در گفتوگو با ایلنا مطرح شد:
«پرستاران جعلی» خدمات پرستاری را تحتالشعاع قرار دادهاند/ بیمارستانها حق ندارند نیروی غیرمتخصص به کار گیرند
اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با هشدار نسبت به فعالیت «پرستارنماها» و ورود افراد فاقد صلاحیت به حوزه درمان، بر ضرورت برخورد قانونی با متخلفان و تقویت نظارت بر مراکز ارائهدهنده خدمات پرستاری تأکید کردند و گفتند امور تخصصی پرستاری باید صرفاً توسط نیروهای واجد صلاحیت انجام شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، شناسایی ۴۰ پرستارنمای فاقد صلاحیت و معرفی آنها به قوه قضاییه، بار دیگر زنگ خطر درباره نظارت بر فعالیت مراکز ارائهدهنده خدمات پرستاری را به صدا درآورده است؛ بهویژه آنکه بر اساس گزارشهای منتشرشده، فعالیت برخی افراد فاقد تخصص در پوشش پرستار، به بروز حوادثی تلخ و حتی دو مورد قتل منجر شده است. حال این پرسش مطرح است که مسئولیت نظارت بر این مؤسسات و نیروهای اعزامی آنها بر عهده کدام نهاد است و در صورت بروز چنین حوادثی، چه کسی پاسخگوی خانوادههای قربانیان خواهد بود؟
در شرایطی که پرستاران از جمله مورد اعتمادترین گروههای حوزه سلامت در میان مردم به شمار میروند، ورود افراد فاقد صلاحیت به این حرفه، علاوه بر تهدید سلامت و امنیت بیماران و سالمندان، میتواند اعتماد عمومی به کادر درمان را نیز خدشهدار کند. از این رو، ضرورت دارد سازوکارهای نظارتی بر فعالیت مؤسسات خدمات پرستاری، احراز صلاحیت نیروهای اعزامی و نحوه ارائه خدمات در مراکز درمانی و منازل، بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
احمد آریایینژاد عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی درباره مقوله «پرستار نماها» و حوادثی که این افراد در حوزه بهداشت و درمان رقم زدهاند، گفت: کادر بهداشت و درمان از مورد اعتمادترین اقشار جامعه نزد مردم است و در این میان، امکان سوءاستفاده از هر کالا یا خدماتی که ارزشمند باشد، مخصوصا در کسادی بازار اقتصادی ما وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: ما صنف و نظام پرستاری داریم که یک قسمت از نظارت و زحمت کار را بر عهده دارد. ما هم بهعنوان ناظر در مجلس باید نسبت به دولت و نظامهای مختلف پزشکی و پرستاری، وظیفه نظارتی خود را انجام دهیم. همانطور که برای مشکلات آنها تلاش میکنیم تا برطرف شود، ناظر هم هستیم و اگر خدایی نکرده قرار باشد برای این صنف مشکلی ایجاد شود، باید موضوع را پیگیری کنیم.
آریایینژاد بیان کرد: همانطور که گفته شد این افراد «پرستارنما» بودهاند. بنابراین حتما برای دفاع از قشر زحمتکش پرستار، باید مطابق قانون با آنها برخورد صورت گیرد و مجازات شوند.
وی خاطرنشان کرد: البته باید به زمینههایی که موجب بروز این مسائل میشود هم توجه کرد. برای مثال، اگر مجموعه یا مرکزی از این موضوع سوءاستفاده کرده باشد، یعنی گروهی با عنوان پرستار آگهی منتشر کنند و سپس فردی غیرپرستار را بر بالین بیمار، سالمند یا هر فرد دیگری اعزام کنند، حتی اگر این مجموعهها بهصورت قانونی تشکیل شده باشند، باید مشخص شود که آیا از نیروهای غیرمجاز استفاده کردهاند یا خیر و در صورت اثبات، با آنها برخورد شود. اگر اصل فعالیت آنها هم غیرقانونی بوده است، باید مجازات متناسب با آن اعمال شود.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: در صورت وقوع تخلف در این حوزه حتما باید با آن برخورد شود؛ زیرا اگر برخوردی صورت نگیرد، نباید انتظار داشته باشیم که تخلف از بین برود. این یک مسئله است و حقوق عمومی هم در این میان جریحهدار شده است. قطعا این موضوع باید در مجازات متخلفان اثرگذار باشد.
