تالابهای آذربایجان شرقی در سایه بارشها جان گرفتند؛ قوریگول و قرهقشلاق در مسیر احیا
وضعیت تالابهای استان آذربایجان شرقی به ویژه تالابهای قوریگول بستانآباد و قرهقشلاق بناب، پس از بارشهای اخیر و با پیگیریهای مستمر مسئولان، بهبود یافته و در مسیر احیای کامل قرار گرفته است. مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی با تشریح جزئیات وضعیت این تالابهای ارزشمند، بر اهمیت همکاری جوامع محلی و تخصیص کامل حقابه زیستمحیطی برای بازگشت کامل حیات به این اکوسیستمها تأکید کرد.
به گزارش ایلنا از آذربایجان شرقی، محمدحسین حسنزاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی، با اشاره به وضعیت رو به بهبود تالاب قوریگول در بستانآباد، اظهار داشت: خوشبختانه با همکاری و همافزایی مؤثر میان فرمانداری شهرستان، شرکت آب منطقهای و اداره کل حفاظت محیط زیست استان، تالاب قوریگول در وضعیت مناسبی قرار دارد.
وی افزود: انتقال آب به این تالاب که در فهرست کنوانسیون رامسر ثبت شده، به خوبی انجام میشود و آبگیری آن همچنان ادامه دارد. در حال حاضر، حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب آب در این تالاب ذخیره شده است، اما برای رسیدن به وضعیت ایدهآل جهت اجرای اقدامات ترمیمی تکمیلی، نیازمند رسیدن این رقم به یک میلیون مترمکعب هستیم.
حسنزاده با بیان اینکه حقابه زیستمحیطی تالاب قوریگول بین ۲ تا ۳ میلیون مترمکعب برآورد شده است، تشریح کرد: با توجه به اینکه هنوز هوا در منطقه سرد است، انتظار داریم روند آبگیری تالاب از ۱۵ اردیبهشت ماه نیز ادامه یابد. از اهالی فهیم و جوامع محلی قویگول درخواست داریم با همراهی بیشتر، به احیا و شادابی این پهنه آبی ارزشمند کمک کنند تا بتواند تابستان پیش رو را با طراوت بیشتری سپری نماید.
قرهقشلاق؛ گامی بلند به سوی ثبت جهانی و بهرهمندی از حقابه کامل
مدیرکل محیط زیست آذربایجان شرقی همچنین از وضعیت خوب تالاب قرهقشلاق در شهرستان بناب خبر داد و گفت: این تالاب که در حاشیه دریاچه ارومیه واقع شده، در مقایسه با سالهای گذشته رشد قابل توجهی داشته و در حال حاضر ۵۰ درصد آبگیری شده است.
وی ادامه داد: حقابه زیستمحیطی تالاب قرهقشلاق ۶۴ میلیون مترمکعب است که تاکنون ۳۰ میلیون مترمکعب از آن محقق شده است. این تالاب ارزشمند نیز در حال طی کردن مراحل نهایی ثبت در کنوانسیون رامسر است و اسناد لازم توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان به مراجع مربوطه ارائه شده است.
حسنزاده با تأکید بر اهمیت تالابها، تصریح کرد: تالابها نه تنها برای جوامع محلی از نظر پایداری توسعه و محیط زیست حیاتی هستند، بلکه از منظر ملی و بینالمللی نیز اهمیت فوقالعادهای داشته و به عنوان سرمایههای جهانی تلقی میشوند.
وی در پایان، ضمن اشاره به فاصله تا وضعیت ایدهآل، بیان داشت: با وجود بهبود نسبی وضعیت تالابها، هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب و جبران کامل خشکسالیهای گذشته، فاصله داریم. لذا استمرار همکاریها، تأمین کامل حقابه زیستمحیطی و مشارکت جوامع محلی، کلید موفقیت در احیای کامل این اکوسیستمهای طبیعی ارزشمند خواهد بود.
تالابها؛ سرمایههای زیستمحیطی، اجتماعی و گردشگری
حسنزاده با تأکید بر اهمیت چندوجهی تالابها، اظهار داشت: تالابها نقشی حیاتی در حفظ تنوع زیستی و پایداری اکوسیستمها ایفا میکنند. آنها زیستگاه اصلی بسیاری از پرندگان مهاجر و گونههای نادر جانوری و گیاهی هستند و تداعیکننده زیباییهای طبیعی محسوب میشوند.
وی افزود: از منظر اجتماعی، تالابها برای جوامع محلی که زندگی و معیشت شان با این پهنههای آبی گره خورده، اهمیت فوقالعادهای دارند. تأمین آب برای کشاورزی، دامپروری و همچنین ایجاد فرصتهای شغلی مرتبط با گردشگری پایدار، بخشی از این تأثیرات مثبت اجتماعی است.
مدیرکل محیط زیست آذربایجان شرقی در ادامه به بعد گردشگری تالابها اشاره کرد و گفت: تالابهای احیاشده، به ویژه آنهایی که در مسیرهای گردشگری قرار دارند، میتوانند به قطبهای مهم گردشگری زیستمحیطی تبدیل شوند. مناظر بکر، امکان مشاهده پرندگان و فعالیتهایی مانند عکاسی و طبیعتگردی، جاذبههایی هستند که توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب میکنند و این خود مستلزم حفاظت و مدیریت صحیح این منابع طبیعی است.
