احتمال ثبت نخستین سقف دال مجوف بتنی در بنای تاریخی سهگوش اهواز
مطالعات انجامشده نشان میدهد که در بنای سهگوش از نخستین نمونههای سازههای بتنی استفاده شده است. در بخشهایی نیز سازه فلزی به کار رفته و کلیت بنا بر دیوارهای باربر استوار است؛ بنابراین میتوان سهگوش را یکی از بناهای شاخص در زمینه ترکیب سازههای مدرن و سنتی در ایران دانست.
به گزارش ایلنا به نقل از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش دانشگاه شهید چمران اهواز با تشریح آخرین وضعیت مرمت این بنا از شناسایی یک سقف یکپارچه بتنی از نوع دال مجوف خبر داد و گفت: با توجه به قدمت بنا، این احتمال وجود دارد که سقف مذکور نخستین نمونه از این نوع سازه در ابنیه تاریخی کشور باشد.
روحالله مجتهدزاده درباره روند مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش اظهار کرد: پروژه مرمت و احیای این بنای تاریخی از اردیبهشتماه سال ۱۴۰۳ مطرح شد و یک سال بعد، در قالب تفاهمنامه مشترک همکاری میان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دانشگاه شهید چمران اهواز به مرحله اجرا درآمد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز افزود: پس از پایان عملیات مرمت و احیای عمارت سهگوش، این بنا به عنوان مرکز نوآوری و خانه خلاق دانشگاه فعالیت خود را از سر خواهد گرفت.
او با اشاره به مطالعات علمی و تاریخی انجامشده پیش از آغاز عملیات مرمت گفت: پیش از ورود به مرحله مرمت، مطالعه تاریخی جامع و کاملی درباره بنا انجام شد و اکنون با اطمینان نسبتاً بالا میدانیم که عملیات احداث عمارت سهگوش در سال ۱۳۱۷ آغاز و در سال ۱۳۲۰ به پایان رسیده است. همچنین تحولات و دورههای مختلفی که این بنا در طول عمر خود پشت سر گذاشته، تا حد زیادی شناسایی شده است و این اطلاعات در فرآیند احیا و مرمت اهمیت زیادی دارد.
سهگوش؛ نمونهای از تلفیق سازه مدرن و سنتی
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت سهگوش با اشاره به ویژگیهای سازهای این بنا بیان کرد: مطالعات انجامشده نشان میدهد که در بنای سهگوش از نخستین نمونههای سازههای بتنی استفاده شده است. در بخشهایی نیز سازه فلزی به کار رفته و کلیت بنا بر دیوارهای باربر استوار است، بنابراین میتوان سهگوش را یکی از بناهای شاخص در زمینه ترکیب سازههای مدرن و سنتی در ایران دانست.
دانشیار گروه مهندسی معماری دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: یکی دیگر از یافتههای مهم در مطالعات اخیر این است که تالار آمفیتئاتر از ابتدا جزئی از ساختمان نبوده و بعدها به بنای اصلی اضافه شده است.
مجتهدزاده توضیح داد: ساختمان در ابتدا دارای یک تالار یکپارچه با ارتفاع حدود ۱۰ متر بوده که برای مراجعات مردمی به بانک ملی پیشبینی شده بود. با تغییر کاربری بنا به دانشکده پزشکی جندیشاپور در سال ۱۳۳۵، این فضا نیز تغییر کاربری داد و با اضافه شدن یک سقف، به آمفیتئاتر و فضای آموزشی تبدیل شد.
کشف سقف دال مجوف بتنی در سهگوش
او با اشاره به یکی از یافتههای مهم در جریان مرمت گفت: در فرآیند مرمت و احیای این بخش و هنگام برداشتن سقف کاذب برای انجام مطالعات استحکامبخشی، مشخص شد سقف اصیل این قسمت از بنا، یک دال بتنی مجوف یکپارچه است که خوشبختانه سالم بوده و عیب جدی در آن مشاهده نشد.
مجتهدزاده افزود: با توجه به قدمت این بنا، این احتمال وجود دارد که سقف کشفشده را بتوان نخستین نمونه از این نوع سقف در بناهای تاریخی کشور دانست؛ موضوعی که نیازمند بررسیها و مطالعات تخصصی بیشتر است.
استحکامبخشی سهگوش با استفاده از ریزشمع
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت سهگوش در ادامه درباره اقدامات انجامشده برای استحکامبخشی بنا اظهار کرد: در بررسیهای سازهای مشخص شد سقف الحاقی سالن مراجعات که در حال حاضر کف آمفیتئاتر را تشکیل میدهد، از نظر سازهای یکی از ضعیفترین بخشهای عمارت است؛ چراکه این قسمت در دورهای پس از احداث ساختمان اصلی به آن اضافه شده است.
او گفت: برای افزایش استحکام این بخش، بخشی از تیرهای قدیمی در حال تعویض است و بخش دیگری نیز که پیشتر تقویت شده بود، بار دیگر مورد تقویت قرار میگیرد.
مجتهدزاده همچنین به اقدامات انجامشده برای سردر غربی و ورودی عمارت اشاره کرد و افزود: بخشهایی از بنا در دهههای ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ احیا و مقاومسازی شدهاند، اما سردر غربی و ورودی عمارت تاریخی سهگوش از سال ۱۳۹۰ دچار ترکخوردگی شده بود.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: در این زمینه، دفتر فنی دانشگاه طرح مطالعاتی و مقاومسازی بنا را تهیه و آن را در شورای میراث فرهنگی ارائه کرد و پس از تصویب طرح در شورا، عملیات مقاومسازی آغاز شد.
او درباره علت ترکهای ایجادشده در بنا گفت: بررسیهای سازهای نشان میدهد ترکهای موجود عمدتاً ناشی از نشست زمین است که میتواند دلایلی مانند جابهجایی سفرههای آب زیرزمینی و کاهش مقاومت خاک داشته باشد.
مجتهدزاده افزود: براساس مطالعات انجامشده، برای مقاومسازی بنا و کنترل اصولی رانش زمین، عملیات اجرای میکروپایل یا ریزشمع در اطراف ساختمان در حال انجام است و تاکنون حدود ۵۰ درصد این فرآیند اجرا شده است.
حفظ اصالت سهگوش در مسیر احیا
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت سهگوش در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ هویت تاریخی عمارت سهگوش گفت: پس از پایان عملیات مرمت و احیا، این بنا به مرکز نوآوری و خانه خلاق تبدیل خواهد شد.
او تأکید کرد: در فرآیند احیای بنا تلاش میشود ساختار و کیفیت کلی عمارت و جزئیاتی مانند درها و پنجرهها تا حد امکان براساس شکل اولیه بازسازی شود تا ضمن حفظ اصالت و خاطره تاریخی بنا، سهگوش بتواند به عنوان پلی میان گذشته و آینده اهواز به حیات خود ادامه دهد.