وی افزود: همچنین باید موضوع را رصد و مراقبت کنیم تا مشخص شود چرا از این ناحیه آسیب دیدهایم و علت چه بوده است؟ اگر خدایی نکرده تسامح یا تساهلی صورت گرفته، باید در جای خود بررسی شود و اگر چنین مسئلهای وجود نداشته است، باید مراقبت بیشتری نسبت به این موضوع داشته باشیم و به مردم هم هشدار دهیم که از مراکز مجاز استفاده کنند.
آریایینژاد اظهار داشت: برای مثال، من پروانه مطب دارم و مجوزهای خود را در مطب نصب میکنم تا مردم آنها را ببینند. البته با وجود این اقدامات هم دیدهایم که گاهی اسناد و مدارک جعل شده است. با این حال، هرچه بتوانیم مجازات متخلفان را تشدید کنیم، میزان تخلف کاهش خواهد یافت.
وی خاطرنشان کرد: بخشی از این مسئله هم موضوعی فرهنگی است. ما بهعنوان متولیان نظام باید اشتغال سالم را ترویج کنیم تا بهانهای برای بروز چنین تخلفاتی وجود نداشته باشد. بنابراین، این مسئله یک یا دو عامل ندارد و عوامل متعددی در آن دخیل هستند. از نظر جامعهشناسی، باید این موضوع بررسی شود و هر فرد و هر دستگاهی به سهم خود برای کاهش ناهنجاریها و مسائل نادرست در جامعه گام بردارد.
آریایینژاد در پاسخ به اینکه چه نهادهایی باید بر موضوع اعزام پرستاران به منازل نظارت داشته باشند، گفت: سازمان نظام پرستاری یکی از نهادهایی است که باید نظارت کافی و جامع را در این خصوص داشته باشد.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمام مجلس شورای شورای اسلامی ادامه داد: همچنین شکایاتی که به مجلس چه کمیسیون بهداشت و چه کمیسیون اصل ۹۰ میرسد، باید مورد پیگیری قرار گیرد. قوه قضاییه هم در این زمینه مسئولیت دارد.
وی تاکید کرد: علاوه بر این، خود صنف پرستاران هم باید از حیثیت خود دفاع کند و با این افراد بهشدت برخورد کند؛ زیرا ما پرستاران خدوم بسیاری داریم که در جنگ و همچنین در دوران کرونا خدمات ارزشمندی ارائه کردهاند و حتی شهید شدهاند و این ظلم به پرستاران واقعی و راستین است که عدهای بخواهند از جایگاه آنها سوءاستفاده کنند. مردم هم قطعا خواهان اشد مجازات در برخورد با این اشخاص هستند.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در پاسخ به اینکه آیا در کمیسیون، این مسائل با حضور مسئولان وزارت بهداشت یا سازمان نظام پرستاری بررسی شده است، گفت: تا این لحظه خیر؛ اما در جلسه آینده کمیسیون حتما این مسئله را با اعضا در میان میگذارم که چنین مسائلی رخ داده و قوه قضاییه هم افرادی را در این زمینه شناسایی کرده است تا انشاءالله بتوانیم به رفع این نقیصه در جامعه کمک کنیم.
