ایلنا گزارش میدهد:
بحران آب،خاموشی و گرانی نهادهها، سه ضلع فشار بر پسته کاران کرمان/خردهمالکان در آستانه کنار گذاشتن کشاورزی
پستهکاران استان کرمان در سالهای اخیر با تشدید مشکلات ناشی از کمبود آب، قطعی برق چاههای کشاورزی و افزایش چشمگیر قیمت کود و سم مواجه شدهاند این مشکلات موجب بالا رفتن هزینه تولید شده بطوریکه توان ادامه فعالیت را از بسیاری از باغداران، بهویژه خردهمالکان، گرفته است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، کمبود آب و خاموشیهای مکرر برق، از مهمترین دغدغههای پستهکاران استان کرمان است. کاهش بارندگی و افت منابع آبی در کنار افزایش دمای هوا، نیاز باغها به آبیاری را بیشتر کرده، اما قطعی برق موتورپمپها امکان تأمین بهموقع آب را از کشاورزان گرفته است.
در کنار بحران آب و برق، گرانی کود و سم نیز فشار سنگینی بر پستهکاران وارد کرده است. افزایش چندبرابری قیمت نهادهها، هزینه نگهداری و تولید باغ را بالا برده و در مقابل، درآمد کشاورزان متناسب با این افزایش هزینهها رشد نکرده است.
قطعی برق و گرانی نفس پستهکاران را بریده است
حمید پورجعفرآبادی، کشاورز و باغدار پسته در سیرجان، در گفت و گو با خبرنگار ایلنا، با انتقاد از کاهش بارندگی، گرمای هوا، خاموشیهای مکرر برق چاههای کشاورزی و جهش قیمت نهادهها گفت: شرایط بهگونهای شده که بسیاری از خردهمالکان دیگر توان ادامه کشاورزی را ندارند.
پورجعفرآبادی اظهار کرد: نخستین و اساسیترین نیاز کشاورزی آب است، اما طی هفت تا هشت سال گذشته میزان بارندگی در مناطق پستهخیز جنوب استان کرمان به شدت کاهش یافته و همزمان گرمای هوا افزایش پیدا کرده است.
وی افزود: تغییر شرایط جوی فقط به کاهش بارندگی محدود نمیشود و گرمای نامتعارف در برخی فصلها نیز به محصول پسته آسیب میزند. درخت پسته برای طی کردن مراحل طبیعی رشد خود به شرایط دمایی مشخصی نیاز دارد و گرمای نامناسب در زمان شکلگیری جوانهها میتواند محصول سال بعد را تحت تأثیر قرار دهد.
این باغدار سیرجانی با اشاره به وضعیت محصول امسال گفت: سال گذشته در ایام عید هوا گرم شد و امسال میزان پسته بسیار کم است و بخشی از محصول موجود نیز کیفیت مناسبی ندارد.
خاموشیهای ۷ ساعته موتورهای کشاورزی
پورجعفرآبادی، قطعی برق را یکی از جدیترین مشکلات باغداران دانست و گفت: در حال حاضر روزانه حدود پنج ساعت برق قطع میشود و علاوه بر آن، برق روستا یا منطقهای که موتورپمپ در آن قرار دارد نیز حدود دو ساعت قطع میشود.
وی ادامه داد: در مجموع حدود هفت ساعت در روز امکان استفاده از موتورپمپ وجود ندارد، این در حالی است که در اوج تابستان، دقیقاً زمانی که درخت بیشتر به آب نیاز دارد، امکان آبیاری بهموقع از کشاورز گرفته میشود.
این کشاورز سیرجانی افزود: وقتی هوا گرم و بارندگی کم است، نیاز درخت به آب بیشتر میشود، اما خاموشیها اجازه نمیدهد کشاورز در زمان مناسب آبیاری کند.
وی با بیان اینکه برخی کشاورزان برای تأمین برق به سراغ احداث نیروگاه خورشیدی رفتهاند، گفت: حتی کشاورزانی که نیروگاه خورشیدی احداث کردهاند نیز در مواردی با قطعی برق مواجه هستند. هزینه احداث یک نیروگاه حدود ۱۰۰ کیلووات نیز با قیمتهای فعلی میتواند به حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیارد تومان برسد و برای بسیاری از کشاورزان چنین هزینهای امکانپذیر نیست.
