی کهگاه از نیش عقرب هم دردناکتر و قویتر است.
نظری اضافه کرد: علیرغم آنکه پشوتن مدعی است که فردی سیاسی نیست اما من به این اعتقاد نیستم، او در فضاهای فکری متعدد کار کرده است، روزنامهها و خبرگزاریهای مختلف را تجربه کرده است، رسانههایی که به لحاظ حوزه فکری هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.
این روزنامهنگار با بیان اینکه فعالیت در فضاهای فکری متفاوت رسانهای دشوار است، گفت: نمیدانم این یک نقطه ضعف است یا قوت، اما فعالیت رسانهای، کار در مجموعهای است که یکی از کارکردهایش واکاوی افکار و اندیشهها بهشمار میرود، لذا اینکه پشوتن از فارس به ایسنا میرسد، آنهم با نحلههای فکری بسیار متفاوت، جای سئوال دارد.
نظری همکاری پشوتن با بعضی از روابطعمومیها بهعنوان یشغل دوم، عاملی برای تاثیرگذاری بر آثار و نوشتههای این روزنامه نگارشیرازی دانست ولی درعین حال افزود: نوشتههای پشوتن دارای نثر تکراری نیست و خلاقیت در آنها بهخوبی احساس میشود.
تعصب روی شهر راز
اما انتقادات کوروش کمالی سروستانی ازعملکرد فرهنگی شهرداری و شورای شهر شیرازدرتولید هفته نامه شهرراز، واکنش سیدکمال پاک فطرت را به دنبال داشت.
این عضوکمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر شیرازئرواکنش به این اظهارنظررییس مرکزاسنادو کتابخانه ملی فارس گفت: شهر راز نشریهای است که اعضای شورا و مجموعه شهرداری روی آن تعصب دارند.
وی با پذیرش نواقص موجود در تهیه و انتشار این نشریه، از برگزاری جلساتی برای رفع نواقص موجود خبرداد و گفت: امیدواریم که با همراهی و همدلی اعضای شورا، زمینه تحولی اساسی در این نشریه فراهم شود.
در پایان این نشست، مدیرمرکز اسناد و کتابخانه ملی و مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس، با اهدای لوح و هدایایی از علیمحمد پشوتن به واسطه دو دهه فعالیت رسانهای، قدردانی کرد.
گزارش: محمدجواد شلتوک کار