رئیس سازمان امور عشایر ایران در نشست شورای عشایر استان خبرداد؛
سرشماری جدید عشایر در دو مقطع ییلاق و قشلاق اجرا میشود/استاندار فارس: حل مشکلات عشایر به برنامههای بلندمدت نیاز دارد
رئیس سازمان امور عشایر ایران از توافق با مرکز آمار برای اجرای سرشماری جدید عشایر در دو مقطع ییلاق و قشلاق خبر داد و گفت: در این طرح علاوه بر مشخصات هویتی، اطلاعات مربوط به سکونتگاهها، موقعیت جغرافیایی و تعداد دام عشایر ثبت و اطلاعات خوداظهاری با دادههای سامانههای مرتبط تطبیق داده میشود.
به گزارش ایلنا، جهانبخش میرزاوند امروز شنبه در نشست شورای عشایر استان فارس، نبود اطلاعات دقیق و بهروز را یکی از مشکلات اساسی حوزه عشایری دانست و اظهار کرد: با توجه به حرکت نظام آماری کشور به سمت استفاده از آمارهای ثبتی، پس از برگزاری جلسات متعدد با مرکز آمار، زمینه اجرای سرشماری و بهروزرسانی اطلاعات جامعه عشایری فراهم شده است.
وی افزود: این سرشماری در دو مقطع ییلاق و قشلاق انجام خواهد شد و علاوه بر اطلاعات هویتی، مشخصات سکونتگاهها، موقعیت جغرافیایی و تعداد دام نیز ثبت میشود. اطلاعات خوداظهاری عشایر درباره دام نیز با دادههای واکسیناسیون و سایر سامانهها تطبیق داده خواهد شد تا اطلاعات دقیقتری از وضعیت این جامعه در اختیار دستگاههای برنامهریز قرار گیرد.
رئیس سازمان امور عشایر ایران همچنین از برنامه تهیه اطلس جامع مناطق عشایری خبر داد و گفت: اطلاعات مربوط به مسیرهای دسترسی، سکونتگاهها و منابع آب با همکاری سازمان نقشهبرداری در قالب نقشههای پایه ثبت خواهد شد.
میرزاوند با اشاره به اهمیت تأمین آب پایدار برای عشایر بیان کرد: طرح جامع تأمین آب پایدار نیز در حال تدوین است و در این طرح منابعی همچون آبانبارها، بندها، گورابها، قناتها، چشمهها و رودخانههای فصلی شناسایی و میزان پایداری آنها متناسب با شرایط بارندگی بررسی میشود.
وی خواستار همکاری دستگاههای متولی آب برای تأمین منابع مورد نیاز عشایر شد و بر استفاده از ظرفیت خطوط انتقال آب در مناطق عشایری تأکید کرد.
اتصال ۲۷۶ مدرسه عشایری به اینترنت
معاون وزیر جهاد کشاورزی از شناسایی ۲۷۶ مدرسه عشایری برای توسعه زیرساختهای ارتباطی خبر داد و گفت: تأمین تجهیزات فنی، اینترنت و محتوای آموزشی این مدارس با همکاری دستگاههای مختلف دنبال میشود و اتصال رایگان آنها به اینترنت نیز در برنامه قرار دارد.
وی افزود: احیای سهمیه دانشآموزان عشایری در کنکور نیز در حال پیگیری است تا دسترسی این دانشآموزان به آموزش باکیفیت و فرصتهای برابر آموزشی تقویت شود.
میرزاوند همچنین از ابلاغ بخشنامه اتصال ادارات، تعاونیها و مدارس عشایری به فیبر نوری خبر داد و گفت: هزینه این اتصال از سوی سازمان امور عشایر تأمین خواهد شد.
وی از برنامه همکاری با سازمان فنی و حرفهای و دانشگاه مهارت برای ارائه آموزشهای مهارتی به عشایر نیز خبر داد و هدف از این اقدام را افزایش مهارت و ایجاد زمینه بازگشت جوانان عشایری به جامعه خود با مهارتهای کاربردی عنوان کرد.
فارس پایلوت طرح خدمات حقوقی سیار عشایر میشود
رئیس سازمان امور عشایر ایران از پیشنهاد استفاده از ظرفیت وکلای آشنا با جامعه عشایری برای ارائه خدمات حقوقی به این جامعه خبر داد و گفت: بسیاری از عشایر برای پیگیری امور قضایی مجبور به طی مسافتهای طولانی هستند.
