عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز در گفت و گو با ایلنا:
درآمدهای نفتی ایران حدود ۴ برابر شده اما خسارتها همچنان قابل توجه است/ افزایش قیمت نفت اثر تورمی بر مصرفکننده آمریکایی ایجاد میکند
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز در ارزیابی آثار اقتصادی جنگ بر درآمدهای ارزی و ساختار منطقهای گفت: کاهش صادرات محصولات پتروشیمی موجب افت بخشی از منابع ارزی ایران شده است.
روح الله شهنازی در گفت و گو با ایلنا افزود: درآمدهای ارزی حاصل از صادرات محصولات پتروشیمی کاهش یافته و این موضوع یک آسیب جدی برای منابع ارزی محسوب میشود.
وی با اشاره به تغییرات صادرات نفت افزود که در بخش نفت، هم حجم صادرات و هم قیمت رشد کرده است. حجم صادرات از حدود یک میلیون بشکه اکنون به حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه رسیده و متوسط قیمت نفت نیز از حدود ۴۵ دلار به نزدیک ۱۰۰ دلار افزایش یافته است. بر این اساس، درآمدهای نفتی ایران تقریباً بهصورت روزانه ۴ برابر شده است.
شهنازی با بیان اینکه درآمدهای صادرات پتروشیمی کاهش یافته و این بخش همچنان آسیبپذیر است، یادآور شد: در جنبههای دیگر نیز خسارتهایی وارد شده که شامل آسیب به مناطق مسکونی، اداری و زیرساختهاست و حجم این خسارتها قابل توجه است.
استاد اقتصاد دانشگاه شیراز همچنین به نقش تنگه هرمز اشاره کرد و توضیح داد: اگر ایران بتواند وضعیت این گذرگاه را مدیریت و درآمدزایی پایداری از آن ایجاد کند، میتواند خسارتها را سریعتر جبران کند.
به گفته وی، اهمیت تنگه هرمز تنها به درآمد محدود نمیشود و این مسیر میتواند نقش نوعی تحریم معکوس داشته باشد؛ به این معنا که کشورهایی که از این گذرگاه استفاده میکنند، ناچار به همکاری متقابل با ایران خواهند بود.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز با اشاره به ازسرگیری برخی مبادلات انرژی بیان کرد: طی روزهای اخیر صادرات نفت و LNG ایران به هند پس از چند سال دوباره آغاز شده است که نمونهای از آثار مثبت اقتصادی به شمار میرود.
آمریکا منابع درآمدی خود را از دست داد
شهنازی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا آمریکا توانسته به درآمد پایدار یا منافع اقتصادی از جنگ دست یابد، توضیح داد: اگر استراتژیای که دولت ترامپ در تصور داشت محقق میشد، آمریکا از نظر اقتصادی سود میبرد. اما به دلیل منطقهای شدن جنگ و هدف قرار گرفتن توانمندیهای آمریکا در منطقه، نتیجه برعکس شد.
وی افزود: آمریکا تصور میکرد همچون تجربه ونزوئلا میتواند وارد یک درگیری ضربتی شود و ظرف چند ساعت یا چند روز مسئله را فیصله دهد و سپس از محل نفت ایران یا بخشهای دیگر به درآمد پایدار برسد، اما نتیجه کاملاً خلاف انتظار آنها بود.
به گفته عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز، آمریکا نهتنها به منفعت اقتصادی مورد نظر نرسید، بلکه برخی منابع درآمدی خود را در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز از دست داد.
وی خاطرنشان کرد: بسته شدن تنگه هرمز تهدیدی جدی برای آمریکا به شمار میرود؛ هرچند این کشور وابستگی مستقیمی به نفت خلیج فارس ندارد، اما افزایش قیمت جهانی نفت اثر تورمی شدیدی بر مصرفکننده آمریکایی ایجاد میکند.
تقویت هژمونی چین و تضعیف هژمونی آمریکا
شهنازی در پاسخ به پرسشی درباره تحلیلهایی مبنی بر اینکه جنگ موجب تضعیف چین شده است، اظهار کرد: اگر آمریکا میتوانست در ایران همان شرایطی را رقم بزند که در ونزوئلا ایجاد کرده بود، چین تضعیف میشد. اما اکنون شرایط کاملاً برعکس است و این وضعیت موجب تقویت هژمونی چین و تضعیف هژمونی آمریکا شده است.
وی با اشاره به تأثیرات تنگه هرمز بر ساختار پترودلار بیان کرد: بخشی از این ساختار آسیب دیده است؛ آسیبی نه بسیار بزرگ اما قابل توجه، که همین امر به نفع چین تمام میشود. پس از جنگ، بازسازی حوزههایی مانند پتروشیمی، فولاد و زیرساختها در ایران و برخی کشورهای منطقه به شدت به چین وابسته خواهند شد.
به اعتقاد شهنازی، شرکتهای آمریکایی امکان حضور در ایران را نخواهند داشت و حتی در برخی کشورهای خلیج فارس نیز با توجه به ناکامی آمریکا در تأمین امنیت، احتمال تغییر رویکردها به سمت چین وجود دارد.
وی تأکید کرد: در میانمدت (سه تا چهار سال) و بلندمدت، بازارهای کشورهای منطقه بیشتر در اختیار چین قرار خواهد گرفت و نتیجه فعلی جنگ برای چین برخلاف اهداف اولیه آمریکا، موجب تقویت این کشور شده است.
