۸۵ درصد از ریزگردهای گلستان منشأ خارجی دارند/کاهش شدید بارندگی در شمال استان موجب از بین رفتن بخش قابل توجهی از پوشش گیاهی شده است

به گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، استان گلستان این روزها بیش از هر زمان دیگری با سایه سنگین ریزگردها دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ پدیده‌ای که بنا بر اعلام کارشناسان، ۸۵ درصد آن منشأ خارجی دارد و از دل صحرای پهناور قره‌قوم در ترکمنستان برخاسته و وارد آسمان استان می‌شود. تنها ۱۵ درصد از گردوغبارهای اخیر، حاصل کانون‌های داخلی است. 

کاهش کم‌سابقه بارندگی در شمال استان، ضربه‌ای جدی به پوشش گیاهی وارد کرده و بخش‌هایی از مراتع را در معرض فرسایش قرار داده است. همین موضوع، زمینه را برای افزایش شدت و تداوم ریزگردها فراهم کرده و کیفیت هوا را در برخی روزها به مرز هشدار رسانده است. 

کارشناسان منابع طبیعی معتقدند اگرچه بخش عمده این بحران ریشه‌ای فرامرزی دارد، اما شرایط اقلیمی داخل استان نیز به تشدید آن دامن زده است. کاهش محسوس بارندگی در شمال گلستان طی سال‌های اخیر، پوشش گیاهی را به‌شدت تضعیف کرده و زمین‌های بدون پوشش را به بستری آماده برای برخاستن گرد و غبار تبدیل کرده است. 

خشکسالی، مراتع را کم‌جان و خاک را سست کرده؛ به‌طوری‌که با هر وزش باد، ذرات خاک به‌راحتی وارد هوا می‌شوند و کیفیت زندگی ساکنان منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. کاهش دید افقی، تهدید سلامت عمومی و آسیب به کشاورزی، تنها بخشی از پیامدهای این پدیده است. 

کارشناسان تأکید می‌کنند مهار ریزگردها در گلستان نیازمند نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی است؛ از یک‌سو، همکاری‌های منطقه‌ای برای کنترل کانون‌های گرد و غبار در آسیای میانه ضروری است و از سوی دیگر، احیای پوشش گیاهی، مدیریت منابع آب و تقویت مراتع می‌تواند نقش مؤثری در کاهش اثرات این پدیده در داخل استان داشته باشد. 

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان در گفت‌وگو با ایلنا با اشاره به افزایش محسوس ریزگردها در ماه‌های اخیر گفت: در حال حاضر ۸۵ درصد از ریزگردهای استان منشأ خارجی دارند و عمدتاً از صحرای قره‌قوم ترکمنستان وارد گلستان می‌شوند. ۱۵ درصد دیگر از این پدیده، ناشی از کانون‌های داخلی است. 

علی‌اصغر نیکویی گفت: کاهش شدید بارندگی در شمال استان طی سال‌های اخیر موجب از بین رفتن بخش قابل توجهی از پوشش گیاهی شده است. برای جبران این خسارت‌ها، اجرای طرح‌های آبخیزداری، مدیریت چرای دام و توسعه کشت گونه‌های مقاوم به خشکی در دستور کار قرار گرفته است. 

وی اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت را یکی از ظرفیت‌های مهم برای مقابله با این بحران دانست و گفت: این طرح می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در احیای پوشش گیاهی و تثبیت خاک در گلستان داشته باشد. طرح زراعت چوب در استان با قوت  ادامه دارد و  از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۴۰۳ بیش از ۵ هزار هکتار از اراضی استان گلستان، زیر کشت گونه‌های سریع‌رشد مانند صنوبر رفته است. 

مدیرکل منابع طبیعی گلستان ادامه داد: از ابتدای سالجاری ۵۸۰ هزار اصله نهال مرتعی تولید شده و در سطح ۹۵۰ هکتار از زمین‌های استان انتقال و غرس می‌شوند. از این سطح، ۷۰۰ هکتار به‌صورت مشارکتی با مردم و بخش خصوصی اجرا خواهد شد. با استمرار این طرح‌های مشارکتی، احیای مراتع و حفاظت منابع طبیعی استان گلستان تقویت می‌شود. 

نیکویی با تأکید بر اهمیت این اقدامات گفت: این طرح‌ها در اصلاح و احیای مراتع، افزایش پوشش گیاهی، کاهش کانون‌های بیابانی و کنترل ریزگردها نقش اساسی دارند. با تداوم همکاری مردم و دستگاه‌ها، می‌توان به تعادل اکولوژیک مراتع گلستان و پایداری منابع طبیعی استان امیدوار بود. 

وی همچنین به وضعیت مراتع استان اشاره کرد و گفت: مساحت مراتع گلستان ۸۶۲ هزار هکتار است که از این میزان، ۱۰۱ هزار هکتار جزو مراتع درجه یک ییلاقی محسوب می‌شود و حفاظت از آن‌ها برای جلوگیری از گسترش بیابان‌زایی ضروری است.