از عدالت تا حقوق بازنشستگی/ تامین اجتماعی خودسرانه «مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان» را تغییر ندهد

به گزارش خبرنگار ایلنا، مطابق ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، مستمری بازنشستگی بر اساس میانگین مزد یا حقوق دو سال آخر بیمه‌پردازی و با در نظر گرفتن سنوات پرداخت حق بیمه محاسبه می‌شود. این فرمول به‌گونه‌ای طراحی شده که نرخ جایگزینی مناسبی برای بیمه‌شدگان فراهم کند و از سقوط شدید سطح زندگی افراد پس از بازنشستگی جلوگیری شود. 

با این حال، در هفته‌های اخیر، زمزمه‌های افزایش سنوات مبنای محاسبه مستمری از دو سال به ۵ سال یا حتی به کل ۳۰ سال دوران بیمه‌پردازی مطرح شده است؛ به طور مشخص، در لایحه «نظام نوین محاسبه مستمری بازنشستگی» پیشنهاد شده است مبنای محاسبه مستمری از میانگین دستمزد دو سال پایانی به میانگین دستمزد در دوره‌ای طولانی‌تر از سابقه بیمه‌پردازی تغییر یابد. هدف اعلامی این اصلاح، جلوگیری از افزایش صوری دستمزد در سال‌های پایانی خدمت و همچنین کمک به پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی عنوان شده است. 

هرچند به گفته‌ی نایب رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس «این اصلاحات صرفا پیشنهاد سازمان تامین اجتماعی بود و دولت هنوز لایحه‌ای به مجلس نداده است و اساسا این موضوع از نظر کمیسیون «کان لم یکن» است»، اما به نظر می‌رسد تامین اجتماعی اصرار زیادی برای افزایش سنوات مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان دارد. 

در روزهای پایانی اردیبهشت، «علی جعفری آذر» در این رابطه توضیح داد: «سازمان تامین اجتماعی پیشنهادی برای اصلاح ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی و تبصره‌های آن داد. حرف سازمان تامین اجتماعی این است که در حال حاضر منابع صندوق تامین اجتماعی مشکل دارد و با اصلاح این ماده، منابع صندوق تامین شده و دریافتی بازنشستگان ۱۴۰۸ به بعد، افزایش پیدا می‌کند». 

با همه اینها، این پیشنهاد تامین اجتماعی بدون اخذ نظر شرکای اجتماعی مطرح و به مجلس وصول شده است؛ حتی کارفرمایان نیز با اصلاحات یکجانبه قانون تامین اجتماعی و دستکاری مبنای محاسبه مستمری بدون اخذ نظر شرکای اجتماعی موافق نیستند. 

«اصغر آهنی‌ها» نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار و عضو هیات مدیره کانون عالی کارفرمایان کشور، با تاکید بر اینکه «بر اساس استانداردهای بیمه‌ای و اکچوئری، در صندوق‌های بازنشستگی، افراد باید متناسب با آورده‌ی خود برداشت داشته باشند» تصریح کرد: برداشت ناعادلانه، خلاف قاعده عدالت و مخالف با استانداردهای به رسمیت شناخته شده‌ی حوزه تامین اجتماعی‌ست. 

نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار، تاکید کرد که «شرکای اجتماعی باید در هر نوع اصلاحات بیمه‌ای، مشارکت مستقیم داشته باشند، بنابراین اصلاح مبنای مستمری باید با اخذ رای و نظر کارگران و کارفرمایان همراه باشد». 

وی با تاکید بر اینکه «مبنا قرار دادن دو سال آخر برای تعیین مستمری بازنشستگی، غیر واقعی و غیر منطقی است» پیشنهاد داد: باید ضرایبی برای تعیین مستمری بازنشستگی در نظر بگیرند؛ مثلاً در هر سال بیمه‌پردازی، نسبت حقوق فرد به سقف حقوق را تعیین کنند و آن را به عنوان یک شاخص در نظر بگیرند؛ میانگین ارقام این شاخص در طول دوران بیمه‌پردازی بایستی مبنای محاسبه مستمری بازنشستگی قرار بگیرد؛ به این معنا که این ضریب (حاصل میانگین نسبت حقوق به سقف حقوق) در طول دوران بازنشستگی نیز رعایت شود؛ به عنوان مثال، اگر میانگین حقوق فرد به نسبت سقف حقوق، عدد ۰.۷ است؛ حقوق بازنشستگی او نیز ۰.۷ سقف حقوق بازنشستگی تعیین شود تا عدالت برقرار بماند. 

آهنی‌ها افزود: تناسب میان حقوق میانگین فرد و سقف حقوق، باید در طول دوران بازنشستگی و مستمری‌بگیری فرد برقرار بماند؛ این نسبت نباید هیچ زمان مخدوش شود؛ به این معنا که اگر میانگین نسبت حقوق زمان اشتغال فرد به سقف حقوق هر سال، ۰.۷ یا ۰.۸ بوده، این نسبت در زمان بازنشستگی نیز برقرار باشد؛ یعنی مستمری فرد به میزان همان ۰.۷ یا ۰.۸ سقف مستمری تعیین شود تا کارگر متضرر نگردد. 

نماینده کارفرمایان در شورایعالی کار بازهم تاکید کرد که «هرنوع اصلاحات در اصول اکچوئری تامین اجتماعی، باید با اخذ نظر و رای شرکای اجتماعی یعنی کارگران و کارفرمایان و به صورت سه‌جانبه انجام شود؛ اصلاحات یکجانبه ناعادلانه است و قابل پذیرش نیست».