وی افزود: با استقبال قوه قضاییه، کانون وکلا و مرکز وکلا، پیشنهاد شده است از ظرفیت وکلا و کارشناسان دارای شناخت از شرایط عشایر استفاده شود و فارس به عنوان استان پایلوت این طرح انتخاب شود.
میرزاوند افزایش هزینه نهادههای دامی و کاهش سرمایه در گردش را از مسائل مهم جامعه عشایری دانست و اظهار کرد: حذف یارانه نهادههای دامی فشار قابل توجهی بر عشایر وارد کرده و سازمان امور عشایر در حال بررسی راهکارهای تأمین مالی و سرمایه در گردش این جامعه است.
وی درباره سهمیه آرد عشایر نیز گفت: اجرای سامانههای جدید در برخی موارد به دلیل تغییر محل استقرار یا ثبت نشدن اطلاعات، باعث قطع سهمیه شده است.رئیس سازمان امور عشایر ایران خواستار ادامه روند قبلی توزیع آرد تا زمان تکمیل اطلاعات و رفع مشکلات سامانهای شد و افزود: قطع ناگهانی سهمیه در دوره گذار میتواند برای جامعه عشایری مشکلساز شود.
وی ساماندهی سرپناههای عشایری و دسترسی به خدمات بهداشتی را نیز از نیازهای اولیه این جامعه عنوان کرد و گفت: برای احداث سرویسهای بهداشتی و سازههای کوچک و ضروری در سکونتگاههای عشایری، همکاری دستگاههای متولی منابع طبیعی ضروری است.
میرزاوند تأکید کرد: مقررات باید به نحوی اجرا شود که تأمین نیازهای اولیه عشایر با موانع غیرضروری مواجه نشود.
محاسبه خسارت خشکسالی بر اساس شاخصهای علمی
رئیس سازمان امور عشایر ایران از برنامه توسعه پوشش بیمهای عشایر و ساماندهی بیمه تکمیلی آنان خبر داد و گفت: در حوزه بیمه دام نیز سازوکار جدیدی برای محاسبه خسارت خشکسالی بر اساس شاخصهای علمی در حال اجراست.
به گفته وی، در این طرح شاخص خشکسالی از سوی سازمان هواشناسی و میزان کاهش علوفه از سوی سازمان منابع طبیعی تعیین میشود و پرداخت خسارت دامهای بیمهشده بر اساس این شاخصها انجام خواهد شد.
میرزاوند افزود: اجرای عملیاتی این طرح در استان خراسان جنوبی آغاز شده است.
پشم فارس باید از محصول خام به منبع درآمد تبدیل شود
وی با اشاره به ظرفیت بالای فارس در تولید پشم، بر ضرورت ایجاد زنجیره ارزش این محصول تأکید کرد و گفت: کاهش فعالیت صنایعی مانند نمدمالی باعث شده بخشی از پشم تولیدی بدون استفاده باقی بماند.
رئیس سازمان امور عشایر ایران اظهار کرد: پشم قابلیت استفاده در صنایع دستی، گردشگری و حتی صنعت ساختمان را دارد و ایجاد زنجیره ارزش میتواند این محصول را به منبع درآمد بیشتری برای عشایر تبدیل کند.میرزاوند همچنین از راهاندازی فروشگاههای عرضه محصولات عشایری با عنوان «ارمغان ایل» خبر داد و گفت: هدف این طرح ایجاد بازار پایدار برای تولیدات عشایری و افزایش سهم تولیدکنندگان از درآمد فروش است.
وی افزود: تلاش میشود خرید بخشی از اقلام مورد نیاز مدارس شبانهروزی، بیمارستانها، پادگانها و دیگر مراکز دولتی از این شبکه انجام شود تا درآمد حاصل در مناطق تولیدکننده باقی بماند.
وی همچنین از افتتاح نخستین فروشگاه عرضه مستقیم صنایع دستی زنان عشایر در تهران خبر داد و توسعه بازارهای مستقیم، استفاده از ظرفیت تعاونیها و صندوقهای زنان عشایری و ایجاد مراکز معرفی فرهنگ عشایری در کلانشهرها را از دیگر برنامههای این حوزه عنوان کرد.
استفاده از ظرفیت عشایر در مدیریت بحران
میرزاوند با اشاره به تجربه مدیریت بحرانهای اخیر گفت: جامعه عشایری در شرایط بحرانی ظرفیت قابل توجهی برای پشتیبانی دارد.
وی افزود: بر اساس بخشنامه صادرشده، در شرایط بحران میتوان از ماشینآلات موجود برای پشتیبانی مدیریت بحران استفاده کرد و در صورت آسیب به منابع آب، تانکرهای آبرسانی عشایر نیز برای تأمین آب به کار گرفته شوند.
