آثار شاخص ادبیات صربستان در ایران منتشر شوند
ولادیسلاو بایاتس، نویسنده و مترجم صربستان با ابراز علاقهمندی خود به معرفی ادبیات ایران در صربستان خواستار شد: آثار شاخص ادبیات صربستان در ایران ترجمه و منتشر شوند تا مخاطبان ایرانی با تحولات ادبی، اندیشهها و تجربههای تاریخی و اجتماعی جامعه صربستان آشنایی بیشتری پیدا کنند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در راستای توسعه مناسبات فرهنگی و ادبی جمهوری اسلامی ایران و صربستان، تقویت همکاری با ناشران معتبر و تأثیرگذار این کشور و پیگیری برنامههای مشترک در زمینه ترجمه و انتشار آثار ادبی ایران، محمدحسین نعیمی، رایزن فرهنگی ایران و ولادیسلاو بایاتس، نویسنده و مترجم صربستان و بنیانگذار انتشارات معتبر گئوپوئتیکا دیدار کردند.
در این دیدار، ضمن بررسی سوابق همکاریهای مشترک، بهویژه انتشار موفق مجموعه «داستانهای کوتاه معاصر ایران» و تأثیرات فرهنگی و هنری آن در جامعه صربستان، درباره استمرار همکاریهای انتشاراتی، ترجمه و انتشار آثار جدید از ادبیات معاصر ایران، معرفی متقابل ادبیات دو کشور و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و رسانهای برای گسترش مخاطبان آثار ایرانی گفتوگو و تبادل نظر شد.
نعیمی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به سابقه روابط فرهنگی «ولادیسلاو بایاتس» با ایران و بهویژه دوستی و همکاری او با مرحوم «محسن سلیمانی، رایزن فرهنگی پیشین جمهوری اسلامی ایران در صربستان» اشاره کرد.
وی در این زمینه یادآوری کرد: مرحوم سلیمانی با شناخت تخصصی که از ادبیات داستانی معاصر داشت، نقش مؤثری در انتخاب و گردآوری مجموعه «داستانهای کوتاه معاصر ایران» ایفا کرد. این مجموعه که با حمایت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تهیه و پس از درگذشت مرحوم سلیمانی توسط انتشارات گئوپوئتیکا منتشر شد، نمونه موفقی از همکاری حرفهای میان یک نهاد فرهنگی ایرانی و ناشری معتبر در صربستان به شمار میرود.
رایزن فرهنگی نیز با اشاره به استقبال قابل توجه مخاطبان از مجموعه «داستانهای کوتاه معاصر ایران» اظهار کرد: این اثر توانسته است در میان کتابهای پرفروش انتشارات گئوپوئتیکا در سال گذشته قرار گیرد؛ موضوعی که نشاندهنده ظرفیت مناسب بازار نشر صربستان برای پذیرش آثار ادبی ایران است.
یکی از محورهای مهم این دیدار، بررسی آثار و پیامدهای فرهنگی انتشار مجموعه «داستانهای کوتاه معاصر ایران» در جامعه صربستان بود.
رایزن فرهنگی کشورمان با اشاره به اقتباس نمایشی از تعدادی از داستانهای این مجموعه توسط دینا ووچای، هنرمند و کارگردان صرب، خاطرنشان کرد: انتشار این کتاب توانسته است فراتر از حوزه مطالعه و کتابخوانی، زمینه خلق یک اثر هنری مستقل در عرصه هنرهای نمایشی را فراهم کند.
وی ادامه داد: نمایش «اناربانو و پسرانش» با الهام از داستانهایی از نویسندگان ایرانی، از جمله داستان «اناربانو و پسرهایش» اثر گلی ترقی، طراحی و در تئاتر بیتف بلگراد به اجرا درآمده است. با توجه به جایگاه فرهنگی و هنری تئاتر بیتف در بلگراد، اجرای این نمایش را میتوان یکی از نمودهای ارزشمند تأثیرگذاری ادبیات معاصر ایران بر فضای هنری صربستان ارزیابی کرد.
