جام جهانی ۶۴ تیمی در راه است؟

به گزارش ایلنا، اینفانتینو پس از موفقیت‌آمیز خواندن جام جهانی امسال، درها را برای گسترش این تورنمنت به ۶۴ تیم باز کرده است؛ موضوعی که با حمایت آلخاندرو دومینگز، نایب‌رئیس فیفا، مواجه شده و او خواستار اجرای آن از دوره ۲۰۳۰ شده است.

اینفانتینو زمانی که افزایش تعداد تیم‌ها به ۴۸ تیم در سال ۲۰۱۷ توسط شورای فیفا تصویب شد، با موفقیت برای آن تلاش کرد، اما احتمالاً در مسیر بزرگ‌تر کردن این تورنمنت با مقاومت بیشتری روبرو خواهد شد؛ به‌ویژه آنکه الکساندر چفرین، رئیس یوفا، از جمله کسانی است که این پیشنهاد را «ایده‌ای بد» می‌داند.

علاوه بر این، گسترش احتمالی اکنون به نوعی با طرح اینفانتینو برای فروش سهام جام جهانی به سرمایه‌گذاران خصوصی گره خورده است؛ طرحی که انتقادات شدیدی را به همراه داشته و حتی یوفا را به تهدید برای تحریم جام جهانی و سایر تورنمنت‌های فیفا واداشته است. اگر کشورهای اروپایی در جام جهانی ۶۴ تیمی غایب باشند، نه تنها کیفیت مسابقات آسیب می‌بیند، بلکه پر کردن تمامی سهمیه‌ها نیز دشوارتر خواهد بود.

در هر صورت، گسترش مطرح‌شده به معنای دو برابر شدن تعداد کشورهای شرکت‌کننده تنها طی دو دوره و ظرف هشت سال خواهد بود. پیش از تورنمنت امسال، جام جهانی ۳۲ تیمی از سال ۱۹۹۸ به عنوان فرمت استاندارد شناخته می‌شد.

اما اگر پیشنهاد جام جهانی ۶۴ تیمی پیش از دوره ۲۰۳۰ که قرار است به میزبانی شش کشور و در سه قاره برگزار شود به تصویب برسد، این مسابقات چگونه برگزار خواهد شد؟ با این فرض که هیچ تحریمی از سوی یوفا یا سایر کنفدراسیون‌ها صورت نگیرد، به بررسی ابعاد آن می‌پردازیم...

اگر فیفا تا سال ۲۰۳۰ جام جهانی را به ۶۴ تیم افزایش دهد، درست مانند تورنمنت امسال، اصلاحات بزرگی مورد نیاز خواهد بود؛ مگر اینکه کل فرآیند برای ساختار یک سیستم انتخابی جهانی بازطراحی شود.

تغییر در سهمیه‌بندی و چالش جدید کنفدراسیون‌ها

سهمیه‌های اضافی در وهله اول بین کنفدراسیون‌ها توزیع خواهد شد. برای جام جهانی ۲۰۲۶، کنفدراسیون فوتبال آفریقا (CAF)، کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) و کونکاکاف (نهاد حاکم بر فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و حوزه کارائیب) بیشترین سود را از گسترش مسابقات بردند و با احتساب احتمال صعود از طریق پلی‌آف، سهمیه آن‌ها عملاً دو برابر شد.

در همین حال، یوفا تنها سه سهمیه اضافی دریافت کرد که معادل افزایش ۲۳ درصدی بود و خشم کشورهای اروپایی را برانگیخت.

اینفانتینو هنگام صحبت درباره گسترش جام جهانی بر اصل فراگیری تاکید می‌کند؛ بنابراین اروپا که بیشترین نماینده را در این تورنمنت دارد، بعید است باز هم ذینفع اصلی یک جام جهانی ۶۴ تیمی باشد - اگرچه با توجه به مقیاس این افزایش خاص، انتظار می‌رود سهمیه آن‌ها حداقل به ۲۰ تیم برسد.

در نقاط دیگر، کنفدراسیون فوتبال اقیانوسیه احتمالاً یک سهمیه مستقیم دیگر دریافت خواهد کرد، با وجود اینکه نیوزیلند تنها کشور آن منطقه است که در میان ۱۵۰ تیم برتر (چه برسد به ۱۰۰ تیم) رنکینگ قرار دارد. AFC، CAF و کونکاکاف نیز تقویت چشمگیر دیگری را تجربه خواهند کرد که درها را برای صعود کشورهای بسیار کوچک‌تر مانند کوراسائو، ازبکستان و اردن باز می‌کند.

با این حال، فضای مانور زیادی برای کونکاکاف (آمریکای جنوبی / کونمبول) وجود ندارد؛ آن‌ها در حال حاضر شش سهمیه مستقیم به همراه یک مسیر پلی‌آف برای کنفدراسیونی دارند که تنها از ۱۰ عضو تشکیل شده است، بنابراین فیفا نمی‌تواند سهمیه‌های جدید زیادی به آمریکای جنوبی پیشنهاد دهد، چرا که ریسک بی‌معنا شدن مسابقات انتخابی در آن قاره وجود دارد.

