کلنگی که به بیمارستان نرسید/مطالبه قدیمی تأمین اجتماعی در چابهار؛ شهری صنعتی با کارگرانِ بدون بیمارستان

به گزارش خبرنگار ایلنا، صبح هنوز کامل روشن نشده، اما مقابل بیمارستان امام علی (ع) چابهار رفت‌وآمد آغاز شده است. مردانی با لباس کار که مستقیم از شیفت شب آمده‌اند، زنانی که کودکی تب‌دار را در آغوش دارند و سالمندانی که آرام روی صندلی‌های فلزی نشسته‌اند. هر کدام از شهری آمده‌اند، بعضی از دشتیاری، بعضی از قصرقند و بعضی از زرآباد جاده‌های طولانی را پشت سر گذاشته‌اند تا به تنها بیمارستان مرجع منطقه برسند.

در شهری که صنایع بزرگ، اسکله‌های تجاری و پروژه‌های کلان اقتصادی فعال است، انتظار می‌رود زیرساخت درمانی متناسب با جمعیت کارگری آن توسعه یافته باشد. اما چابهار با وجود جمعیت بالای بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی، هنوز از داشتن یک بیمارستان مستقل تأمین اجتماعی محروم است. پروژه‌ای که سال‌ها پیش با حضور مسئولان کلنگ‌زنی شد اما به سرانجام نرسید.

این خلأ، تنها یک کمبود ساختمانی نیست، فشاری مضاعف است بر بیمارستانی که باید هم بار درمانی شهر را به دوش بکشد و هم مراجعات چند شهرستان جنوبی استان را پاسخ دهد، شهرستان‌هایی که خود فاقد بیمارستان مستقل‌اند و کوچک‌ترین بحران درمانی در آن‌ها، به ازدحام در چابهار ختم می‌شود.

نتیجه این تمرکز، صف‌های طولانی، فرسودگی کادر درمان، ارجاع‌های مکرر و نارضایتی بیمارانی است که گاه صدها کیلومتر راه را برای دریافت خدمات تخصصی طی می‌کنند. در چنین شرایطی، مطالبه ساخت بیمارستان تأمین اجتماعی در چابهار دیگر یک درخواست محلی نیست، ضرورتی است برای کاهش فشار بر زیرساخت درمانی جنوب استان و پاسخ به جمعیتی که سال‌ها حق بیمه پرداخت کرده اما هنوز سهم خود را از یک مرکز درمانی مستقل نگرفته است.

برای ویزیت ساده ساعت ها معطل می شویم

ریگی یکی از ساکنین چابهار، می‌گوید: برای ویزیت ساده چند ساعت معطل می‌شویم. وقتی بیمار بدحال می‌آورند، همه چیز قفل می‌شود. معلوم است که این بیمارستان برای این حجم جمعیت ساخته نشده است.

رحیم بخش که از قصرقند مادرش را برای درمان به چابهار آورده، می‌گوید: ما بیمارستان نداریم. اگر شب حال مریض بد شود، باید چند ساعت در جاده باشیم. تازه وقتی می‌رسیم هم معلوم نیست تخت خالی برای بستری بیمارمان باشد.

فاطمه از زرآباد هم می‌گوید: اگر در شهرستان خودمان بیمارستان داشتیم، این‌همه هزینه رفت‌وآمد و استرس به خانواده‌ها تحمیل نمی‌شد.

ساخت بیمارستان تامین اجتماعی، نیاز جدی جامعه کارگری و مردم چابهار

محمد شهداد زهی فعال اجتماعی در چابهار در گفت‌وگو با ایلنا با انتقاد از وضعیت زیرساخت‌های درمانی این شهر اظهار کرد: چابهار پیش‌تر دارای بیمارستان تأمین اجتماعی بود که اکنون زیر نظر علوم پزشکی فعالیت می‌کند. این مرکز درمانی در حال توسعه است اما زیرساخت‌های آن با مشکل مواجه بوده و حتی برای ایمن‌سازی سازه، زیر ساختمان جک نصب شده است. توسعه بیمارستان بدون برنامه‌ریزی اصولی انجام می‌شود و این موضوع نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است.

وی افزود: چابهار یک شهر گردشگری است و در ایام تعطیل جمعیت آن سه تا چهار برابر می‌شود. علاوه بر آن، به‌عنوان یک شهر بندری با فعالیت گسترده بنگاه‌های اقتصادی از جمله پتروشیمی، شیلات و بنادر، جمعیت کارگری بالایی دارد. با این حجم از جمعیت ثابت و شناور، زیرساخت‌های درمانی موجود پاسخگو نیست.

شهدادزهی با اشاره به مسئولیت سازمان تأمین اجتماعی گفت: بخش قابل توجهی از جمعیت کارگری چابهار تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی هستند و این سازمان باید متناسب با حق بیمه‌ای که دریافت می‌کند، خدمات درمانی مناسب نیز ارائه دهد. حداقل انتظار این است که تأمین اجتماعی در حوزه زیرساخت درمانی ورود جدی داشته باشد.