فاتحه کشاورزی خوانده شده است
پورجعفرآبادی با انتقاد از شرایط موجود اظهار کرد: چند سال است که وضعیت کشاورزی بسیار سخت شده و واقعاً میتوان گفت فاتحه کشاورزی خوانده شده است.
وی ادامه داد: کشاورز از یک طرف با کمبود آب و تغییرات جوی مواجه است و از طرف دیگر با قطعی برق، افزایش هزینه کارگر، کود و سم دستوپنجه نرم میکند و در چنین شرایطی ادامه تولید بسیار دشوار شده است.
افزایش چندبرابری قیمت کود
این باغدار سیرجانی گرانی نهادهها را یکی دیگر از مشکلات جدی عنوان کرد و گفت: قیمت کود طی سالهای اخیر چند برابر شده است، برای نمونه، کودی که دو سال پیش حدود ۲ میلیون تومان قیمت داشت، اکنون حدود ۱۳ میلیون تومان عرضه میشود.
وی افزود: کیفیت برخی کودها و سموم نیز پایین آمده و سموم بیکیفیت نمیتوانند آفات باغ مانند شته را بهخوبی کنترل کنند و در نهایت خسارت بیشتری به کشاورز وارد میشود.
پورجعفرآبادی گفت: در گذشته برخی کودها از کشورهای اروپایی مانند آلمان و اتریش وارد میشد، اما اکنون شرایط تأمین نهادهها تغییر کرده و هزینه تولید بهشدت افزایش یافته است.
خردهمالکان در آستانه کنار گذاشتن کشاورزی
وی با اشاره به وضعیت اقتصادی کشاورزان گفت: کشاورزانی که مالکیت و توان مالی بیشتری دارند، میتوانند بخشی از محصول را نگه دارند و برای فروش در زمان مناسب برنامهریزی کنند، اما خردهمالکان چنین امکانی ندارند.
این باغدار سیرجانی افزود: بسیاری از خردهمالکان دیگر توان پرداخت هزینههای تولید را ندارند و برخی از آنها عملاً باغهای خود را رها کردهاند و دیگر برای تولید هزینه نمیکنند.
کشاورز، بدهکار وارد فصل برداشت میشود
پورجعفرآبادی درباره وضعیت فروش پسته نیز اظهار کرد: بسیاری از کشاورزان پیش از آغاز برداشت به دلیل نیاز مالی، محصول خود را به تاجر یا دلال پیشفروش میکنند و زمانی که محصول آماده برداشت میشود، عملاً بخشی از آن قبلاً فروخته شده است.
وی افزود: در ابتدای فصل برداشت، عرضه محصول زیاد و تقاضا کمتر است، اما با گذشت زمان شرایط برعکس میشود. کشاورزان کشورهای دیگر امکان نگهداری محصول و عرضه آن در زمان مناسب را دارند، اما بسیاری از کشاورزان ایرانی به دلیل بدهی و نیاز فوری به نقدینگی، مجبورند محصول خود را سریع بفروشند.
این کشاورز سیرجانی تأکید کرد: در نهایت کشاورز محصول را ارزان میفروشد، اما در طول سال باید کود و سم را با چند برابر قیمت تهیه کند و همین مسئله فشار اقتصادی بر تولیدکننده را بیشتر میکند.
پورجعفرآبادی گفت: مجموعه مشکلات آب، تغییرات اقلیمی، خاموشی برق، گرانی نهادهها و دشواری تأمین هزینههای تولید، فشار سنگینی بر باغداران وارد کرده است.
کشاورزی با این وضعیت آب و خاموشیها دوام نمیآورد
رئیس دبیرخانه خانه کشاورز رفسنجان با بیان اینکه کشاورزی منطقه با دو بحران اساسی آب و تغییرات اقلیمی مواجه است، گفت: تداوم خاموشیها، گرانی نهادهها و مشکلات سوخت، فشار مضاعفی بر کشاورزان وارد کرده و برای حل این مسائل باید کشاورزان و مسئولان به یک تصمیم مشترک برسند.
احمد خانی، رئیس دبیرخانه خانه کشاورز رفسنجان و نماینده این مجموعه در کرمان، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا اظهار کرد: مشکلات کشاورزان چند دسته است، اما دو مشکل اساسی که شاید به آسانی قابل حل نباشد، آب و هوا است.
وی افزود: بیشتر کشاورزان ایران امروز با مشکل آب مواجه هستند و در رفسنجان نیز سالها منابع آب مصرف شده و جایگزین کردن این منابع به سادگی امکانپذیر نیست.