حسن نتاج دیگر عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی هم درباره پدیده «پرستار نماها» و پاسخگویی نهادهای ذیربط در خصوص حضور این افراد در حوزه بهداشت و درمان به ایلنا گفت: خود پرستاران هم نسبت به مقوله «پرستارنماها» و اینکه افرادی بدون علم و آگاهی وارد حوزه درمان شدهاند، معترض هستند؛ چراکه افراد غیرمتخصص وارد کار تخصصی شدهاند و بدون تخصص، وظایف پرستاری را انجام میدهند و این مسئله، خدمات پرستاری را تحتالشعاع قرار داده است.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی یادآور شد: در حدود دهه ۴۰ و شاید دهه ۵۰ به دلیل نبود دانشگاه و پایین بودن سطح تحصیلات در حوزه پرستاری ما با ضعفهایی مواجه بودیم. اما اکنون، الحمدلله، آموزش بهقدری دقیق و صحیح انجام شده است که ما به اندازه کافی پرستار داریم و خدماتی که پرستاران ارائه میدهند، مبتنی بر علم و درایت است. ما هم از همینجا از همه پرستاران تقدیر و تشکر میکنیم که در کارهای خود و در بیمارستانها و مراکز درمانی موفقیتهایی داشتهاند؛ البته باید گوشزد کرد که در اینسالها متاسفانه پرستاران ما کمتر مورد حمایت قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به لزوم داشتن تخصص در افراد برای نگهداری از بیماران در خانه خاطرنشان کرد: در نگهداری از بیمار در منزل، دو مقوله وجود دارد؛ یکی بحث پرستاری و دیگری بحث رسیدگی به امور بیمار، تر و خشک کردن و در کنار بیمار بودن. اگر بحث پرستاری مطرح باشد، حتما باید از فردی با تخصص مربوط به امور پرستاری استفاده شود.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: من هم بهعنوان پزشک حتما با پرستار در انجام امور بیمار مشورت میکنم. پرستار در انجام کارهای عملیاتی و کارهایی که باید بهصورت یدی انجام شود، تخصص و مهارت دارد. شاید در بعضی موارد منِ پزشک نتوانم آن کار را انجام دهم، اما پرستار کاری مانند «رگگیری» بسیار دقیقتر انجام میدهد درحالیکه ممکن است یک پزشک با ۳۰ یا ۴۰ سال تجربه نتواند این کار را انجام دهد. این نکات ظریفی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: با این حال اینکه فردی تشک بیمار را جابهجا کنند، بیمار را تر و خشک کنند، کارهای مربوط به سوند و یوریم بگ و مواردی از این قبیل را انجام دهد هم گاهی ضرورت دارد اما اسما پرستار است، نه فردی با تخصص علم پرستاری. در واقع در بیمارستان هم برای این موضوع جایگاهی تعریف شده و کمکبهیار و کمکپرستار از همین مقوله هستند و میتوانند به بیمار کمک کنند، بیمار را تر و خشک کنند و مشکلات بیمار را از جهت غیردرمانی حل کنند. به هر حال بیمار به انجام امور غیردرمانی هم نیاز دارد و نباید انتظار داشته باشیم که پرستار در کنار بیمار بنشیند، او را تر و خشک کند و تمام امور روزمره او را انجام دهد.
نتاج افزود: اگر خانوادهای بتوانند در سه شیفت این کار را انجام دهند و حق و حقوق پرستاری را که در کنار بیمار مینشیند، پرداخت کنند و مهمتر از آن اگر خود پرستار هم تمایل داشته باشد که این کار را انجام دهد، میتوان از او استفاده کرد؛ اما مسئله این است که شأن و منزلت پرستار باید حفظ شود. اگر قرار است امور درمانی بیمار انجام شود، باید پرستاران را فراخواند و از آنها استفاده کرد. اما از جهت انجام امور روزمره و غیردرمانی، کمکبهیار و کمکپرستار میتوانند کمککننده باشند و امور روزمره و غیردرمانی بیمار را انجام دهند.
وی خاطرنشان کرد: امورات تخصصی پرستار و کمکبهیار و و کمکپرستار باید از یکدیگر تفکیک شوند که در حوزه درمان، هر دانشگاه و معاونتهای درمانی باید نظارت و مراقبت لازم را انجام دهند و این اتفاق را بهگونهای رقم بزنند که وظایف از یکدیگر تفکیک شود. پرستار هم مانند پزشک باید به بیمار خود سر بزند، داروهای او را بهموقع بدهد و کارهایی را که تهاجمی هستند و باید انجام شوند، بر عهده بگیرد؛ مانند سوندگذاری یا مسائلی شبیه به آن که معمولا پزشکان آن را به پرستاران متخصص و کارآزموده واگذار میکنند.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: انجام امور تخصصی پرستاران را نمیتوان به فردی مانند کمکبهیار واگذار کرد؛ اگرچه شاید کمکبهیار هم بتواند این کار را انجام دهد، اما اگر خدایی نکرده اتفاقی رخ دهد، قاضی دادگاه مسئولیت انجام این کار توسط فرد کمکبهیار را نمیپذیرد و ممکن است این موضوع بهعنوان یک تخلف یا اقدام عمدی تلقی شود و فرد مجبور به پرداخت جریمه شود. حتی نباید اجازه دهیم که موضوع به این مرحله برسد.
