پیروز حناچی:
مسجد جامع قزوین در سطح مسجد جامع اصفهان است، اما مشهور نشده است
عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی گفت: مسجد جامع قزوین از بناهای بسیار ارزشمند معماری ایران است و از نظر تاریخی و معماری ظرفیت مقایسه با بناهای شاخصی همچون مسجد جامع اصفهان را دارد، اما هنوز آنگونه که شایسته است معرفی و شناسانده نشده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا از قزوین، پیروز حناچی ظهر امروز در شورای راهبردی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: موضوع ثبت جهانی میراث فرهنگی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و کنوانسیون میراث جهانی یونسکو با هدف حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی ارزشمند جهان شکل گرفته است.
وی با اشاره به روند شکلگیری کنوانسیون میراث جهانی افزود: یکی از اتفاقات مهمی که در شکلگیری این رویکرد بینالمللی مؤثر بود، جابهجایی مجموعه تاریخی ابوسمبل در مصر در پی ساخت سد اسوان بود؛ اقدامی که نشان داد حفاظت از میراث فرهنگی صرفاً یک موضوع داخلی نیست و آثار ارزشمند تاریخی میتوانند متعلق به جامعه جهانی تلقی شوند.
حناچی ادامه داد: ایران نیز از کشورهای فعال در حوزه ثبت جهانی است و اگرچه در مقاطعی روند ثبت آثار با وقفه مواجه شد، اما از دهه 80 این روند دوباره شتاب گرفت و با وجود محدودیتهای جدید، ایران توانسته است مجموعه قابل توجهی از آثار تاریخی و طبیعی خود را در فهرست میراث جهانی به ثبت برساند.
عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی با بیان اینکه ثبت جهانی، یک اثر را از سطح محلی و ملی به سطح جهانی ارتقا میدهد، تصریح کرد: زمانی که یک اثر در فهرست میراث جهانی قرار میگیرد، دیگر صرفاً متعلق به یک شهر، منطقه یا کشور نیست، بلکه جامعه جهانی نسبت به حفاظت از آن حساسیت و مسئولیت دارد.
وی تأکید کرد: ثبت جهانی ابتدای کار است و نه پایان آن؛ این اتفاق میتواند یک جریان تحولآفرین ایجاد کند که نتیجه آن معرفی ظرفیتهای فرهنگی، افزایش گردشگری، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی منطقه باشد.
حناچی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در بهرهگیری از ظرفیت میراث جهانی اظهار کرد: در بسیاری از کشورها آثار ثبت جهانی سهم قابل توجهی در اقتصاد گردشگری دارند و حتی بر تولید ناخالص داخلی و اشتغال اثرگذار هستند.
وی افزود: معمولاً پس از ثبت جهانی، روند پایش و ارزیابی آثار ادامه پیدا میکند و گزارشهای دورهای درباره وضعیت حفاظت و مدیریت اثر تهیه و به یونسکو ارائه میشود؛ بنابراین ثبت جهانی تعهدات جدیدی را نیز برای کشورها به همراه دارد.
عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی قزوین گفت: این استان از جایگاه ویژهای در تاریخ و فرهنگ ایران برخوردار است و آثار و بافت تاریخی آن ظرفیت بسیار بالایی برای معرفی در سطح ملی و بینالمللی دارد.
حناچی با بیان اینکه بافت تاریخی قزوین در برخی بخشها ویژگیهای کمنظیری دارد، اظهار کرد: به جرأت میتوان گفت در بسیاری از شهرهای تاریخی ایران، نمونهای مانند محله آخوند قزوین کمتر دیده میشود؛ محلهای که دارای خانهها و بناهای تاریخی ارزشمند است و باید در برنامههای حفاظت و توسعه شهری مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی با انتقاد از برخی مداخلات عمرانی در بافتهای تاریخی گفت: در گذشته اقداماتی مانند عبور برخی معابر از میان بافتهای تاریخی انجام شده که میتوانست با رویکردهای متفاوتی دنبال شود. امروز باید از تکرار چنین اتفاقاتی جلوگیری و حفاظت از هویت تاریخی شهر را در برنامهریزیهای شهری لحاظ کرد.
حناچی همچنین به ظرفیتهای تاریخی مسجد جامع قزوین اشاره کرد و گفت: مسجد جامع قزوین از بناهای بسیار ارزشمند معماری ایران است و از نظر تاریخی و معماری ظرفیت مقایسه با بناهای شاخصی همچون مسجد جامع اصفهان را دارد، اما هنوز آنگونه که شایسته است معرفی و شناسانده نشده است.
وی افزود: ثبت منظر فرهنگی میتواند نگاهها را از یک بنای منفرد فراتر ببرد و ارتباط میان انسان، محیط طبیعی و محیط ساختهشده را مورد توجه قرار دهد؛ موضوعی که برای قزوین میتواند فرصت مهمی در مسیر معرفی ظرفیتهای تاریخی، طبیعی و فرهنگی استان باشد.
عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی خاطرنشان کرد: شهر تاریخی قزوین نیز مانند برخی شهرهای ایران از ظرفیتهای لازم برای قرار گرفتن در مسیر ثبت جهانی برخوردار است و تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی، هماهنگی دستگاههای مسئول و حفاظت جدی از بافت تاریخی است.
حناچی با اشاره به نقش قزوین در تاریخ هنر و معماری ایران گفت: بررسی آثار تاریخی در مناطق مختلف جهان نشان میدهد هنرمندان ایرانی، از جمله معماران و هنرمندان تبریزی، شیرازی و اصفهانی، در دورههای مختلف تاریخی تأثیر گستردهای بر هنر و معماری مناطق دیگر داشتهاند و این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای فرهنگی و هنری ایران است.
وی همچنین بر ضرورت توجه به صنایع دستی و هنرهای در حال فراموشی تأکید کرد و گفت: اگر برای حفظ و احیای این هنرها برنامهریزی نکنیم، بخشی از میراث ناملموس کشور به تدریج از بین خواهد رفت و لازم است در کنار حفاظت از بناها و محوطههای تاریخی، برای انتقال دانش و مهارتهای سنتی به نسلهای جدید نیز اقدام شود.
عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی در پایان با اشاره به ظرفیت اقتصادی میراث فرهنگی و گردشگری اظهار کرد: میراث فرهنگی و گردشگری علاوه بر ارزشهای هویتی و فرهنگی، ظرفیت بالایی برای توسعه اقتصادی و اشتغال دارد و در برخی کشورها سهم این حوزه از تولید ناخالص داخلی به حدود هشت درصد میرسد.
حناچی تأکید کرد: با توجه به ظرفیتهای گسترده قزوین، توجه هدفمند به میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی میتواند زمینهساز شکلگیری اقتصاد گردشگری و ایجاد فرصتهای جدید اشتغال در استان باشد.
