تداوم حضور دانشمند ایرانی در جمع یک درصد دانشمندان پراستناد جهان

حسین رضایی‌زاده با ترسیم نقشه مرجعیت علمی متخصصان این رشته و یادآوری استمرار موفقیت‌ها در حوزه داروسازی سنتی، افزود: این افتخارات نه یک اتفاق مقطعی، بلکه حاصل یک بدنه نخبگانی پویا و پایدار است؛ به‌گونه‌ای که پیش از این نیز شاهد درخشش اساتید برجسته‌ای همچون دکتر روجا رحیمی با سابقه سال‌ها حضور مستمر در جمع دانشمندان یک درصد برتر جهان و برگزیده جایزه بین‌المللی «بیونوریکا فایتونیرینگ ۲۰۲۵» و دکتر محمدحسین فرزایی در فهرست یک‌درصد دانشمندان پراستناد دنیا (ESI) بوده‌ایم که اینک با استمرار حضور دکتر بهرام‌سلطانی در این جایگاه تکمیل شده است.

وی ادامه داد: تداوم این جریان علمی با حضور چهره‌های شاخص طب و داروسازی سنتی کشور نظیر دکتر آرمان زرگران، دکتر زرشناس، دکتر بهجت جوادی، دکتر مجتبی حیدری، دکتر محمدهاشم هاشم‌پور در کنار دکتر رحیمی، دکتر فرزایی و دکتر بهرام‌سلطانی در زمره ۲ درصد دانشمندان برتر و پراستناد جهان (بر اساس ارزیابی دانشگاه استنفورد و الزویر)، نشان‌دهنده عمق نفوذ، غنای پژوهشی و تثبیت جایگاه پیشرو داروسازی سنتی ایران در تراز اول رتبه‌بندی‌های بین‌المللی است.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی با اشاره به اینکه این موفقیت‌ها برآمده از یک ظرفیت کلان ملی در حوزه داروسازی است، خاطرنشان کرد: بر اساس مطالعه علم‌سنجی منتشرشده در مجله پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، جمهوری اسلامی ایران در بازه ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ در حوزه فارماکولوژی، سم‌شناسی و داروسازی حدود ۳۰,۰۶۸ مقاله در پایگاه Scopus منتشر کرده و سهمی معادل ۲.۸۹ درصد از تولیدات جهانی این حوزه را به خود اختصاص داده است؛ در این میان، دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز با ثبت ۴,۸۸۵ مقاله، بالاترین سهم را در کشور داشته است.

رضایی‌زاده اضافه کرد: این ارقام نشان می‌دهد که تداوم حضور دانشمندان ما در رتبه‌های برتر جهانی، نشانه‌ای از استمرار در تولید دانش تراز اول و پتانسیل بالای این حوزه برای تبدیل شدن به قطب علمی منطقه است.

وی این دستاوردها را فراتر از یک عنوان فردی و بخشی از یک «زنجیره ارزش یکپارچه در پژوهش‌های طب سنتی» دانست و تصریح کرد: تحقیقات داروسازی سنتی نقطه آغاز و موتور محرک توسعه فرآورده‌های سلامت‌محور هستند که به فاز ارزیابی‌های بالینی پیوند می‌خورند.

به گزارش وبدا، رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت در همین زمینه با اشاره به تفاوت ماهیت شاخص‌های استنادی و پژوهش‌های بالینی، خاطرنشان کرد: شاخص‌های استنادی کلان نظیر ESI عمدتاً بر پژوهش‌های پایه و علوم دارویی متمرکزند. با این حال، داده‌های علم‌سنجی نشان می‌دهد که پژوهشگران بالینی طب ایرانی نیز همگام با این جریان و علیرغم قدمت بسیار جوان‌تر این رشته با ثبت شاخص‌های استنادی قابل توجه و انتشار مقالات متعدد در مجلات معتبر بین‌المللی، گام‌های مؤثری در مستندسازی و تبدیل طب سنتی به یک دانش مبتنی بر شواهد برداشته‌اند. رویکردی که مکمل تحقیقات داروسازی سنتی در ارتقای سلامت جامعه محسوب می‌شود.

وی در ادامه به شاخص بهره‌وری نخبگان این مجموعه اشاره کرد و یادآور شد: هم‌افزایی میان علوم پایه داروسازی و متخصصان بالینی موجب شده تا حوزه طب ایرانی و مکمل، با وجود اختصاص تنها ۰.۳ درصد از کل اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، سهمی نزدیک به ۳ درصد از کل کارآزمایی‌های بالینی ثبت‌شده در سطح ملی را به خود اختصاص دهد. این نسبت ده‌برابری خروجی به ظرفیت انسانی، مؤید آن است که تولید شواهد بالینی و دستاوردهای جهانی، حاصل بهره‌وری حداکثری و تلاشی هدفمند در امتداد یکدیگر است.