وی ادامه داد: حدود ۱۰ سال پیش کلنگ احداث بیمارستان ۱۶۰ تختخوابی تأمین اجتماعی در چابهار با حضور مسئولان استانی و کشوری به زمین زده شد، اما امروز این پروژه عملاً متوقف شده و سازمان تأمین اجتماعی مسئولیت ساخت آن را نمی‌پذیرد. این در حالی است که وجود بنگاه‌های اقتصادی بزرگ در منطقه آزاد و صنایع مادر، ضرورت ایجاد یک بیمارستان تخصصی تأمین اجتماعی را دوچندان می‌کند.

این فعال اجتماعی تأکید کرد: مشکل اصلی تنها کمبود پزشک نیست، بلکه ضعف زیرساخت درمانی است. شهرستان‌های اطراف مانند دشتیاری و زرآباد فاقد بیمارستان هستند و در نتیجه سیل جمعیت برای دریافت خدمات درمانی به سمت بیمارستان امام علی (ع) چابهار روانه می‌شود؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر این مرکز وارد کرده و کیفیت خدمات درمانی را تحت تأثیر قرار داده است.

وی با اشاره به وضعیت حاشیه‌نشینی در چابهار گفت: این شهر امروز یکی از شهرهای دارای بیشترین نسبت حاشیه‌نشینی در کشور است. اگر در سال‌های گذشته به توسعه شهرهای اطراف و ایجاد امکانات درمانی در آن مناطق توجه می‌شد، شاهد تمرکز جمعیت و شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی در حاشیه شهر نبودیم. تمرکز خدمات در چابهار باعث شده علاوه بر مشکلات اجتماعی، در حوزه بهداشت و درمان نیز با بحران جدی مواجه شویم.

شهدادزهی درباره وضعیت نیکشهر نیز اظهار داشت: با وجود ایجاد برخی مراکز درمانی، خدمات ارائه‌شده پاسخگوی نیاز مردم نیست و بسیاری از شهروندان برای درمان به زاهدان یا چابهار مراجعه می‌کنند.

وی تأکید کرد: نیاز فوری و جدی چابهار احداث یک بیمارستان مستقل تأمین اجتماعی است تا بخشی از بار درمانی منطقه کاهش یابد و خدمات متناسب با جمعیت کارگری و بیمه‌شدگان ارائه شود.

 پروژه بیمارستان ۵۴۰ تخت خوابی چابهار فقط ۱۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته

نماینده مردم چابهار، کنارک، زرآباد، قصرقند و دشتیاری با اشاره به وضعیت پروژه‌های درمانی منطقه گفت: بیمارستان ۵۴۰ تخت‌خوابی چابهار چهار سال پیش کلنگ‌زنی شد و برای آن ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار از سازمان برنامه و بودجه اخذ شد، اما در حال حاضر پیشرفت فیزیکی آن بیش از ۱۵ درصد نیست.

وی افزود: اجرای پروژه طی دو تا سه ماه اخیر مجدداً فعال شده و کارگاه وارد فاز اجرایی شده است. با این حال، تکمیل این بیمارستان منوط به تزریق مستمر اعتبارات از سوی دولت است تا روند اجرا متوقف نشود. اگر تأمین منابع به‌صورت منظم انجام شود، پیش‌بینی می‌شود این پروژه ظرف یک تا حداکثر یک سال و نیم به بهره‌برداری برسد.

این نماینده مجلس در ادامه به وضعیت ساختار آموزشی حوزه سلامت در چابهار اشاره کرد و گفت: چابهار فاقد دانشکده علوم پزشکی مستقل بود و تنها در قالب شبکه بهداشت و درمان فعالیت می‌کرد. با پیگیری‌های مستمر و مراجعه به وزارتخانه‌های مربوطه، موفق شدیم کد مستقل و چارت تشکیلاتی دانشکده را اخذ کنیم.

در حال حاضر دانشکده علوم پزشکی چابهار به‌صورت مستقل فعالیت می‌کند و معاونت‌های تخصصی آن تعیین شده و روند اداری و اجرایی در حال انجام است.

وی درباره وضعیت زیرساخت‌های درمانی در دیگر شهرستان‌های حوزه انتخابیه نیز اظهار داشت: در سه شهرستان زرآباد، قصرقند و دشتیاری برنامه مشخصی از سوی دولت برای ساخت بیمارستان جدید وجود ندارد. به گفته او، محدودیت منابع مالی دولت مانع از تعریف پروژه‌های جدید درمانی در این مناطق شده است.

نماینده مردم جنوب استان همچنین خاطرنشان کرد: در صورتی که مراکز درمانی دارای پیشرفت فیزیکی بالای ۷۵ درصد باشند، امکان تکمیل آن‌ها در اولویت قرار می‌گیرد. افزون بر این، بیمارستان سوانح و سوختگی در کنار بیمارستان امام علی چابهار نیز به‌زودی افتتاح خواهد شد.

