تاکید مرکز پژوهشها بر گزارش اخیر بانک جهانی پیرامون «کسب و کار»
یکی از مشهورترین گزارشهای بینالمللی برای سنجش و مقایسه برخی مؤلفههای محیط کسب و کار در کشورهای مختلف، گزارش «انجام کسب و کار» است که توسط موسسه مالی بینالمللی وابسته به گروه بانک جهانی تهیه و منتشر میشود.
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی گزارش سال ۲۰۱۲ بانک جهانی پیرامون «انجام کسب و کار» را مورد ارزیابی قرار داد و ابراز امیدواری کرد ترجمه این گزارش برای محافل سیاستگذاری مفید باشد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، گروه مطالعات محیط و کسب و کار مرکز پژوهشها در ارزیابی خود از این گزارش آورده است: در سالهای اخیر موضوع محیط کسب و کار و شاخصهای سنجش آن مورد توجه محافل سیاستگذار و دانشگاهی قرار گرفته است و چند نهاد بینالمللی گزارشهای سالانه یا دورهای در این باره را تهیه میکنند.
یکی از مشهورترین گزارشهای بینالمللی برای سنجش و مقایسه برخی مؤلفههای محیط کسب و کار در کشورهای مختلف، گزارش «انجام کسب و کار» است که توسط موسسه مالی بینالمللی وابسته به گروه بانک جهانی تهیه و منتشر میشود.
از آنجا که گزارشهای سالانه انجام کسب و کار بانک جهانی در کشور ما مورد توجه قرار گرفته است، گروه مطالعات محیط کسب و کار در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، خلاصهای از روشها و پیامدهای جدیدترین گزارش (مربوط به سال ۲۰۱۲) را ترجمه و در اختیار نمایندگان مجلس شورای اسلامی و محافل سیاستگذار در کشور قرار میدهد.
ترجمه این گزارش از آن جهت اهمیت دارد که در سال ۲۰۱۲ در روش و مؤلفههای این گزارش، نوآوریهایی صورت گرفته است.
متذکر میشود که گزارشهای سالانه انجام کسب و کار، یکی از چند گزارش بینالمللی است که برای سنجش محیط کسب و کار منتشر میشود و الزاما دقیقترین و کاملترین آنها نیست، بلکه به این مقوله از زاویه تولد، حیات و مرگ شرکتها میپردازد.
گزارشهای بینالمللی دیگر، هر یک به مقوله خاصی نظیر آزادی اقتصادی، ریسکپذیری، حقوق مالکیت و... تمرکز دارند.
از سوی دیگر بر اساس تعریف محیط کسب و کار مؤلفههای محیط کسب و کار، بسته به مکان، زمان و حوزههای کاری متفاوت هستند.
برای مثال مؤلفههای محیط کسب و کار برای بنگاههای قطعهسازی با مؤلفههای محیط کسب و کار برای بنگاههای شیلات تفاوت دارد.
همین طور مؤلفههای محیط کسب و کار برای بنگاههای استان خراسان با استان خوزستان و نیز بنگاههای ایران با بنگاههای ترکیه و مکزیک، تفاوت دارد، یعنی در هر منطقه یا هر حوزه کاری، مؤلفههای خاصی به اداره و عملکرد بنگاهها مؤثر هستند.
براساس همین مفهومپردازی میتوان مؤلفههای محلی، صنفی، ملی و جهانی محیط کسب و کار را شناسایی و اندازهگیری کرد.
طبعا مؤلفههای محیط کسب و کار در گزارشهای انجام کسب و کار بانک جهانی، از نوع مؤلفههای جهانی است، یعنی مؤلفههایی است که بر اداره و عملکرد همه بنگاهها در سراسر جهان مؤثر هستند، چه بنگاههای قطعهسازی خودرو چه شیلات، چه در ایران چه در ترکیه چه در مکزیک.
نکته دیگر لازم به توضیح اینکه برخی محافل و اشخاص، مفهوم وسیع و عمیق «محیط کسب و کار» را به گزارشهای انجام کسب و کار بانک جهانی محدود میکنند و غایت بهبود محیط کسب و کار را کاهش رتبه ایران در این گزارش بینالمللی میدانند، حال آنکه این رویکرد و تلقی نمیتواند صحیح باشد، زیرا بنگاههای اقتصادی در ایران با مشکلاتی مواجه هستند که اختصاصا در کشور ما وجود دارد و اداره بنگاهها را با مشکلات و محدودیتهای عدیده مواجه کرده، اما در گزارشهای انجام کسب و کار بانک جهانی به آنها هیچ اشارهای نشده است.
به عبارت دیگر، چه بسا رتبه ایران در گزارشهای انجام کسب و کار بانک جهانی بهبود یابد، اما محیط کسب و کار در ایران واقعا بهبود نیافته باشد (یعنی مدیران بنگاهها همچنان با عوامل برونزای متعددی که عملکرد و اداره بنگاهها را تحت تأثیر قرار میدهند مواجه باشند) به همین دلیل توصیه میشود به گزارشهای بینالمللی انجام کسب و کار در حد یک گزارش متعارف و رتبهبندی عادی بینالمللی نگاه شود نه شاخص غایی سنجش وضعیت کسب و کار در ایران.
همچنین لازم به یادآوری است گزارش انجام کسب و کار بانک جهانی نه فقط در سنجش مؤلفههای خاص کشورها ضعف دارد، بلکه از نظر مبانی نظری و روششناسی نیز به طور جدی زیر سؤال است.
در همین زمینه مقاله «نقدی به گزارش انجام کسب و کار بانک جهانی» تألیف بینتو آرونادا توسط گروه مطالعات محیط کسب و کار ترجمه و در تیر ماه ۱۳۹۰ شماره مسلسل ۱۰۸۱۸ منتشر شده است.
گروه مطالعات محیط کسب و کار مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در پایان ابراز امیدواری کرده است که ترجمه و انتشار بخشهای اصلی گزارش انجام کسب و کار بانک جهانی به همراه اطلاعات مربوط به کشورمان که در مقدمه مترجم ذکر شده برای محافل سیاستگذاری پژوهشگر مفید فایده باشد.