ایلنا از البرز گزارش میدهد؛
آسارا زیر بار گردشگری/رودخانهای که زباله میبلعد و روستاهایی که سهمشان از توسعه گردشگری، محدودیت اعتبار است
بخش آسارا در جاده چالوس، یکی از مهمترین مقاصد سفر در استان البرز است که با افزایش ورود مسافران به خصوص در فصل تابستان و تعطیلات، بدون توسعه متناسب زیرساختها، انباشت پسماند در حاشیه جاده و رودخانه، آلودگی منابع آبی، تخریب محیطزیست و فشار بر زندگی روستاییان، شرایطی ایجاد کرده که اهالی میگویند دیگر نمیتوان با اقدامات مقطعی و جمعآوری محدود زباله با آن مقابله کرد. به گفته نماینده شورای بخش، برای مدیریت پیامدهای گردشگری آسارا، نه اعتبار مستقل کافی دارد و نه متولی مشخصی برای ساماندهی پسماند.
به گزارش خبرنگار ایلنا از البرز، آسارا در جاده چالوس، جایی که رودخانه کرج، روستاهای کوهستانی و طبیعت بکر آن هر ساله هزاران گردشگر را به خود میخواند، حالا با تناقضی جدی روبهروست؛ گردشگری که بدون زیرساخت و مدیریت متناسب، ردپای خود را در قالب انباشت زباله، آلودگی منابع آبی و تخریب طبیعت برجای میگذارد.
روستاییان میگویند که سهم آنها از موج سفرها، علاوه بر ترافیک و دشواری تردد، جمعآوری پسماند گردشگران و نگرانی درباره سلامت رودخانه و منابع آب است و این در حالیست که دهیاریها با اعتبارات محدود و نبود متولی مشخص برای مدیریت پسماند، توان مقابله با این حجم از فشار را ندارند.
در سوی دیگر، مسئولان محلی از مجموعه محدودیتهای حریمی و قانونی سخن میگویند که توسعه زیرساختهای منطقه را دشوار کرده و آسارا را میان ظرفیت کمنظیر گردشگری و محرومیت از امکانات متناسب با آن گرفتار کرده است.
وقتی طبیعت آسارا مقصد گردشگری میشود اما زیرساختها جا میمانند
برای بسیاری از مسافران، جاده چالوس از همان ابتدای مسیر با تصویری از کوه، رودخانه، جنگل و روستاهای سرسبز همراه است؛ اما برای ساکنان بخش آسارا، همین طبیعت زیبا بخشی از زندگی روزمره آنهاست؛ طبیعتی که هم منبع درآمد و معیشت محسوب میشود و هم در سالهای اخیر بیش از گذشته در معرض فشار گردشگری قرار گرفته است.
در روزهای تعطیل، حجم خودروهایی که از آزادراه وارد محدوده آسارا میشوند، به شکل محسوسی افزایش پیدا میکند. گردشگرانی که برای چند ساعت یا یک روز راهی این منطقه میشوند، امکانات و زیرساختهای لازم برای حضورشان را در اختیار ندارند و نتیجه این وضعیت، در بسیاری از نقاط خود را در قالب پسماند رهاشده در طبیعت، حاشیه جادهها و حتی مسیر رودخانه نشان میدهد.
اهالی میگویند مسئله فقط زباله نیست؛ آب، خاک، طبیعت و زندگی مردم محلی همزمان تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفتهاند.
روستاییان میمانند و زبالههایی که گردشگر با خود میآورد
یکی از روستاییان منطقه در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به افزایش حضور گردشگران در ایام تعطیل میگوید: مردم منطقه با حضور گردشگر مخالفتی ندارند، چرا که گردشگری میتواند به اقتصاد روستاها کمک کند، اما وقتی تعداد مسافران چند برابر ظرفیت منطقه میشود و امکانات متناسب وجود ندارد، فشار اصلی به ساکنان وارد میشود.
وی ادامه میدهد: در برخی نقاط، مسافران زبالههای خود را در طبیعت رها میکنند و بخشی از این پسماندها در نزدیکی رودخانه باقی میماند. وقتی بارندگی یا جریان آب اتفاق میافتد، همین زبالهها میتوانند وارد مسیر آب شوند.
به گفته این روستایی، مسئله برای ساکنان تنها زیبایی طبیعت نیست؛ آب رودخانه و منابع آبی منطقه با زندگی مردم ارتباط مستقیم دارد و هرگونه آلودگی میتواند در آینده هزینههای بیشتری به مردم و دستگاههای مسئول تحمیل کند.