همچنین ممکن است تغییراتی در فرمت مورد استفاده کنفدراسیون‌ها برای انتخابی ایجاد شود. AFC و کونکاکاف فرمت‌های خود را برای جام جهانی ۲۰۲۶ به طور قابل توجهی تغییر دادند؛ کونکاکاف از یک لیگ «هشت‌تیمی» به یک سیستم گروهی چند مرحله‌ای تغییر مسیر داد، در حالی که AFC برای گنجاندن هشت سهمیه مستقیم خود، مرحله انتخابی را به پنج دور افزایش داد. اصلاحات مشابهی ممکن است دوباره مورد نیاز باشد، در حالی که سیستم پلی‌آف فیفا نیز به بازنگری نیاز خواهد داشت.

از نظر مالی، گسترش تعداد و شیوه برگزاری مسابقات انتخابی می‌تواند توازن مالی را بیش از پیش به نفع فیفا سنگین کند. یک فرآیند انتخابی کم‌رقابت‌تر، با صعود آسان تیم‌های بزرگ به مرحله نهایی، می‌تواند باعث شود شبکه‌های تلویزیونی ارزش کمتری برای تورنمنت‌های انتخابی قائل شوند و نهادهای منطقه‌ای را به پول دریافتی از نهاد حاکم وابسته تر کند.

جام جهانی ۲۰۳۰ چگونه برگزار خواهد شد؟

برگزاری دوره ۲۰۳۰ جام جهانی از نظر لجستیکی و اجرایی حتی از تورنمنت ۲۰۲۶ چالش‌برانگیزتر خواهد بود، زیرا به جای سه کشور، شش کشور میزبان آن خواهند بود.

اسپانیا، پرتغال و مراکش در حال حاضر برای میزبانی اکثریت مسابقات در نظر گرفته شده‌اند، اما به مناسبت صدمین سالگرد جام جهانی، یک مسابقه در هر یک از کشورهای اروگوئه، پاراگوئه و آرژانتین برگزار خواهد شد.

این امر، آن را به اولین جام جهانی تبدیل می‌کند که توسط بیش از یک کنفدراسیون میزبانی می‌شود و چالش‌های اجرایی بیشتری را به همراه دارد.

تیم‌ها باید مسافت‌های بسیار طولانی را طی کنند و مسافت‌های پروازی بسیار بیشتری نسبت به سال ۲۰۲۶ (که طول و عرض آمریکای شمالی را پوشش می‌داد) ثبت کنند و با شرایط و دماهای بسیار متفاوت در نیمکره‌های مختلف دست و پنجه نرم کنند؛ تیم‌ها از زمستان آمریکای جنوبی به تابستان اروپا و شمال آفریقا خواهند رفت.

آلخاندرو دومینگز، رئیس فوتبال آمریکای جنوبی، چنان شیفته این ایده شد که روز بعد از فینال 2026 در یک شبکه اجتماعی نوشت: «دوره بعدی در خانه است! در سال ۲۰۳۰، جام جهانی به اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه می‌آید. این یک فرصت بزرگ برای فوتبال خواهد بود تا صدمین سالگرد جام جهانی را با یک تورنمنت ۶۴ تیمی جشن بگیریم.»

او سپس بعد از دوره ۲۰۲۶ به اسکای نیوز گفت که موافق این گسترش است و اظهار داشت: «جام جهانی متعلق به مردم است و برای ۱۰۰ سال، یک قرن، ما باید این فرصت را به کشورهای بیشتری بدهیم. من فکر می‌کنم این نشان داد که ۴۸ تیم کاملاً موفقیت‌آمیز بوده است.»

او زمانی که در پاسخ به این سوال که آیا امیدوار است آمریکای جنوبی در سال ۲۰۳۰ میزبان مسابقات بیشتری نسبت به سه بازی برنامه‌ریزی‌شده باشد گفت: «مطمئناً امیدوارم»، اوضاع را پیچیده‌تر کرد.

در این صورت، چه تعداد بازی، چه زمانی و در کجا به آمریکای جنوبی اختصاص می‌یابد؟ چه تیم‌هایی در آن مسابقات به رقابت می‌پردازند و با سفر بیشتر و سازگاری با شرایط متفاوت در موقعیت نامناسبی قرار می‌گیرند؟ فیفا چگونه می‌تواند عدالت را بین تیم‌ها تضمین کند؟ و هر کشور یا شهر چقدر با فشار منابع برای میزبانی از تیم‌های بیشتر کنار خواهد آمد؟ همه این‌ها سوالاتی هستند که هنوز هیچ پاسخی برای آن‌ها نداریم.

فرمت مرحله نهایی تورنمنت چگونه خواهد بود؟

فیفا می‌تواند دست به بازنگری اساسی در فرمت جام جهانی بزند و شاید به سمت تغییر فرمت یوفا از مرحله گروهی به فاز لیگی در مسابقات قاره‌ای خود حرکت کند.

