تسلط بر تنگه هرمز؛ فرصتی که از دل تهدید زاده شد؛
قلب سیستم مالی جهانی در دستان ایران میتپد
ترامپ میگوید: «ما به هرمز نیازی نداریم.» اما واقعیت میدانی و ارقام آماری چیز دیگری میگویند. آمریکا هرگز نمیتواند از هرمز عبور کند، چون هرمز فقط یک تنگه نیست؛ قلب سیستم مالی جهانی است که اکنون در دستان ایران میتپد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، تنگه هرمز، این آبراه باریک اما سرنوشتساز، سالیان سال میدان نبردی بوده که در آن پول و نفت سلاحهای قدرتمندی در اختیار ابرقدرتهای جهان بودند. برای دههها، آمریکا و متحدان غربیاش با تکیه بر ناوگان نظامی خود در این آبراه، معادلات انرژی جهان را به نفع خود تنظیم میکردند و هر کشوری که قصد تغییر این نظم را داشت، با تهدید جدی مواجه میشد. اما تجاوز ارتش تروریست آمریکایی-صهیونی، اگرچه خسارتهای فراوانی برای ایران به دنبال داشت، با اینوجود فرصتهای ارزشمندی نیز برای کشور ایجاد کرد که شاید در شرایط عادی هرگز نصیب ایران نمیشد.
دو فرصت بزرگ که از دل فاجعه زاده شد:
۱. اتحاد بیسابقه مردم ایران حول محور ولایت فقیه
حملات وحشیانه آمریکا و اسرائیل به ایران، برخلاف محاسبات دشمن که تصور میکرد مردم ایران از نظام فاصله خواهند گرفت، اثری معکوس داشت. مردم ایران با مشاهده چهره واقعی دشمن - که نه به پایگاههای نظامی که به مدارس، بیمارستانها و منازل مسکونی و زیرساختهای کشور حمله میکرد - یکصدا پشت نظام و رهبری خود ایستادند.
این اتحاد، همان سرمایهایست که هیچ موشک و بمبی نمیتواند آن را نابود کند. دشمن تصور میکرد با شهادت رهبر، ایران فرو میپاشد، اما برعکس، این اتحاد را عمیقتر و ریشهدارتر از همیشه کرد.
۲. ابتکار عمل در تنگه هرمز برای همیشه در اختیار ایران
مهمترین دستاورد راهبردی این جنگ برای ایران، تثبیت کنترل کامل بر تنگه هرمز است. از اوایل مارس ۲۰۲۶، ایران عملاً کنترل این آبراه حیاتی را در دست گرفت و ترافیک عبوری بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته و صدها کشتی در دو طرف تنگه سرگردان شدهاند.
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که «کنترل عملیاتی کامل» بر این آبراه را در اختیار دارد. آسوشیتدپرس نیز گزارش داد که نیروی دریایی سپاه تقریباً کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد و کشتیهای آمریکایی جرأت وارد شدن به آبهای این تنگه را ندارند.
این ابتکار عمل، چیزی نیست که ایران حاضر باشد به این راحتی از دست بدهد. اکنون ایران تعیین میکند چه کشتیهایی اجازه عبور دارند و چه کشتیهایی باید معطل بمانند یا مسیرهای دورتر و پرهزینهتر را انتخاب کنند.
چرا این آبراه مهم است؟
برای درک اهمیت تنگه هرمز، کافی است چند رقم را مرور کنیم:
الف) شریان حیاتی انرژی جهان
تنگه هرمز در سال ۲۰۲۵ به طور میانگین ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت خام و فرآوردههای نفتی را جابهجا کرده است. این رقم معادل ۲۵ درصد از تجارت دریایی نفت جهان است. آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که «هرگونه اختلال در جریان عبوری از این تنگه، عواقب عظیمی برای بازارهای جهانی نفت خواهد داشت.»
ب) وابستگی پنهان آمریکا به هرمز
دونالد ترامپ در سخنرانی اخیر خود مدعی شد: «ما به تنگه هرمز نیازی نداریم» اما واقعیت چیز دیگری میگوید. بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز را از طریق تنگه هرمز وارد کرده است. این میزان حدود ۷ درصد از کل واردات نفت خام آمریکا را تشکیل میدهد.
اما نکته مهمتر این است که حتی اگر نفت مستقیم به سواحل آمریکا نرود، قیمت نفت یک کالای جهانی است. هر شوکی در هرمز، قیمت نفت را در سراسر جهان افزایش میدهد. همانطور که نیویورک تایمز گزارش داده، «هنگامی که اختلال در عرضه رخ میدهد، قیمت نفت و گاز در همه جا افزایش مییابد.»
قیمت نفت در حال حاضر بالای ۱۱۰ دلار است و تحلیلگران هشدار میدهند که ممکن است تا ۲۰۰ دلار نیز افزایش یابد. چنین افزایشی معادل تورم شدید و رکود اقتصادی در آمریکا خواهد بود. بنزین در آمریکا از مرز ۴ دلار در هر گالن عبور کرده است و فشار تورمی به سایر بخشهای اقتصاد نیز سرایت کرده است.
ج) ضربه کاری به دلار
بزرگترین تهدید این طرح برای آمریکا، تأثیر آن بر سیستم پترودلار است. گزارشهای اخیر نشان میدهد که کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران درحال بررسی لایحهایست که بر اساس آن، عوارض تنگه هرمز به ریال دریافت شود. اما براستی اگر این طرح اجرایی شود، چه اتفاقی میافتد؟
برای دههها، نفت جهان به دلار قیمتگذاری و معامله میشده است. اگر خریداران نفت از خلیج فارس مجبور شوند به ریال یا یوان بپردازند، دلار جایگاه خود را برای همیشه از دست میدهد. متعاقب این سقوط، تقاضا برای اوراق خزانه آمریکا کاهش مییابد و درآمدهای نفتی کشورهای عربی که به اوراق قرضه آمریکا سرمایهگذاری میشد، وقتی به ریال باشد، چرخه اوراق خزانه آمریکا را خواهد شکست. و در کنار آن سهم دلار از ذخایر جهانی نیز به شدت کاهش مییابد.
هوشمندی ایران
سیستمی که ایران برای کنترل تنگه هرمز طراحی کرده، فراتر از یک blockade نظامی است بلکه یک ابزار اقتصادی-راهبردی است:
عوارض ورودی: هر کشتی که مجوز عبور دریافت میکند، باید ۲ میلیون دلار عوارض پرداخت کند.
درآمد بالقوه: اگر این سیستم تثبیت شود، ایران میتواند ماهانه ۶۰۰ میلیون دلار فقط از عوارض نفتکشها درآمد داشته باشد - رقمی معادل درآمد سالانه کانال سوئز.
معافیتهای استراتژیک: ایران به کشورهای دوست مانند چین، هند، روسیه و پاکستان اجازه عبور داده است اما کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل و کشورهای تحریمکننده ایران، به طور کامل از عبور محروم شدهاند. این یعنی آمریکا هرگز نمیتواند از هرمز عبور کند، چون هرمز فقط یک تنگه نیست؛ قلب سیستم مالی جهانی است که آمریکا خود آن را ساخته بود و اکنون، همان قلب در دستان ایران میتپد. این، بزرگترین شکست راهبردی آمریکا در تاریخ معاصر است؛ شکستی که با دستان خودشان رقم خورده است.