یکی دیگر از اهالی نیز از مشکلات تردد در روزهای پرتردد گلایه دارد و میگوید حضور حجم بالای خودروها، گاهی حتی امکان پارک یا رفتوآمد عادی ساکنان را دشوار میکند.
وی معتقد است اگر قرار است آسارا به عنوان مقصد گردشگری معرفی شود، باید ابتدا برای پسماند، پارکینگ، سرویسهای بهداشتی، حفاظت از رودخانه و مدیریت حضور گردشگران فکری جدی شود.
گردشگر میآید، اما چه کسی پسماند را جمع میکند؟
یکی از چالشهای مهمی که اهالی و مسئولان محلی بر آن تأکید دارند، نبود یک سازوکار منسجم و اعتبار پایدار برای جمعآوری پسماند است.
بر اساس اظهارات مطرحشده از سوی مسئولان محلی، در شرایط فعلی بخش قابل توجهی از بار مدیریت پسماند بر دوش بخشداری و دهیاریها قرار گرفته است؛ دهیاریهایی که خود با محدودیت منابع مالی مواجهاند.
رودکی در این زمینه تأکید دارد که دهیاریها با وجود توان محدود خود تلاش میکنند مشکلات را مدیریت کنند، اما مسئله اصلی کمبود اعتبار است.
وی میگوید اگر اعتبارات لازم از سوی دستگاههای بالادستی اختصاص پیدا کند، امکان مدیریت بهتر پسماند و مشکلات محیطزیستی منطقه فراهم خواهد شد.
در آزادبر و دیزین، گردشگری بیشتر، فشار بیشتر بر طبیعت
در میان نقاط مختلف بخش آسارا، نام مناطقی همچون آزادبر و دیزین به عنوان نقاطی که در ایام پرتردد با حضور گسترده گردشگران مواجه هستند، بیشتر مطرح میشود.
رودکی معتقد است ورود حجم بالای مسافران از مسیر آزادراه، بدون پیشبینی سازوکار مناسب برای جمعآوری پسماند، یکی از عواملی است که بر وضعیت محیطزیست منطقه فشار وارد کرده است.
وی هشدار میدهد که بخشی از پسماندهای رهاشده در طبیعت در نهایت به سمت منابع آبی حرکت میکنند و میتوانند وارد رودخانه کرج شوند.
این در حالی است که رودخانه کرج نهتنها یک عنصر طبیعی و گردشگری، بلکه بخشی از منابع حیاتی منطقه محسوب میشود و حفاظت از آن نیازمند همکاری جدی دستگاههای مختلف است.
روستاها تنها ماندهاند
یکی از مشکلاتی که در گفتوگو با اهالی و نمایندگان محلی بارها تکرار میشود، فاصله میان ظرفیت گردشگری آسارا و امکانات مدیریتی آن است.
بخش آسارا دارای دهها روستا است و به گفته نماینده بخش آسارا، ۵۲ روستا را دربرمیگیرد که چهار روستا فاقد دهیار و شورا هستند.
در چنین شرایطی، انتظار اینکه دهیاریها به تنهایی بتوانند با موج گردشگری و پیامدهای محیطزیستی آن مقابله کنند، دشوار است.
دهیاریها باید همزمان پاسخگوی نیازهای روزمره روستا، راهها، خدمات عمومی و پسماند باشند؛ در حالی که منابع مالی آنها متناسب با حجم مشکلات و جمعیت شناور گردشگران نیست.
اعتبار نیست؛ دهیاریها هرچه در توان دارند انجام میدهند
عابدین رودکی، نماینده بخش آسارا در شورای شهرستان کرج در گفتوگو با ایلنا به موضوع پسماند پرداخت و گفت: اگرچه دهیاریها در حد توان برای جمعآوری زباله تلاش میکنند، اما اعتبار موجود پاسخگوی شرایط منطقه نیست.
وی با اشاره به افزایش جمعیت شناور در تعطیلات و ورود گردشگران از مسیر آزادراه افزود: بخش آسارا با حجم قابل توجهی از مسافر مواجه است، اما برای جمعآوری پسماند و حفاظت از محیطزیست، حمایت متناسبی صورت نمیگیرد.
رودکی تأکید کرد رسانهها میتوانند با پیگیری موضوع تخصیص اعتبار از استانداری و فرمانداری، زمینهای ایجاد کنند تا دهیاریها امکان مقابله مؤثرتر با این مشکل را داشته باشند.
نگرانی دیگری که به آب و کشاورزی گره خورده است
اما دغدغه محیطزیستی آسارا تنها به زبالههای گردشگران محدود نمیشود.
