سرپرست جدید پایگاه میراث جهانی تختجمشید منصوب شد؛
الحاق حریم تخت جشمید به مرودشت نهایی شد/مدیر پایگاه جهانی استعفا داد
الحاق حریم درجه دو تختجمشید به محدوده شهری مرودشت نهایی شده و در پی این تحول، گزارشهایی درباره استعفای محمدجواد جعفری، سرپرست سابق پایگاه میراث جهانی تختجمشید، منتشر شده است؛ همزمان با این تحولات، احسان امینی به عنوان سرپرست جدید این پایگاه منصوب شده تا مدیریت یکی از مهمترین محوطههای میراث جهانی ایران وارد مرحله تازهای شود.
به گزارش ایلنا، تحولات اخیر در حالی رخ داده که موضوع توسعه محدوده شهری مرودشت در حریم این اثر جهانی طی ماههای گذشته با مخالفتها و نگرانیهای گستردهای از سوی مجموعه میراث فرهنگی همراه بوده است
حریم تختجمشید بار دیگر به یکی از موضوعات مورد مناقشه در استان فارس تبدیل شده است؛ محدودهای که از یک سو نیازمند ساماندهی و ارائه خدمات مناسب به گردشگران است و از سوی دیگر، هرگونه توسعه شهری در آن میتواند بر منظر و حریم یکی از مهمترین آثار ثبتشده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو تأثیر بگذارد.
در تازهترین اظهارات درباره این پرونده، محمدجواد جعفری، سرپرست پیشین پایگاه میراث جهانی تختجمشید، اعلام کرده است که روند الحاق حریم درجه دو تختجمشید به محدوده شهری مرودشت متوقف نشده و این موضوع در قالب طرح جامع مرودشت ابلاغ شده است.
او همچنین از انعقاد قرارداد مشاور برای حدود ۱۶۰ هکتار از اراضی مهدیه و محور این محدوده خبر داده و گفته است طراحی شهری در این بخش در حال انجام است.
ماجرای الحاق از کجا شروع شد؟
ماجرا به سال گذشته بازمیگردد؛ زمانی که نقشه توسعه محدوده شهری مرودشت منتشر شد و مشخص شد بخش قابل توجهی از محدوده پیشنهادی با حریم درجه دو تختجمشید همپوشانی دارد.
بر اساس بررسیهای انجامشده، حدود ۴۶۰ هکتار از محدوده توسعه پیشنهادی مرودشت در حریم درجه دو تختجمشید قرار میگرفت؛ موضوعی که با واکنش فعالان میراث فرهنگی و نگرانی درباره آینده این اثر جهانی همراه شد.
پس از بالا گرفتن اعتراضها و انتشار گزارشهای مختلف، مسئولان وزارت میراث فرهنگی اعلام کردند که الحاق این محدوده به شهر مرودشت انجام نخواهد شد.
با این حال، اظهارات اخیر جعفری نشان میدهد که از نگاه مسئولان پیشین پایگاه تختجمشید، پرونده این موضوع همچنان بسته نشده است.
مهدیه؛ گره اصلی پرونده
در میان محدودههای مورد بحث، نام مهدیه بیش از همه مطرح است؛ روستایی که در مسیر ورودی تختجمشید قرار گرفته و وضعیت فعلی آن نیز یکی از چالشهای مهم پیرامون این اثر جهانی محسوب میشود.
مغازهها، تعمیرگاهها و فعالیتهای پراکنده در دو طرف جاده ورودی تختجمشید، طی سالهای گذشته چهره این محور را دستخوش تغییر کرده و از منظر گردشگری و میراث فرهنگی، نیاز به ساماندهی آن را جدیتر کرده است.
اما اختلاف اصلی بر سر این است که ساماندهی مهدیه چگونه انجام شود؛ از مسیر توسعه شهری مرودشت یا با اجرای طرحی مستقل و متناسب با ویژگیهای تاریخی و گردشگری منطقه؟
مخالفت با توسعه مرودشت به سمت تختجمشید
شورای راهبردی پایگاه میراث جهانی تختجمشید در مهرماه ۱۴۰۴ با توسعه مرودشت به سمت حریم این اثر جهانی مخالفت کرد و برای مهدیه راهکار دیگری را پیشنهاد داد.