وی خاطرنشان کرد: اینها نکات ظریفی است که باید همه ما نسبت به آنها آگاه باشیم، اطلاعات داشته باشیم و اطلاعرسانی کنیم. با این حال با توجه به مشکلاتی که امروز در جامعه ما وجود دارد، از جمله ضعف مالی برخی خانوادهها، به جای اینکه پرستار را برای انجام امور علمی و تخصصی دعوت کنند، سراغ کمکپرستار، کمکبهیار یا افرادی میروند که بهصورت تجربی برخی امور را یاد گرفتهاند و آنها را به خانه میبرند و حتی بعضاً به نام پزشک یا پرستار این امور را پیش میبرند.
نتاج در پاسخ به اینکه اکنون «پرستاری از سالمندان» خود یک رشته مجزا در دنیا محسوب میشود، چه استانداردهایی برای این موضوع باید رعایت شود؟ آیا در کشور ما هم این رشته وجود دارد و استانداردهای این حوزه رعایت میشود، گفت: اگر بتوانیم استانداردهای جهانی را در رابطه با خود پرستار انجام دهیم مانند کارانه پرستاری و آن بخش از امور عملیاتی که این افراد انجام میدهند را در نظر بگیریم و فرآیندهایی را که آنها طی میکنند، برایشان منظور کنیم، قطعا کارها تخصصیتر و بهتر از این خواهد شد که در این صورت هم وضعیت جامعه و هم وضعیت حوزه نظام پرستاری بهتر خواهد شد.
وی با اشاره به این که طب سالمندی یک طب جدید و یک حوزه جدید است که به خدمات پرستاری نیاز دارد، تاکید کرد: امروز که با یکدیگر صحبت میکنیم، ما از جهان در این زمینه عقب هستیم؛ چراکه هنوز آن رشتهها بهطور کامل وارد جامعه ما نشدهاند. البته به این معنا نیست که اصلا وجود نداشته باشند، اما ما ضعفهایی هم داریم. باید بیشتر و زودتر از این اقدام میکردیم، اما هنوز اقداماتی که به این صورت مورد نیاز جامعه است را انجام ندادهایم.
این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: از سوی دیگر، هنگامی که کار تخصصی میشود، قیمت و هزینه آن هم بالاتر میرود و این موضوع مستلزم آن است که خانوادهها هم از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردار باشند و متمولتر شوند تا بتوانند پاسخگوی این خواستهها باشند. جامعه ما هنوز از نظر مالی به آن درجه نرسیده است. شاید پنج درصد کمتر یا بیشتر از جامعه ما به این خدمات نیاز داشته باشند. البته همه ما به این خدمات نیاز داریم، اما تعداد افرادی که از نظر مالی توانایی پرداخت هزینهها را دارند و میتوانند خدمات تخصصی را دریافت کنند، هنوز به آن نقطه مطلوب نرسیدهاند. این مساله ناشی از ضعف خانوارهاست و دولت باید سطح دریافتی و توان مالی خانوادهها را افزایش دهد و در این زمینه کمک کند تا اگر چنین درخواستهایی وجود داشت، بتوانیم به آنها کمک کنیم و آموزشها را هم دقیقتر و سریعتر انجام دهیم.
وی درباره اینکه طی چند وقت اخیر این موضوع بسیار مطرح شده است. آیا بیمارستان خصوصی یا مرکزی وجود داشته که به دلیل بهکارگیری پرستار جعلی یا فرد فاقد صلاحیت با برخورد نظارتی یا انتظامی مواجه شده باشد، اظهار داشت: من فعلا موردی ندیدهام و نخواندهام. شاید به دلیل مشغله زیاد، مطالب مربوط به این موضوع را ندیده باشم، اما در مجموع، هیچ بیمارستان، درمانگاه یا مؤسسه بهداشتی و درمانی حق ندارند بهجز نیروی کار متخصص، فرد دیگری را به کار گیرند. نیروی متخصص میتواند پرستار، نیروی بهداشتی یا پزشک باشد و باید افراد متخصص را استخدام کنند و امور خود را با استفاده از نیروهای واجد صلاحیت پیگیری کنند.
نتاج گفت: ما در شهرستان بابل نسبت به این مسئله سختگیرانه برخورد میکنیم و حتی در درمانگاههای ما هم حتما باید امور مربوط به پزشک توسط پزشک انجام شود و کارها هم بهطور دقیق پیگیری شود.