رودکی در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله حقابههای کشاورزی اشاره کرد و گفت که برخی از این حقابهها سابقه طولانی دارند و حتی در اسناد ملکی برخی اهالی نیز موضوع استفاده کشاورزی از اراضی درج شده است.
به گفته وی، در سال گذشته اقداماتی برای تخریب آببندهای کشاورزی انجام شده و امسال نیز این موضوع دوباره مطرح شده است.
رودکی با ابراز نگرانی از وضعیت کشاورزان منطقه، خواستار پیگیری این مسئله شد و تاکید کرد: باید مشخص شود در شرایطی که کشاورزی منطقه با مشکلات متعدد مواجه است، تکلیف حقابههای قدیمی و سازوکار تأمین آب اراضی چه خواهد شد.
آسارا؛ سرزمین ظرفیتها و محدودیتها
نماینده شورای بخش آسارا در ادامه سخنان خود از مجموعهای از محدودیتهای قانونی و اجرایی نیز گلایه کرد؛ محدودیتهایی که به گفته او از حوزه ساختوساز و بافت روستاها تا راه، کشاورزی و توسعه منطقه را دربر گرفته است.
وی گفت قوانین و ضوابط مربوط به بنیاد مسکن، حریمها و سایر دستگاهها باعث شده توسعه بافت روستاها با دشواری همراه باشد و حتی نگرانیهایی درباره کاهش محدوده بافت موجود نیز وجود داشته باشد.
در حوزه راه نیز رودکی به مشکلات ایجادشده برای خودروهای عبوری و اهالی اشاره کرد و از اجرای برخی شیارها و اقدامات اصلاحی در مسیر جاده گلایه داشت که به گفته او، مشکلاتی برای خودروهای ساکنان ایجاد کرده است.
وی همچنین با اشاره به ترافیک سنگین در روزهای پرتردد، تأکید کرد که مشکلات راه و ترافیک نیز باید در کنار سایر مسائل آسارا دیده شود.
آسارا قربانی محدودیتهای متعدد شده است
نماینده شورای بخش آسارا در شورای اسلامی شهرستان کرج، بخش دیگری از مشکلات منطقه را مربوط به محدودیتهای قانونی و حریمی دانست.
وی با اشاره به مصوبات برخی شوراهای عالی معماری و شهرسازی اظهار کرد که محدودیتهای موجود در حریمها، مسیر توسعه بخش آسارا را دشوار کرده است.
رودکی با بیان اینکه آسارا در سالهای اخیر با محدودیتهای بیشتری مواجه شده، گفت تقسیمبندی منطقه به پهنههای مختلف و قرار گرفتن بخشهایی از آن در محدودههای دارای حفاظت مطلق، امکان توسعه و استفاده از ظرفیتهای موجود را کاهش داده است.
به گفته وی، این محدودیتها در شرایطی اعمال شدهاند که منطقه برای حل مشکلات خود نیازمند برنامهریزی متناسب با شرایط بومی و ظرفیتهای واقعی است.
توسعه گردشگری بدون حفاظت از محیطزیست، یک تناقض است
آسارا برای گردشگری البرز یک ظرفیت کمنظیر است؛ اما تجربه سالهای اخیر نشان میدهد صرف جذب گردشگر نمیتواند معیار موفقیت گردشگری باشد.
اگر گردشگر وارد منطقه شود اما پسماندش در طبیعت باقی بماند، اگر رودخانه پذیرای زباله شود، اگر روستاییان امکان تردد عادی نداشته باشند، اگر دهیاریها اعتبار کافی برای جمعآوری پسماند نداشته باشند و اگر منابع آبی و اراضی کشاورزی با چالش مواجه شوند، آنچه شکل گرفته بیشتر از آنکه «توسعه گردشگری» باشد، انتقال هزینه گردشگری به دوش مردم محلی و محیطزیست است.
آسارا پیش از آنکه به مقصدی بزرگتر برای گردشگران تبدیل شود، به یک طرح جامع مدیریت گردشگری و محیطزیست نیاز دارد؛ طرحی که در آن تکلیف پسماند، حفاظت از رودخانه کرج، مدیریت ورود خودروها، ایجاد زیرساختهای گردشگری، مشارکت دهیاریها و روستاها، حفظ منابع آب و حقوق کشاورزان و همچنین محدودیتهای حریمی منطقه به صورت همزمان دیده شود.
در غیر این صورت، هر تعطیلات میتواند یک صورتحساب تازه برای طبیعت آسارا و مردمی باشد که تمام روزهای سال در کنار همین رودخانه و کوهستان زندگی میکنند.
گزارش: معصومه امینزاده