تالاب های قوری گول؛ زیبای خفته در دامنه های سهند
تالاب قوری گول با وسعت ۲۰۰ هکتار در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی تبریز قرار دارد. این تالاب در ارتفاع ۱۸۹۰ متری از سطح دریا واقع شده و دارای طول و عرضی به طول چهار کیلومتر و مساحت ۱۶ کیلومتر است. ژرفای دریاچه در عمیقترین نقطه به ۱۳ متر میرسد؛ قوری گول در زبان ترکی به معنی تالاب خشک است. این تالاب در نزدیکی بستانآباد واقع شده و در ردیف آبهای راکد آذربایجان به شمار میرود.
بهدلیل اینکه تالاب قوری گول در مجاورت کوهها و ارتفاعات برفگیر دامنه شرقی گردنه شبلی قرار گرفته، و بهدلیل تامین آب از محل آبهای جاری از بارش برف و باران و نیز تعدادی چشمه زیرزمینی که در کف تالاب جریان دارند، همواره در تمام فصول سال پرآب است. یکی از ویژگیهای کم نظیر این تالاب در مقایسه با سایر دریاچههای منطقه این تالاب آب شیرین بودن آن بوده و در صورت تصفیه قابل شرب است. در حال حاضر این آب برای آبیاری کشتزارهای روستاهای پیرامون دریاچه یعنی روستاهای ارشتناب، رامناب و یوسف آباد، به مصرف میرسد.
تالاب قوری گول در سال ۱۳۵۴ بهعنوان تالاب بینالمللی در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده و از سال ۱۳۷۳ بهمنظور حفظ گونههای جانوری اطراف دریاچه جز مناطق شکار ممنوع مدیریت میشود. همچنین بهدلیل پذیرا بودن فصلی شماری از پرندگان حمایت شده مهاجر، از نظر زیستگاهی حائز اهمیت ملی و بینالمللی است. دریاچه قوریگل با توجه به داشتن قابلیتهای مختلف میتواند در برگیرنده اهدافی چون حفاظت از تنوع زیستی و آموزشی و تحقیقات و اکوتوریسم و غیره باشد.
گونههای جانوری که زیستگاه آنها در این تالاب و محوطه آن است، انواع مختلفی را شامل میشود. برای مثال، در دهههای قبل این منطقه محل عبور و زیستگاه قوچ و میشهای ارمنی بوده که با قوچ و میشهای منطقه سهند در ارتباط بودند؛ ولی امروزه، بهعلت توسعه حوزه شهری و احداث صنایع مختلف در مسیر این ارتباط بهکلی از بین رفته است. از جمله گونههای جانوری حاضر در منطقه تالاب میتوان به پستاندارانی چون جربیل ایرانی، موش کشتزار، موش مغان، گرگ، روباه و سمور سنگی اشاره کرد. علاوه بر این، حدود ۹۲ گونه پرنده نیز در این تالاب شناسایی شدهاند که از جمله آنها میتوان به اردک سرسفید، اردک مرمری و اردک بلوطی اشاره کرد. برخی دیگر از گونههای خرندگان و دوزیستان مانند انواع مارها (گرزه مار، مار پلنگی، کور مار و مار چلیپر)، مارمولکها، قورباغهها و ماهیها در تالاب زندگی میکنند.
تالاب قره قشلاق؛ پناهگاه حیات وحش در حاشیه فیروزه آبی
تالاب قره قشلاق در جنوب شرقی دریاچه ارومیه با مساحت ۲۲ هزار هکتار بزرگترین تالاب اقماری دریاچه ارومیه بوده و به لحاظ تنوع زیست جانوری و گیاهی از اهمیت بسیار بالایی در شمال غرب کشور برخوردار است که به دلیل شرایط اقلیمی طی سال های اخیر به شدت تحت تاثیر بحران آبی حوضه آبریز دریاچه ارومیه قرار گرفته است، اما بارش های خوب امسال تا حدودی چهره این تالاب را نسبت به سال قبل دگرگون کرده است.
این تالاب به جهت محل زیست انواع گونه های پرنده، جانوری، آبی، دو زیست و گیاهی و مهمتر از همه زنده مانی دریاچه ارومیه از ارزش و اهمیت بسیار بالایی برخوردار است که مرگ آن به معنی خشکی کامل دریاچه ارومیه تعریف و تفسیر می شود.
وجود ۱۵۳ گونه پرنده در تالاب قره قشلاق که غاز خاکستری یکی از گونه های مهم پرندگان به شمار می رود، در کنار گونه های شاخصی چون غاز پیشانی سفید، خروس کوهی دشتی، حواصیل، انواع اردک سر حنایی، باکلا، کشیم، سنقر تالابی، بوتیمار نشان از اهمیت این تالاب مهم است.
کم آبی و خشکسالی های حداقل یک دهه اخیر باعث شده حجم آب ورودی این تالاب که تابع جریان آب رودخانه ها و از سه منبع مردق چای، زرینه رود و صوفی چای تامین می شود، به شدت تحت تاثیر قرار گرفته و حتی در تابستان ها به طور کامل در برخی سال ها خشک شده است.
۲۵۰ گونه گیاهی، ۱۶ گونه پستاندار، ۶ گونه خزنده، ۴۰ گونه ماهی و سه گونه دوزیست در تالاب قره قشلاق بناب تاکنون شناسایی شده است که برای حفاظت از این گونه ها تعداد ۲ پاسگاه حفاظتی قره قشلاق و آق داش پیش بینی شده است.