در این پیشنهاد، به جای الحاق مهدیه به شهر مرودشت، ساماندهی گردشگری این روستا در محدودهای حدود ۳۷ هکتار و بدون تغییر محدوده شهری مرودشت مورد توجه قرار گرفت.
قرار بود در این چارچوب، مطالعات مردمشناسی، باستانشناسی و منظر انجام شود و در کنار آن، محدودهای برای ارائه خدمات گردشگری نیز پیشبینی شود.
جعفری معتقد است این راهکار میتوانست ضمن ساماندهی وضعیت موجود، از گسترش شهر مرودشت به سمت تختجمشید نیز جلوگیری کند.
او تأکید کرده است که مهدیه نباید به شهر مرودشت ملحق شود، اما در عین حال نمیتوان وضعیت فعلی این محدوده را نیز بدون ساماندهی رها کرد.
مکاتبات برای توقف الحاق
اختلاف بر سر این موضوع تنها در سطح اظهارنظر باقی نمانده و به مکاتبات متعدد میان مجموعههای میراث فرهنگی و دستگاههای مرتبط نیز کشیده شده است.
به گفته جعفری، حدود ۳۰ نامه از سوی پایگاه میراث جهانی تختجمشید، شورای راهبردی این پایگاه و مسئولان وزارت میراث فرهنگی درباره این موضوع ارسال شده است.
او مدعی است این مکاتبات در نهایت به دفتر حفظ و احیای بناها و محوطههای تاریخی ارجاع شده و قرار بوده پیشنویس نهایی برای لغو روند الحاق به وزارت راه و شهرسازی ارسال شود؛ اما این روند به گفته وی در همان مرحله متوقف مانده است.
قرارداد مشاور؛ نشانهای از ادامه روند؟
موضوع زمانی جدیتر شد که در اردیبهشتماه ۱۴۰۵، شهرداری مرودشت در نامهای به پایگاه میراث جهانی تختجمشید و ادارهکل میراث فرهنگی فارس، موضوع انعقاد قرارداد با مشاور برای تهیه طرح محدوده الحاقی را مطرح و نظر این مجموعهها را درخواست کرد.
اکنون نیز بر اساس اظهارات جعفری، برای حدود ۱۶۰ هکتار از اراضی مهدیه و محور آن قرارداد مشاور منعقد شده و طراحی شهری در این محدوده در حال انجام است.
این در حالی است که پیش از این، مخالفتهایی با توسعه مرودشت به سمت حریم تختجمشید مطرح شده بود و مسئولان وزارت میراث فرهنگی نیز از منتفی بودن الحاق سخن گفته بودند.
تختجمشید و آزمون مدیریت جدید
در همین شرایط، مدیریت پایگاه میراث جهانی تختجمشید نیز تغییر کرده و احسان امینی به عنوان سرپرست جدید این پایگاه منصوب شده است.
در حکم انتصاب او، حفاظت و احیای تختجمشید و اجرای دقیق تعهدات مندرج در پرونده ثبت جهانی این اثر به عنوان یکی از محورهای اصلی فعالیتها مورد تأکید قرار گرفته است.
اکنون باید دید مدیریت جدید پایگاه تختجمشید در برابر پروندهای که میان «نیاز به ساماندهی مهدیه» و «ضرورت صیانت از حریم اثر جهانی» قرار گرفته، چه رویکردی اتخاذ خواهد کرد.
آنچه مسلم است، مهدیه نیازمند ساماندهی است؛ اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا ساماندهی این محدوده باید از مسیر گسترش شهر مرودشت عبور کند یا میتوان راهکاری مستقل برای آن تعریف کرد که هم نیازهای گردشگری و خدماتی منطقه را پاسخ دهد و هم حریم تختجمشید را از توسعه شهری مصون نگه دارد؟