ولادیسلاو بایاتس، نویسنده و مترجم صربستان با تأکید بر اهمیت تعامل فرهنگی دوجانبه، با ابراز علاقهمندی خود به معرفی ادبیات ایران در صربستان تأکید کرد: آثار شاخص ادبیات صربستان نیز در ایران ترجمه و منتشر شوند تا مخاطبان ایرانی با تحولات ادبی، اندیشهها و تجربههای تاریخی و اجتماعی جامعه صربستان آشنایی بیشتری پیدا کنند.
یکی از نکات مطرحشده در این دیدار، ضرورت ترجمه آثار ادبی از زبان اصلی بود. مهمترین پیشنهاد بایاتس برای ادامه همکاریهای انتشاراتی، ترجمه و انتشار رمان «سووشون» اثر سیمین دانشور، نویسنده برجسته معاصر ایران، به زبان صربی بود.
وی با اشاره به جایگاه این رمان در ادبیات معاصر ایران گفت: در انتخاب آثار ادبی برای ترجمه، علاوه بر ارزشهای هنری و ادبی، ظرفیت آنها برای معرفی جامعه، تاریخ، فرهنگ و روابط انسانی نیز اهمیت دارد.
به اعتقاد وی، رمان «سووشون» که از آثار کلاسیک ادبیات داستانی معاصر ایران به شمار میرود، میتواند دریچهای مناسب برای آشنایی مخاطبان صرب با ساختار اجتماعی، مناسبات خانوادگی، تحولات تاریخی و جایگاه زنان در جامعه ایرانی باشد. انتخاب این اثر همچنین با توجه به نویسنده زن آن و اهمیت بازنمایی تجربههای زنان در ادبیات معاصر، میتواند به متنوعتر شدن تصویری که از ادبیات ایران در جامعه صربستان ارائه میشود، کمک کند.
بایاتس پیشنهاد کرد که ترجمه این اثر توسط الکساندر دراگوویچ انجام شود؛ زیرا تجربه همکاری پیشین با وی در ترجمه آثار ایرانی موفق بوده و از نظر کیفیت، دقت و امانتداری ادبی مورد تأیید این انتشارات است.
وی با یادآوری تجربیات خود از حضور در جمهوری اسلامی ایران، بر علاقه عمیق خود به فرهنگ و ادبیات این سرزمین تأکید کرد.
بایاتس با اشاره به سفرهای متعدد خود، از تجربهی حضور بهعنوان میهمان ویژه در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران و مشارکت در نشستهای تخصصی این رویداد یاد کرد و از پیوندهای فرهنگی شکلگرفته در جریان این سفرها سخن گفت.
وی افزود: معرفی ادبیات ایران به مخاطبان صربستان برای انتشارات گئوپوئتیکا موضوعی جدی و بخشی از برنامه حرفهای آن محسوب میشود.
رایزن فرهنگی ایران نیز ضمن استقبال از پیشنهاد مذکور، خاطرنشان کرد: «سووشون» از شناختهشدهترین و پرمخاطبترین رمانهای ادبیات معاصر ایران است که از زمان انتشار تاکنون بارها تجدید چاپ شده و همچنان جایگاه خود را در میان علاقهمندان به ادبیات داستانی حفظ کرده است.
موضوع دیگری که از سوی رایزنی فرهنگی در این دیدار مطرح شد، تولید و انتشار نسخه صوتی مجموعه «داستانهای کوتاه معاصر ایران» به زبان صربی بود. در همین راستا، رایزنی فرهنگی پیشتر مذاکراتی با رادیوی دولتی صربستان انجام داده و این رسانه آمادگی اولیه خود را برای همکاری در تولید نسخه صوتی مجموعه اعلام کرده است.
این طرح در صورت تحقق میتواند زمینه انتشار گستردهتر داستانهای ایرانی را در قالب برنامههای رادیویی، کتابهای صوتی و بسترهای دیجیتال صربستان فراهم کند.