رئیس سازمان امور عشایر ایران همچنین به اعلام آمادگی زنان عشایر برای پخت و تأمین نان در شرایط بحرانی اشاره کرد و آن را نمونهای از ظرفیت اجتماعی این جامعه دانست.
وی نقش عشایر و دامداران در شناسایی اولیه آتشسوزی مراتع را نیز مهم ارزیابی کرد و گفت: اطلاعرسانی سریع درباره وقوع حریق میتواند زمان حضور نیروهای امدادی و عملیات اطفا را کاهش دهد.
استاندار فارس: حل مشکلات عشایر به برنامههای بلندمدت نیاز دارد
استاندار فارس نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت برنامهریزی مرحلهای برای حل مسائل جامعه عشایری گفت: مشکلات انباشته عشایر را نمیتوان در کوتاهمدت برطرف کرد و حل این مسائل نیازمند برنامههای میانمدت و بلندمدت و چشماندازهای مشخص است.
حسینعلی امیری با اشاره به جایگاه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی عشایر اظهار کرد: در برنامهریزی برای توسعه کشور نمیتوان جامعه عشایری را در کنار جامعه شهری و روستایی نادیده گرفت، بلکه این سه جامعه باید متناسب با ویژگیها و نیازهای متفاوت خود مورد توجه قرار گیرند.
وی با اشاره به تغییرات جمعیتی جامعه عشایری در یک قرن گذشته افزود: بر اساس برخی گزارشها، در سال ۱۳۰۰ حدود یکچهارم جمعیت کشور را عشایر تشکیل میدادند، اما این سهم در طول زمان کاهش یافته است؛ با این حال کاهش جمعیت به معنای کاهش اهمیت و نقش این جامعه نیست.
امیری عشایر را جامعهای ریشهدار و اثرگذار در تاریخ ایران دانست و گفت: تجربه تاریخی نیز نشان داده است که تلاش برای نادیده گرفتن یا حذف این سبک زندگی نتوانسته به از میان رفتن این جامعه منجر شود.
نگاه به عشایر باید از خدماترسانی به توانمندسازی تغییر کند
استاندار فارس با بیان اینکه ظرفیت اقتصادی عشایر متناسب با جمعیت آنها قابل توجه است، گفت: جامعه عشایری از بهرهوری بالایی در تولید برخوردار است و حاکمیت باید به جای نگاه صرفاً خدماتی، زمینه توانمندسازی و افزایش کیفیت زندگی این جامعه را فراهم کند.
وی با اشاره به بازدید خود از مناطق عشایری سپیدان اظهار کرد: مشاهده مستقیم شرایط زندگی عشایر نشان میدهد این جامعه با وجود دشواریهای فراوان، از ظرفیت بالایی در حوزه تولید، مسئولیتپذیری و حفظ سبک زندگی خود برخوردار است.امیری افزود: نگاه به عشایر باید تغییر کند؛ آنها صرفاً دریافتکننده خدمات دولتی نیستند، بلکه در توسعه کشور نقش دارند و باید در فرآیند تصمیمگیری و اجرای برنامههایی که مستقیماً با زندگی و معیشت آنها ارتباط دارد، مشارکت داده شوند.
وی یکی از ابعاد مهم توجه به عشایر را موضوع امنیت دانست و گفت: بخشهایی از جامعه عشایری در مناطق مرزی، حساس و راهبردی کشور سکونت دارند و تضعیف حضور آنها در این مناطق میتواند پیامدهای اجتماعی و امنیتی به دنبال داشته باشد.
استاندار فارس همچنین با اشاره به نقش عشایر در دوران دفاع مقدس افزود: حضور و ایثار جامعه عشایری در دفاع مقدس، متناسب با جمعیت این جامعه، قابل توجه بوده و شمار زیادی از فرزندان عشایر در جریان جنگ تحمیلی جان خود را از دست دادهاند.
برنامههای عشایری باید با واقعیت زندگی آنها منطبق باشد
امیری با انتقاد از فاصله میان برخی برنامههای توسعهای و واقعیتهای موجود در زندگی عشایر گفت: در برنامههای توسعه گذشته احکام و ظرفیتهایی برای حمایت از عشایر پیشبینی شده، اما در مرحله اجرا و تبدیل سیاستها به اقدامات عملی، مشکلاتی وجود داشته است.
وی تأکید کرد: سیاستگذاری برای عشایر باید بر اساس شرایط واقعی زندگی آنها، ویژگیهای جغرافیایی محل استقرار، وضعیت اقتصادی، مناسبات اجتماعی و فرهنگ این جامعه انجام شود.
