آسیب شناسی تماشای تلویزیون از نگاه یک روانکاو / قاتل خاموش خلاقیت؟!
در نگاه اول تلویزیون به عنوان یکی از وسایل ارتباط جمعی و در نگاهی دقیق تر وسیله ای برای سرگرمی و بهانه ای برای دور هم بودن خانواده هاست اما این پدیده امروزه چنان در زندگی ساکنان شهرها ریشه دوانده که حتی اهداف اولیه از ورود این پدیده نیز فراموش شده است. در واقع تلویزیون وقت زیادی از بیننده های خود می گیرد که سبب اختلال در بسیاری از امور زندگی شهری می شود. کودکان به عنوان یکی از عمده ترین مخاطبان تلویزیون مطرح هستند که از قضا این گروه بیشترین آسیب را از اعتیاد به تماشای برنامه های انیمیشن در تلویزیون یا مبایل خواهند دید.
به نظر می رسد استفاده از تلویزیون تمام این فرصت ها را از کودکانمان ربوده وآینده فرزندان را پای تلویزیون تلف میکند و اگر درست مدیریت نشود آسیب های خود را وارد خواهد کرد. به طوری که برخی از کارشناسان معتقدند این خطر به طوری جدی است که علاوه بر سقوط ضریب هوشی کودکان ممکن است خطر اختلال یادگیری و تکلم را به همراه داشته باشد.
کامران عسگری، روانپزشک و روانکاو معتقد است اگر چه تماشای تلویزیون هوش اجتماعی بچه ها را افرایش می دهد اما دیدن طولانی برنامه های آن آسیب های جدی به این قشر وارد می کند. گفت و گوی ما با او را می خوانید.
گاهی اوقات تماشای تلویزیون به امور دیگر ترجیح داده می شود حتی اگر برنامه های آن از کیفیت لازم برخوردار نباشد. به نظر شما دلیل این موضوع چیست؟
بله همین طور است. انسان نیازهایی دارد که متناسب با شرایط زندگی اش تغییر می کند. به همین دلیل نیاز به تلویزیون به عنوان وسیله ارتباط جمعی و سرگرمی نیازی مطلوب و منطقی است اما مشکل آنجاست که پیشرفت تکنولوژی و فضای محدود زندگی و نیز مشغله کاری سبب شده وقت زیادی از ساکنان شهر گرفته شود. این موضوع باعث می شود انسان در خود احساس خلا کند و برای پر کردن این احساس، کم هزینه ترین راه و آسان ترین راه همچون تلویزیون را انتخاب کند. این موضوع برای کودکان که تفریح متناسب با سن خود را ندارند نمود بیشتری دارد.
اما در دنیای امروز نمی توان کودک را از تماشای تلویزیون که برای برخی فقط سرگرمی است منع کرد؟
کاملا درست است. من با تماشای تلویزیون مخالف نیستم چون والدین هم مجبورند به امور خود برسند و نیاز به ساعاتی استراحت دارند اما باید دید تلویزیون چه برنامه هایی برای قشر هدف خود در نظر می گیرد و کودکان چند ساعت از وقت خود را صرف آن می کنند. متاسفانه امروزه کودکان علاوه بر اینکه برنامه هایی که مختص آنهاست را تماشا می کنند به همراه والدین خود تا پاسی از شب بیدار می مانند و برنامه های مخصوص بزرگترها را نیز می بینند. حتی گاهی اخبار را با بزرگترها دنبال می کنند که باعث بالا رفتن اضطراب در آنها می شود. در حالی که در سال های قبل کودکان تنها برنامه مختص به خود را تماشا می کردند.
گفته میشود کودکان باید در ساعت 9 شب خواب باشند ولی همان طور که اشاره کردید آنها پا به پای والدین در حال تماشای تلویزیون هستند. چه مضراتی پیش روی آنهاست؟
می توان این موضوع را هم به عدم تولید محتوای مناسب ربط داد و اینکه والدین به دلیل مشغله های کاری وقت کمتری برای بازی و سرگرمی فرزندان خود می گذارند. متاسفانه مهارت های اجتماعی در کودکان به دلیل تماشای زیاد تلویزیون کم رنگ می شود که این موضوع سبب بروز مشکلات جدی در آینده خواهد شد.
چه مشکلاتی ؟ بیشتر توضیح دهید؟
بله. تماشای بیش از حد تلویزیون می تواند آسیبی به ساختار مغز کودکان نوپا وارد کند. همچنین تحرک در کودکان را که نیاز اصلی این گروه سنی است کم می کند. خب وقتی فعالیت های فیزیکی کم باشد متعاقب آن در آینده بیماری های زیادی کودک را تهدید می کند همانند بیماری های قلبی و عروقی، چاقی و دیابت، سرطان روده بزرگ، اختلالات خواب و... که با تماشای بیش از حد تلویزیون همگی افزایش می یابد. در واقع امروز خلاقیت به عنصر گمشده ای درجامعه تبدیل شده که تماشای بیش از حد تلویزیون این امر را تشدید کرده است به همین دلیل زمینه برای رشد و بروز استعدادها فراهم نمی شود.
به نظر می رسد در گذشته هم کودکان اشتیاق فراوانی به تلویزیون داشتند اما این مشکلات وجود نداشت؟
به نکته خوبی اشاره کردید، اگر به دهه 60 نگاهی بیندازیم و برنامه های کودک را رصد کنیم، می بینیم که این برنامه ها متناسب با فضای آموزشی دوران خود بودند. برنامه هایی که شاید از جلوه های ویژه انیمیشن های امروزه فاصله بسیار دارند اما برای کودک باور پذیر بودند. برنامه هایی وجود داشت که خلاقیت را تحریک می کرد و زمان کوتاهی به برنامه های کودک اختصاص داشت ولی امروز کودک در دنیایی قرار دارد که فضای مجازی و تصویرهای کودک در شبکه های تلویزیونی هیچ تناسبی با آنها ندارند. و انیمیشن ها با سرعت بسیار زیاد ساخته می شوند که به مغز کودک آسیب می زند و قدرت تفکر را از او می گیردو این موضوع حتی در فضای آموزشی مدارس هم تاثیر منفی گذاشته است.
چگونه؟
امروز خیلی از کودکان به وسایلی نظیر کامپیوتر، مبایل و تبلت و ... دسترسی دارند بنابراین فضای آموزشی ما هم باید متناسب با این پیشرفت ها باشد. از طرف دیگر در بسیاری از نقاط دنیا آموزش مجازی آموزش از راه دور و بهره گیری از تکنولوژی در آموزش ها استفاده می شود اما فضای آموزشی ما متناسب با روند دسترسی ما به تکنولوژی نیست.
همان طور که اشاره شد نمی توان تماشای تلویزیون را در دنیای امروز حذف کرد پس راه حل چیست؟
بهترین راه حل تولید برنامه های جذاب و با محتوا برای کودکان از سوی صدا و سیما است. آگاهی والدین از اینکه کودک باید ملزم باشد برنامه های مختص به خود را تماشا کند و تماشای غیر متعارف تلویزیون از سوی والدین کنار گذاشته شود. والدین باید بتوانند وقت کودکان را با تفریحات جذاب پر کنند تا کودک کمتر سراغ تماشای تلویزیون و استفاده از مبایل برود. ضمن اینکه آنها خود نیز اوقات فراغتشان را با وسایل ارتباط جمعی پر می کنند و طبیعی است کودکان اولین آموزش ها را از پدران و مادران می گیرند.همچنین بهتر است وقت کودک با برنامه های دیگر پر شود تا کمتر کودک به تماشای تلویزیون روی بیاورد.