آشنایی با انتشارات گئوپوئتیکا و جایگاه آن در صنعت نشر صربستان
انتشارات گئوپوئتیکا که در اواخر سال ۱۹۹۳ میلادی و در شرایط دشوار سیاسی و اقتصادی ناشی از تحریمهای بینالمللی علیه یوگسلاوی تأسیس شد، طی بیش از سه دهه فعالیت توانسته است به یکی از ناشران معتبر و تأثیرگذار صربستان و منطقه بالکان تبدیل شود.
این انتشارات با اتخاذ رویکردی مبتنی بر انتخاب هدفمند آثار، کیفیت ترجمه، رعایت استانداردهای حرفهای نشر و معرفی نویسندگان برجسته جهان، جایگاه ویژهای در میان علاقهمندان به ادبیات و محافل فرهنگی و دانشگاهی صربستان به دست آورده است.
گئوپوئتیکا علاوه بر انتشار آثار داستانی و ادبیات معاصر جهان، در حوزههایی همچون تاریخ، فلسفه، نظریه هنر، باستانشناسی، روانشناسی و مطالعات فرهنگی نیز فعالیت دارد.
از جمله نویسندگان برجستهای که آثار آنان توسط این ناشر به مخاطبان صربزبان معرفی شدهاند، میتوان به اورهان پاموک، هاروکی موراکامی، جولین بارنز و گئورگی گوسپودینوف اشاره کرد.
یکی از ویژگیهای مهم این انتشارات، اهتمام به معرفی ادبیات ملی صربستان در خارج از مرزهای این کشور است. در همین راستا، مجموعه «نثر صربستان» با هدف معرفی آثار شاخص نویسندگان معاصر صرب به مخاطبان بینالمللی طراحی و منتشر شده است.
این طرح که حدود ۳۰ عنوان کتاب را دربرمیگیرد، در کشورهای مختلف مورد توجه قرار گرفته و در سال ۲۰۱۸ نیز گئوپوئتیکا به دلیل ابتکار در حوزه ترجمه ادبی، در میان سه نامزد نهایی جایزه بینالمللی تعالی نمایشگاه کتاب لندن قرار گرفت.
این انتشارات در دورههای مختلف نمایشگاه بینالمللی کتاب بلگراد موفق به دریافت جوایزی در زمینه کیفیت آثار، مجموعههای انتشاراتی و فعالیت حرفهای نشر شده است.
ولادیسلاو بایاتس، متولد سال ۱۹۵۴ در بلگراد از نویسندگان، مترجمان و فعالان برجسته حوزه نشر و ادبیات معاصر صربستان به شمار میرود. وی تحصیلات خود را در دانشکده فیلولوژی دانشگاه بلگراد در رشته ادبیات یوگسلاوی و ادبیات جهان گذرانده و فعالیت حرفهای خود را در حوزه روزنامهنگاری، نویسندگی و ترجمه آغاز کرده است.
بایاتس علاوه بر تألیف آثار متعدد ادبی در قالب رمان، داستان کوتاه و شعر، در معرفی ادبیات جهان به جامعه صربستان نیز نقش مؤثری ایفا کرده است. از مشهورترین آثار وی، رمان «حمام بالکان» است که با پرداختن به موضوعاتی همچون هویت، تاریخ، مناسبات فرهنگی شرق و غرب و تحولات اجتماعی منطقه بالکان، با استقبال قابل توجهی مواجه شده و به زبانهای متعددی ترجمه شده است. این رمان در سال ۱۴۰۳ توسط انتشارات امیرکبیر در ایران به زبان فارسی منتشر شده است.
بایاتس در سال ۱۹۹۳ انتشارات گئوپوئتیکا را بنیان گذاشت و طی سالهای فعالیت خود، با تأکید بر کیفیت ترجمه و گسترش گفتوگوی میان فرهنگها، این مجموعه را به یکی از مراکز مهم نشر ادبیات بینالمللی در صربستان تبدیل کرده است