استاندار فارس افزود: توانمندسازی اقتصادی، کاهش فقر و نابرابری، ارتقای سطح زندگی و افزایش بهرهوری باید در کنار یکدیگر دیده شوند و برنامههای اجرایی نیز باید دارای هدف و مسیر مشخص باشند.
وی مشارکت جامعه عشایری در تصمیمگیری را نیز ضروری دانست و گفت: هر برنامهای زمانی شانس بیشتری برای موفقیت دارد که جامعه هدف در طراحی و اجرای آن مشارکت داشته باشد.
امیری افزود: در موضوع عشایر باید از دانش، تجربه و ظرفیت خود این جامعه استفاده شود و افرادی که مستقیماً با مسائل عشایری درگیر هستند، در فرآیند تصمیمسازی و اجرای طرحها نقش داشته باشند.
فرهنگ عشایری در آموزش و گردشگری تقویت شود
استاندار فارس بر توجه بیشتر به جایگاه عشایر در حوزه آموزش و فرهنگ نیز تأکید کرد و گفت: نسل جدید باید با نقش عشایر در تاریخ، اقتصاد، فرهنگ و امنیت کشور آشنا شود و این جامعه به عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران در نظام آموزشی معرفی شود.
وی حمایت از آداب و رسوم، هنر، موسیقی و دیگر جلوههای فرهنگ عشایری را ضروری دانست و افزود: این عناصر بخشی از سرمایه فرهنگی کشور محسوب میشوند.
امیری همچنین گفت: سبک زندگی، صنایع و تولیدات و میراث فرهنگی عشایر میتواند در حوزه گردشگری مورد استفاده قرار گیرد و به ایجاد درآمد و ثروت برای این جوامع کمک کند.
تغییر اقلیم تهدیدی برای معیشت عشایر است
استاندار فارس تغییرات اقلیمی را از دیگر موضوعات اثرگذار بر آینده جامعه عشایری عنوان کرد و گفت: عشایر به دلیل وابستگی مستقیم معیشت خود به منابع آب، مراتع و شرایط طبیعی، از نخستین گروههایی هستند که آثار تغییرات اقلیمی را تجربه میکنند.
وی افزود: تغییر الگوی بارندگی، کاهش منابع آبی و تغییر وضعیت مراتع میتواند مستقیماً بر تولید و زندگی عشایر اثر بگذارد و دستگاههای تخصصی باید از هماکنون پیامدهای این تغییرات را بررسی و برای مدیریت آن برنامهریزی کنند.
امیری بر ضرورت همکاری هواشناسی، منابع طبیعی و دیگر نهادهای تخصصی برای شناخت پیامدهای اقلیمی و ارائه راهکارهای متناسب با شرایط عشایر تأکید کرد.
استاندار فارس با اشاره به تعدد مطالبات مطرحشده در شورای عشایر اظهار کرد: مجموعهای از مشکلات و مطالبات انباشته در این حوزه وجود دارد و نمیتوان انتظار داشت همه آنها به صورت همزمان و در مدت کوتاه برطرف شوند.
وی گفت: راهکار منطقی، اولویتبندی مسائل و تهیه برنامه مشخص برای هر موضوع است؛ به گونهای که اقدامات بر اساس یک نقشه راه و چشمانداز قابل ارزیابی دنبال شود.
امیری افزود: برخی مسائل عشایری ریشه چند دههای دارند و برای حل آنها باید برنامههای میانمدت و بلندمدت تعریف کرد؛ حتی در برخی موارد میتوان چشماندازهای ۲۰ تا ۲۵ ساله در نظر گرفت و اجرای اقدامات را به صورت مرحلهای پیش برد.
وی از دستگاههای مرتبط خواست پیشنهادهای مطرحشده در نشست شورای عشایر را برای بررسیهای تخصصی جمعآوری و ارزیابی کنند و گفت: همه پیشنهادها را نمیتوان در یک جلسه تأیید یا رد کرد و لازم است قابلیت اجرایی، الزامات، منابع و ظرفیتهای مورد نیاز هر پیشنهاد مشخص شود.
استاندار فارس در پایان تأکید کرد: توجه به جامعه عشایری نباید در حد طرح شعار باقی بماند، بلکه باید در سیاستگذاری، برنامهریزی و اجرای طرحهای توسعهای نمود عملی پیدا کند؛ چرا که عشایر بخشی از ساختار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی کشور هستند و آینده این جامعه باید در برنامهریزیهای بلندمدت مورد توجه قرار گیرد.
