بافت تاریخی گرگان که با نام تاریخی استرآباد شناخته میشود، سال ۱۳۱۰ بهعنوان نخستین بافت تاریخی کشور در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. این بافت تاریخی با وسعت ۱۵۷ هکتار یکی از گستردهترین و در عین حال بکرترین بافت تاریخی شهری در ایران است که پس از یزد، جایگاه ویژهای در میان بافتهای تاریخی کشور دارد. با این حال در خصوص بازنگری حریم این بافت ارزشمند شمال ایران همچنان ابهاماتی مطرح است.
مدیر پایگاه ملی شهر تاریخی استرآباد (گرگان) با اشاره به تهیه و اجرای طرح ویژه بافت تاریخی گرگان از سال ۱۳۹۶، اعلام کرد شناسنامهدار شدن بیش از هزار بنای تاریخی و اختصاص کد حفاظتی به آنها، نقشی کلیدی در جلوگیری از تخریب غیرضروری و حفظ هویت فرهنگی این شهر ایفا کرده است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گلستان با اشاره به انتصاب شهردار ویژه بافت تاریخی گرگان، گفت: ضرورت ایجاد تأسیس و تشکیل شهرداری شهر تاریخی استرآباد (گرگان) از هفت سال قبل با تاسیس پایگاه ملی این شهر تاریخی مطرح شد و خوشبختانه این موضوع با پیگیریهای انجام شده چندساله به نتیجه رسید.
حدود دو سال پیش با کشف انباری در لایهای از دوره سلجوقی که بیش از ۴۰۰ شیء تاریخی را در خود پنهان کرده بود، راز گنجینه فلزی مدفون در استرآباد برملا شد. تنها از آن زمان بود که حفاری زیرسطحی برای ساخت و ساز در بافت تاریخی شهر گرگان به منظور چاه یا زیرزمین و… منوط به دریافت مجوز از میراث فرهنگی شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان گلستان از کشف بزرگترین محموله قاچاق دستگاه فلزیاب توسط یگان حفاظت بافت تاریخی گرگان(استرآباد) خبر داد.
بافت تاریخی گرگان به عنوان نخستین بافت تاریخی کشور که ثبت شده است در میان سیمهای برق محصور شده، در این میان بزرگترین خانه تاریخی شمال کشور قرار است تبدیل به هتل بوتیک شود.
معاون میراث فرهنگی استان گلستان با اشاره به مشکلات موجود برای حفاظت از بافت تاریخی گرگان اظهار کرد: برخی خانههای تاریخی در این بافت به دلیل تمام شدن عمر مصالحشان و عدم مرمت فرو ریختند.
