رابعه؛ شاعری میان عشق، عرفان و حقیقت هستی

به گزارش ایلنا، در همایش علمی« رابعه بلخی؛ چهره درخشان نظم دوره سامانیان» که جمعی از استادان و پژوهشگران زبان و ادبیات فارسی از ایران و تاجیکستان حضور داشتند،  درباره جایگاه ادبی و فرهنگی رابعه بلخی و نقش او در شکل‌گیری و گسترش شعر فارسی سخن گفتند.

محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در این آیین با اشاره به جایگاه ممتاز رابعه بلخی در تاریخ شعر فارسی گفت: رابعه بلخی را می‌توان شهید راه عشق دانست؛ شاعری که شجاعانه جان خویش را در راه عشق نهاد و نام خود را برای همیشه در تاریخ ادبیات فارسی ماندگار کرد.

وی افزود: رابعه بلخی از دو ریشه و سرچشمه فرهنگی، یعنی پارس و عرب، تأثیر پذیرفته است؛ از یک سو به تبار عرب پیوند دارد و از سوی دیگر در سرزمین پارس زاده و پرورش یافته و در فضای فرهنگی و زبانی ایران رشد کرده است. از همین رو، شخصیت و شعر او را می‌توان در پیوند میان دو حوزه فرهنگی و تمدنی بررسی کرد.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به مضامین شعر رابعه بلخی اظهار کرد: او شاعری پارسی‌گوست که در سروده‌هایش به موضوعاتی همچون حقیقت هستی، مفاهیم توحیدی، نظرگاه‌های عرفانی و نیز مضامین عاشقانه توجه داشته است. زندگی رابعه نیز چنان با عشق درآمیخته که این پرسش را پیش روی ما می‌گذارد که آیا او عاشقی بود که به شعر روی آورد یا شاعری بود که راه عشق را برگزید.

شالویی ادامه داد: رابعه بلخی در قرن چهارم هجری آغازگر نهضت شعری بود و جایگاه او در تاریخ ادبیات فارسی، به‌ویژه برای زنان شاعر، مایه افتخار است.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی تأکید کرد: رابعه، نخستین زنی بود که با ذوق و شوق، در مسیر آفرینش شعر فارسی گام برداشت و توانست مضامین ارزشمندی را وارد عرصه شعر کند.

وی تصریح کرد: اهمیت رابعه بلخی تنها به زن بودن او و جایگاه پیشگامانه‌اش در شعر فارسی محدود نمی‌شود؛ بلکه باید او را شاعری صاحب اندیشه دانست که در آغاز دوره شکوفایی شعر فارسی، افق‌های تازه‌ای را پیش روی زبان پارسی گشود.

رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به چهره‌های مشترک فرهنگی ایران و تاجیکستان گفت: بزرگداشت رابعه بلخی فرصتی برای بازشناسی بخشی از میراث مشترک فرهنگی و ادبی حوزه تمدنی فارسی‌زبان است؛ میراثی که مرزهای جغرافیایی امروز نمی‌تواند پیوندهای عمیق تاریخی و فرهنگی آن را از میان ببرد.

در بخش‌های دیگر این همایش علمی نیز، نظام الدین زاهدی سفیر جمهوری تاجیکستان در ایران، محمد حسن رئیس موسسه فرهنگی اکو، سرور مولایی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مریم حسینی رئیس گروه ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، روح انگیز کراچی استاد بازنشسته پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مطلوبه میرزا یونس استاد دانشگاه خجند تاجیکستان، بدرالدین مقصود اف استاد دانشگاه ملی تاجیکستان و شاه منصور شاه میرزا شاعر و محقق ادبی تاجیک، ابعاد گوناگون زندگی، شعر و جایگاه تاریخی رابعه بلخی را مورد بررسی قرار دادند.