یادداشت تفاهم بین ایران و آمریکا خیلی غیرمطمئن است/ احتمال فشارهایی شدیدتر از محاصره دریایی وجود دارد

صباح زنگنه دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره اینکه با توجه به اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر اینکه یادداشت تفاهم به پایان رسیده و آتش‌بس خاتمه یافته در پاسخ به این سوال که  آیا باید انتظار حملات شدیدتر از سوی آمریکا را داشته باشیم یا دوباره به سمت محاصره دریایی بازمی‌گردیم، گفت: اظهارات ترامپ بسیار پرنوسان است؛ سخنی را مطرح می‌کند و پس از یک یا دو ساعت، سخنی متناقض یا خلاف آن بیان می‌کند. باید دید با تحولاتی که پیش آمده و در آینده هم پیش خواهد آمد، چه موضعی اتخاذ خواهد شد، اما این موضع زمانی معتبر خواهد بود که آثار عملی آن هم مشخص شود و احیاناً دستگاه‌های مجری مانند وزارت امور خارجه، معاون رئیس‌جمهور، ارتش یا وزارت دفاع آمریکا اقداماتی را اتخاذ کنند.

وی ادامه داد: یکی از اقداماتی که فعلاً از سوی وزارت خزانه‌داری مشاهده شد، این بود که عملاً فروش نفت را که مجوز آن داده شده بود، متوقف کرد. اکنون باید دید آیا این رویه ادامه خواهد یافت یا خیر.

این دیپلمات پیشین درباره یادداشت تفاهم بین ایران و آمریکا گفت: به طور کلی، آن توافق‌نامه یا یادداشت تفاهم بسیار غیرمطمئن است، اطمینان ایجاد نمی‌کند و موجب اعتماد یا ثبات در مسائل منطقه نمی‌شود. هر زمان که ترامپ بخواهد، دستور اقدامات نظامی در منطقه را صادر می‌کند و هر زمان که نخواهد، آن را متوقف می‌سازد.

زنگنه درباره مسائل مرتبط با تنگه هرمز گفت: درباره مسیر تنگه هرمز هم هر روز به شکلی موضوعاتی را مطرح می‌کند. یک روز عمان را تهدید می‌کند؛ عمان هم یکی از مسیرهایی است که می‌تواند برای رفت‌وآمد کشتی‌ها باز باشد و تاکنون هم تحت فشارهای آمریکا مسیری را باز کرده بود. همین مسیری که باز شده، موجب بروز مشکلات بیشتری شد.

وی ادامه داد: کشتی‌هایی که رفت‌وآمد می‌کنند، ناچارند در مناطق سنگی و پرخطر تردد کنند. اگر گرفتار شوند، اگر مشکلی برای آن‌ها پیش بیاید، دچار شکستگی شوند یا آتش بگیرند، به‌ویژه در بخش نفت یا مواد نفتی، منطقه با خطرات جدی مواجه خواهد شد.

این دیپلمات پیشین تصریح کرد: آمریکا سعی می‌کند از راه دور به این کشتی‌ها و کشورهای منطقه دستور دهد که کشتی‌ها را عبور دهند، بدون آن‌که پیامدهای این تصمیمات در نظر گرفته شود. با این رویه، ایران هم نمی‌تواند نسبت به مشکلات پیچیده‌ای که با این دستورهای از راه دور ترامپ ایجاد می‌شود، بی‌تفاوت باشد.

زنگنه تاکید کرد: طبعاً اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مسئله فروش نفت با مشکل مواجه خواهد شد و احیاناً فشار شدیدتری از محاصره دریایی هم ممکن است مطرح شود. مسئولان کشور هم باید همه این احتمالات را در نظر بگیرند و پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهند.

وی درباره اینکه آیا کشورهای میانجی مانند پاکستان و قطر برای کاهش تنش اقدام خواهند کرد و باتوجه به اجلاس اخیر ناتو آیا ممکن است ترکیه هم به عنوان میانجی وارد عمل شود، گفت: ترکیه  به دنبال حفظ منافع خود در تشکیلات ناتو است و مایل است حمایت بیشتری از سوی ترامپ دریافت کند. تعاریفی هم که ترامپ مطرح کرده، نشان می‌دهد که این زمینه وجود دارد تا ترکیه از برخی امتیازها برخوردار شود؛ احیاناً در منطقه خاورمیانه یا غرب آسیا، به‌ویژه در سوریه و آن مناطق، امتیازات بیشتری به ترکیه داده شود.

این کارشناس مسائل بین الملل گفت: بنابراین ترکیه بیش از هر چیز به فکر منافع خود است. درباره موضوع ایران هم زمانی آقای اردوغان مایل بود ملاقاتی میان ترامپ و مسئولان ایرانی در ترکیه برگزار شود که این امر محقق نشد. اکنون مشخص نیست که آیا مایل است این موضوع را هم پیگیری کند یا خیر. پاکستان هم تاکنون اما نقش زیادی ایفا کرد و این موضوع را دنبال نمود و اکنون هم احتمالاً بار دیگر میان ایران و آمریکا فعال خواهد شد و تلاش می‌کند تنش‌ها را کاهش دهد.

زنگنه همچنین درباره اظهارات اخیر ناتو درباره حملات آمریکا به ایران و همچنین اظهارات فرانسه درباره حضور برای مین روبی در خلیج فارس گفت: به نظر من، بعید است ناتو به طور کامل همراه شود، هرچند شرایط، شرایط مطلوبی نیست. اما مسئله مین‌یابی، خنثی‌سازی مین‌ها و موضوعاتی از این دست، کاری بسیار متنوع و چندجانبه است. این‌گونه نیست که اگر صرفاً فرانسه بخواهد وارد شود، مسئله حل شود؛ حتماً رضایت و موافقت ایران را هم می‌طلبد.

وی گفت: احتمال دارد سخنانی که در این زمینه بیان می‌شود، بیشتر برای جلب نظر کشورهایی مانند امارات و احیاناً قطر باشد یا بخواهند از این سخنان بهره‌برداری کنند.