خانی با تأکید بر اینکه بحران آب راهحل دارد اما نمیتوان برای آن راهکارهای فوری و معجزهآسا متصور بود، گفت: اگر قرار باشد برای فردا دنبال آب جایگزین بگردیم، بسیاری از این راهکارها عملی نیست و باید با برنامهریزی بلندمدت با مسئله آب برخورد کرد.
تغییر اقلیم، محصول پسته را غافلگیر کرده است
رئیس دبیرخانه خانه کشاورز رفسنجان، تغییرات اقلیمی را یکی دیگر از مشکلات جدی کشاورزان دانست و اظهار کرد: اقلیم منطقه کاملاً تغییر کرده و گرماهای بیموقع و تغییرات دمایی، چرخه طبیعی درختان را تحت تأثیر قرار داده است.
وی توضیح داد: در زمستان، درخت پسته برای تأمین نیاز سرمایی خود به سرما نیاز دارد، اما گرمای نامتعارف باعث میشود این نیاز به شکل مطلوب تأمین نشود. از سوی دیگر، در اسفند و فروردین که هوا باید معتدل باشد تا درخت وارد مرحله رشد شود، بروز سرما میتواند به محصول آسیب بزند.
خانی با اشاره به خسارت شرایط جوی در سال گذشته گفت: در استان کرمان امسال میزان محصول پسته به حدود ۱۰ درصد رسیده است و یکی از عوامل اصلی آن، طوفان و بارندگی در زمان گردهافشانی درختان بوده است.
وی افزود: در زمان گردهافشانی، دمای مناسب برای ایجاد فرآیند زایشی حدود ۲۸ تا ۳۰ درجه است و اگر دما به ۳۳ یا ۳۴ درجه برسد، به جای فرآیند زایشی، رشد رویشی اتفاق میافتد و ظرفیت تولید محصول کاهش مییابد.
خاموشیها، مشکلی که نیازمند تصمیم مشترک است
رئیس دبیرخانه خانه کشاورز رفسنجان با اشاره به خاموشیهای برق گفت: بخشی از خاموشیها ناشی از کمبود انرژی و بخشی نیز مربوط به شرایط منطقهای است، اما این مسئله باید با حضور مسئولان و کشاورزان بررسی شود تا به یک راهحل مشترک برسیم.
خانی تصریح کرد: نه حاکمیت به تنهایی میتواند این مشکل را حل کند و نه کشاورز، باید تصمیمگیریها با مشارکت کشاورزان و با توجه به شرایط واقعی مناطق کشاورزی انجام شود.
گرانی نهادهها و تجهیزات استحصال آب
وی افزایش قیمت نهادههای کشاورزی و تجهیزات مورد نیاز برای استحصال آب را از دیگر مشکلات عنوان کرد و گفت: قیمت کابل، لوله و هزینههای مربوط به تجهیزات آبرسانی و استحصال آب بهشدت افزایش یافته و این موضوع هزینه تولید را برای کشاورزان بالا برده است.
انتقاد از کاهش سهمیه سوخت تراکتورها
خانی همچنین از مشکلات کشاورزان در تأمین سوخت تراکتورها انتقاد کرد و گفت: سهمیه سوخت کشاورزان طی سالهای اخیر کاهش یافته و این موضوع مشکلات زیادی برای آنها ایجاد کرده است.
وی افزود: ابتدا قرار بود سوخت بر اساس سطح زیرکشت اختصاص پیدا کند، سپس طرح دیگری مطرح شد و در نهایت سهمیهها کاهش یافت. در حال حاضر بسیاری از کشاورزان با مشکل تأمین سوخت مواجه هستند.
وی تأکید کرد: کشاورز در فصل سمپاشی، آبیاری و برداشت باید در مزرعه حضور داشته باشد و نمیتواند هر روز برای پیگیری امور اداری بین دستگاههای مختلف رفتوآمد کند.
صدای کشاورزان شنیده نمیشود
خانی با انتقاد از کمتوجهی به تشکلهای بخش کشاورزی گفت: خانه کشاورز و دیگر تشکلهای بخش خصوصی میتوانند میان کشاورزان و دولت نقش واسطه و مطالبهگر داشته باشند، اما در عمل به نظرات بخش خصوصی آنطور که باید توجه نمیشود.