از محدودیت منابع تا پروژه های در دست اجرا

عباس بلوچی رئیس دانشکده علوم پزشکی چابهار در گفت‌وگو با ایلنا با قدردانی از نقش رسانه‌ها در پیگیری مطالبات حوزه سلامت اظهار کرد: دغدغه‌مندی و حساسیت رسانه‌ها نسبت به مسائل بهداشت و درمان جنوب استان سیستان و بلوچستان قابل تقدیر است و بدون تردید، انعکاس مشکلات از سوی رسانه‌ها می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه کمک کند.

وی با اشاره به وضعیت خدمات درمانی در چابهار و نیکشهر افزود: گلایه‌مندی مردم منطقه قابل درک و به‌حق است. شرایط خاص جغرافیایی، پراکندگی جمعیت، محرومیت‌های تاریخی، رشد جمعیت و وسعت حوزه تحت پوشش موجب شده این منطقه با چالش‌های بیشتری نسبت به بسیاری از نقاط کشور مواجه باشد. با این حال، در سال‌های اخیر اقدامات مهمی برای توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای خدمات آغاز شده که بخشی از آن به ثمر نشسته و بخشی دیگر در دست اجراست.

بلوچی کمبود نیروی انسانی متخصص، محدودیت منابع اعتباری، فرسودگی برخی زیرساخت‌ها، فاصله زیاد روستاها از مراکز درمانی و حجم بالای مراجعات را از مهم‌ترین عوامل بروز مشکلات در حوزه سلامت منطقه عنوان کرد و گفت: این عوامل فشار مضاعفی بر سیستم درمانی وارد کرده است.

رئیس دانشکده علوم پزشکی چابهار درباره وضعیت مناطق روستایی تصریح کرد: شبکه بهداشت روستایی فعال است اما پاسخگوی همه نیازها نیست. در همین راستا توسعه خانه‌های بهداشت، تقویت مراکز جامع سلامت، اعزام تیم‌های پزشکی سیار و بهره‌گیری از ظرفیت خدمات پزشکی از راه دور در دستور کار قرار دارد تا عدالت در دسترسی به خدمات سلامت تقویت شود.

وی با اشاره به وضعیت بیمارستان امام علی (ع) چابهار گفت: این بیمارستان به‌عنوان یکی از مراکز اصلی درمانی منطقه، بار سنگین مراجعات را بر دوش می‌کشد. کمبود تخت، فرسودگی بخشی از فضاها، فشار کاری بالا بر کادر درمان و محدودیت برخی تجهیزات تخصصی از مهم‌ترین چالش‌های آن است.

بلوچی افزود: کمبود تجهیزات پزشکی و نیروی انسانی از مشکلات جدی این مرکز محسوب می‌شود که برای رفع آن، جذب نیروهای جدید، اجرای طرح‌های ماندگاری پزشکان، تأمین بخشی از تجهیزات مورد نیاز و پیگیری تخصیص اعتبارات ملی و استانی در حال انجام است.

وی درباره پروژه‌های نیمه‌تمام درمانی در چابهار و نیکشهر نیز گفت: تأخیر در بهره‌برداری این پروژه‌ها عمدتاً ناشی از محدودیت‌های اعتباری، افزایش هزینه‌های ساخت و مشکلات پیمانکاری بوده است و تکمیل آن‌ها نیازمند تأمین منابع مالی قابل توجهی است که پیگیری‌های لازم در سطح وزارت بهداشت و سایر مراجع ذی‌ربط در حال انجام است.

رئیس دانشکده علوم پزشکی چابهار در ادامه به پروژه بیمارستان ۵۴۰ تختخوابی چابهار اشاره کرد و افزود: این پروژه راهبردی در فاز نخست اجرایی قرار دارد و در صورت تأمین به‌موقع منابع مالی، می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر مراکز درمانی فعلی و ارتقای سطح خدمات درمانی جنوب استان ایفا کند.

بلوچی تأکید کرد: دغدغه‌های مردم و رسانه‌ها برای مجموعه دانشکده کاملاً جدی است و با وجود همه محدودیت‌ها، تلاش می‌کنیم روند بهبود وضعیت بهداشت و درمان منطقه با حداکثر توان ادامه یابد، هرچند تحقق کامل اهداف نیازمند حمایت‌های بیشتر در سطح ملی و استانی است.

بحران تمرکز؛ وقتی پیرامون فراموش می‌شود

مسئله امروز جنوب استان فقط یک ساختمان فرسوده یا چند دستگاه کمبود تجهیزات نیست؛ مسئله تمرکز خدمات در یک نقطه و خالی ماندن پیرامون است.

وقتی دشتیاری، زرآباد و قصرقند بیمارستان ندارند و نیکشهر هم پاسخگوی جمعیت خود نیست، طبیعی است که بار همه این مناطق بر دوش بیمارستان امام علی(ع) بیفتد.

جنوب سیستان و بلوچستان  سال‌هاست با کمبود  زندگی می‌کند کمبود تخت، کمبود پزشک، کمبود پروژه‌های به‌سرانجام‌رسیده. پرسش اینجاست که آیا وعده تکمیل پروژه‌ها و توزیع عادلانه زیرساخت‌ها می‌تواند پیش از آنکه گلایه‌ها به بحران تبدیل شود، رنگ واقعیت بگیرد؟

گزارش: فائقه راغی