اما در شرایط فعلی، یک جام جهانی ۶۴ تیمی صرفاً به معنای گروه‌های بیشتر خواهد بود - دقیقاً چهار گروه بیشتر علاوه بر ۱۲ گروهی که امسال داشتیم.

در این صورت، تغییر بزرگ این خواهد بود که تیم‌های سوم صعودکننده از تورنمنت حذف می‌شوند. در جام جهانی ۲۰۲۶، یک مرحله یک‌شانزدهم نهایی برای گنجاندن افزایش تیم‌ها به ۴۸ تیم اضافه شد، به این معنی که هشت تیم که در گروه خود سوم شده بودند نیز صعود کردند - انحرافی از فرمت شفاف و قاطع «صعود دو تیم برتر یا حذف» که همه با آن آشنا هستیم.

با این حال، اگر فیفا جام جهانی را به ۶۴ تیم افزایش دهد، باید به آن سیستم بازگردد، زیرا دو تیم برتر هر گروه، مرحله یک‌شانزدهم نهایی را تکمیل می‌کنند.

اگر فیفا همان فرمت مرحله گروهی چهار تیمی به همراه مراحل حذفی را حفظ کند، این تنها تغییر بزرگ در مرحله نهایی جام جهانی خواهد بود. اگر آن‌ها اندازه گروه‌ها را افزایش دهند یا گروه‌ها را به طور کامل کنار بگذارند، ممکن است مراحل حذفی بیشتری معرفی شود. یک نمونه از آنچه این مرحله اضافی می‌تواند باشد، پلی‌آف مراحل حذفی است که در لیگ قهرمانان دیده می‌شود.

گسترش مرحله نهایی به ۶۴ تیم به معنای رساندن تعداد بازی‌ها از ۱۰۴ به ۱۲۸ مسابقه است که به احتمال زیاد حداقل یک هفته دیگر به این تورنمنت که در حال حاضر پنج هفته‌ای است اضافه می‌کند، مگر اینکه فیفا تصمیم بگیرد برنامه بازی‌ها را فشرده‌تر کند یا مسابقات همزمان بیشتری برگزار نماید. با توجه به اهمیت بالای آمار بینندگان و درآمدهای هنگفت پخش تلویزیونی، این امر بعید به نظر می‌رسد.

و این موضوع به نگرانی‌ها در مورد سلامت بازیکنان می‌افزاید، چرا که بازی‌های بیشتری به تقویم از قبل متراکم اضافه می‌شود و تورنمنت فضای بیشتری را اشغال می‌کند.

احتمال گسترش مجدد چقدر است؟

اگر منافع تجاری یا مالی به آن متصل باشد، نمی‌توان هیچ چیز را در فیفا رد کرد، همان‌طور که در مورد جام جهانی ۶۴ تیمی این‌گونه خواهد بود. اما در حال حاضر، این گسترش تضمین‌شده نیست.

در میان موج شدید انتقاداتی که اینفانتینو دریافت می‌کند، او حتی ممکن است به عنوان رئیس فیفا باقی نماند. این انتقادات نه تنها از طرح او برای فروش سهام جام جهانی، بلکه از نحوه مدیریت او در لغو محرومیت فولارین بالوگون در جام جهانی ناشی می‌شود - تحولی که پس از مداخله دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا رخ داد و به مهاجم ایالات متحده اجازه داد در آخرین بازی حذفی این کشور به میدان برود.

فیفا برای تصویب این پیشنهاد در زمان مناسب برای جام جهانی ۲۰۳۰ با مشکل مواجه خواهد شد، اگرچه اینفانتینو تلاش کرده است این روند را تسریع بخشد، و او ممکن است آن‌قدر در قدرت نماند که اجرای این چشم‌انداز را برای دوره ۲۰۳۴ در عربستان سعودی ببیند.

در حالی که کنفدراسیون آمریکای جنوبی (کونمبول) رسماً همین گسترش را در آوریل ۲۰۲۵ پیشنهاد کرد، بسیاری دیگر از رهبران فوتبالی آن را رد کرده‌اند. شیخ سلمان بن ابراهیم آل خلیفه، رئیس AFC گفت گسترش بیشتر باعث «هرج و مرج» می‌شود، در حالی که ویکتور مونتالیانی، رئیس کونکاکاف بیم آن دارد که تحقق چنین پیشنهادی به «اکوسیستم گسترده‌تر فوتبال» آسیب بزند. این اظهار نظر از سوی دو کنفدراسیونی مطرح می‌شود که بیشترین سود را از جام جهانی گسترش‌یافته می‌برند.

تصمیم نهایی بر عهده شورای فیفا خواهد بود و باید دید نهاد حاکم بر فوتبال جهان پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶، چه رویکردی را در قبال این پیشنهاد جنجالی اتخاذ خواهد کرد.

منبع: وان‌فوتبال