وی افزود: گاهی قوانین و تبصرههایی تصویب میشود که قابلیت اجرای مناسبی ندارد و بعد از چند ماه مشکلات آن برای کشاورزان آشکار میشود. اگر پیش از تصویب این قوانین، نظر تشکلهای کشاورزی و فعالان این بخش گرفته شود، بسیاری از مشکلات قابل پیشگیری است.
خانی گفت: کشاورزان در بخشهای مختلف، از پستهکار گرفته تا سویاکار و دیگر تولیدکنندگان، با مشکلات مشابهی روبهرو هستند و حل این مسائل نیازمند تعامل واقعی میان کشاورزان، تشکلها و دستگاههای اجرایی است.
ضرورت ایجاد شغلهای جایگزین برای کشاورزان
رئیس دبیرخانه خانه کشاورز رفسنجان با اشاره به تشدید بحران آب گفت: با توجه به وضعیت منابع آب، باید به دنبال شغلهای جایگزین برای بخشی از جمعیت منطقه باشیم.
وی افزود: در منطقه حتی تلاش شده است فعالیتهایی مانند تولید پارچه مبلی که نیاز چندانی به آب ندارد، جایگزین بخشی از فعالیتهای کشاورزی شود، اما این فعالیت نیز با مشکلاتی مانند گرانی و کمبود مواد اولیه مواجه شده است.
خانی تأکید کرد: حل بحران کشاورزی رفسنجان نیازمند تصمیمهای واقعبینانه، مشارکت دادن کشاورزان در تصمیمگیریها و توجه جدی به شرایط آب، اقلیم، انرژی و هزینههای تولید است.
با قطعی برق چاهها، آبی برای پسته نمیماند
محمدرضا صنعتی، باغدار پسته در رفسنجان، در گفت و گو با خبرنگار ایلنا با انتقاد از قطعی برق چاههای کشاورزی و افزایش سرسامآور هزینههای تولید گفت: تداوم کمآبی، گرانی نهادهها و دستمزد کارگران، کشاورزی پسته را برای باغداران به فعالیتی کمصرفه تبدیل کرده است.
صنعتی اظهار کرد: مهمترین مشکل باغداران پسته در رفسنجان، کمبود آب و قطعی برق موتورهای چاههای کشاورزی است.
وی افزود: موتورهای برقی چاهها هر دو روز یکبار حدود ۱۰ ساعت خاموش میشوند و علاوه بر این، خاموشی برق در روستاها نیز اعمال میشود، در نتیجه آب کافی به باغها نمیرسد و درختان پسته با کمبود آب مواجه هستند.
این باغدار رفسنجانی ادامه داد: در سالهای اخیر به دلیل نرسیدن آب کافی، محصول پسته کیفیت مطلوب را ندارد و بخشی از پستهها بدون مغز میشوند.
صنعتی با بیان اینکه مسئولان شهرستان و استان از مشکلات مربوط به آب و برق باغداران اطلاع دارند، گفت: این موضوع مشکلی است که همه در رفسنجان از آن خبر دارند و باغداران نمیدانند برای حل آن باید به چه کسی مراجعه کنند.
افزایش نجومی هزینه کود و سم
وی در ادامه با اشاره به افزایش هزینه نهادههای کشاورزی اظهار کرد: قیمت کود و سم امسال نسبت به پارسال افزایش داشته و سال گذشته نیز نسبت به سال قبل از آن گرانتر شده بود، بهگونهای که هزینه نهادهها در سالهای اخیر افزایش بسیار زیادی داشته است.
گلایه از فاصله قیمت خرید و فروش پسته
وی درباره بازار فروش محصول نیز گفت: کشاورز هزینه و زحمت زیادی برای تولید پسته متحمل میشود، اما در زمان فروش، محصول خود را با قیمت پایینتری عرضه میکند و در مقابل، تاجران پسته با خرید محصول از کشاورز و فروش آن در بازار داخلی یا صادراتی، سود بیشتری به دست میآورند.
این باغدار رفسنجانی اضافه کرد: قیمت پسته نیز به نرخ دلار وابستگی زیادی دارد، چرا که بخش قابل توجهی از محصول صادر میشود و افزایش یا کاهش نرخ ارز بر قیمت پسته اثر میگذارد.
صنعتی تأکید کرد: مجموعه این مشکلات از کمبود آب و خاموشی چاهها گرفته تا گرانی کود، سم و نیروی کار و مشکلات مربوط به فروش محصول، فشار سنگینی بر باغداران پسته رفسنجان وارد کرده است.
