رقابتی برای نمایش طعمهای ایرانی
آشپزی ازآندست موضوعات جذابی است که هم آثار نمایشی حول محور آن ساخته شده و همپایه مسابقه و برنامههای رقابتی است. مسابقات آشپزی به دلیل دارا بودن عنصر سرگرمی در کنار دانش، مهارت و آموزش، معمولاً بینندگان قابلتوجهی دارند.
تلفیق هویت ایرانی با استانداردهای جهانی
مسابقه تلویزیونی «سرآشپز» با الگوبرداری از فرمت موفق جهانی Next Level Chef، این روزها شبکه سه را به صحنه رقابتی پرهیجان در حوزه آشپزی تبدیل کرده است؛ برنامهای که با دکور سهطبقه، حضور شرکتکنندگانی از شهرهای مختلف و تمرکز بر غذاهای محلی ایران، تلاش میکند نشان دهد خلاقیت و مهارت در آشپزی، از امکانات مهمتر است. شرکتکنندگان «سرآشپز» که از میان گروههای مختلفی همچون آشپزهای صنعتی، فعالان فضای مجازی و مادران خانهدار علاقهمند به آشپزی انتخاب شدهاند، در قالب سه گروه و با هدایت سه داور، با یکدیگر رقابت میکنند.
پوریا ملکآبادی کارگردان «سرآشپز» با اشاره به پیشتولید کار میگوید: در تلویزیون جای یک مسابقه آشپزی با استانداردهای بینالمللی خالی بود. به این نتیجه رسیدیم که فرهنگ غذایی ایرانیان بسیار غنیتر و متنوعتر از بسیاری از کشورهای دیگر است و میتوان از طریق غذا، فرهنگ ایرانی را معرفی کرد. به همین دلیل ایده تولید این برنامه شکل گرفت. پیشتولید برنامه حدود ۱۰ ماه زمان برد و ساخت دکور نیز نزدیک به شش ماه طول کشید. درمجموع نزدیک به یک سال و هشت ماه درگیر تولید فصل اول بودیم.
«سرآشپز» بهلحاظ ساختاری نیز شباهت بسیاری با نمونه اقتباسیاش دارد و تلاش کرده با بهرهبردن از طراحی سهطبقه آشپزخانهها و تفاوت سطح امکانات به نمونه موفق این اثر نزدیک شود. وی در خصوص هدف تولید این برنامه میگوید: هدف ما ساخت برنامهای بود که ضمن بهرهگیری از استانداردهای موفق مسابقات آشپزی دنیا، هویت ایرانی داشته باشد. فرهنگ غذایی ایران تنوع بسیار بالایی دارد و ما تلاش کردیم این ظرفیت را به نمایش بگذاریم.
به گفته این کارگردان، پیام اصلی برنامه این است که مهارت و خلاقیت آشپز از امکانات مهمتر است و یک آشپز خوب میتواند حتی با کمترین امکانات بهترین غذا را تهیه کند؛ ازاینرو سعی کردیم شرکتکنندگان در زمان فشرده با امکانات مشخص طبخی مناسب ارائه دهند.
در این رقابت، رضا برکتی، ابوالفضل جعفری و نسرین خدادادی سه سرآشپز معتبر و متخصص داوری مسابقه را برعهده دارند و شرکتکنندگان را در مسیر رقابتهای آشپزی همراهی میکنند. ملکآبادی درخصوص شیوه برگزاری مسابقه میگوید: در هر قسمت ۱۵ نفر بهصورت همزمان آشپزی میکنند. مسابقه در سه آشپزخانه متفاوت برگزار میشود و هر قسمت یک نفر حذف میشود تا تعداد شرکتکنندگان بهمرور کاهش پیدا کنند.
اما آنچه این کارگردان به آن تکیه میکند این است که ساختار برنامه بهگونهای طراحی شده که مخاطب علاوه بر رقابت آشپزی، با شخصیت و داستان زندگی شرکتکنندگان نیز همراه شود. وی تأکید میکند: عمده تلاش ما در این مسابقه انتقال فرهنگ و آشنایی بیشتر مردم از غذاهای بومی ایران و شناخت بیشتر کشورمان در زمینهای متفاوت و کمتر کار شده غذا و خوراک محلی از دریچه تلویزیون بود.
آشپزخانه سهطبقه؛ میدان نبرد مهارت و خلاقیت
دکور یکی از مهمترین ویژگیهای برنامههای سرگرمکننده و مسابقات تلویزیونی است که در این برنامه نیز سعی شده با دکور عظیم و نوآورانه سهطبقه برگرفته از نسخه اصلی در بازتولید اثر جهانی در بستر رسانهای ایران موفق عمل کند.
این کارگردان تأکید میکند: تلاش کردیم مسابقه در فضایی نوآورانه و مجهز شکل بگیرد و دکوری با سه آشپزخانه مجزا و یک تالار بزرگ برای آن تدارک دیدیم که درمجموع چهار لوکیشن را تشکیل میدهد. طبقه بالا آشپزخانهای کاملاً مجهز و لوکس است، طبقه میانی یک آشپزخانه صنعتی با امکانات متعارف دارد و طبقه پایین به شکل مطبخ قدیمی طراحی شده است. این تفاوتها عمداً در طراحی دکور لحاظ شده تا نشان دهد مهارت آشپز مهمتر از امکانات است. همچنین بالابر مرکزی برنامه یکی از عناصر اصلی طراحی دکور است که نقش مهمی در ایجاد هیجان و چالش برای شرکتکنندگان دارد.
فراتر از یک رقابت؛ روایتی از زندگی و فرهنگ بومی
نشان دادن روابط و تعاملات شرکتکنندگان و بازنمایی هر فرد بهعنوان یک شخصیت که تصمیمات مختلفی میگیرد و سرعت عمل در کار و میزان تسلطش به آشپزی میتواند جذابیت مسابقه را دوچندان کند. ملکآبادی دراینخصوص عنوان میکند: در فصل اول حدود 7000 نفر ثبتنام کردند؛ اما انتخاب نهایی بسیار سختگیرانه انجام شد. برای ما فقط مهارت آشپزی اهمیت ندارد؛ شخصیت، داستان زندگی، توانایی ارتباط با مخاطب، تنوع قومی و جغرافیایی و جذابیت کاراکتری افراد نیز در انتخاب شرکتکنندگان نقش دارد. از میان هزاران متقاضی درنهایت تنها تعداد محدودی انتخاب میشوند.
حضور یک چهره شناختهشده در جایگاه مجری میتواند مسابقه را به نمونهای متفاوت از مسابقههای تلویزیون تبدیل کند که در این میان عنصر اجرا و تسلط مجری با جذابیت دانش او درآمیخته میشود. در این مسابقه نیز موقعیتسنجی و درک مجری از آدمها یک امتیاز مثبت بهحساب آمده و توانایی مجری در ایجاد ارتباط با شرکتکنندگان را نشان میدهد. این کارگردان دراینخصوص میگوید: پیمان طالبی به دلیل سابقه اجرا، روحیه طنز، توانایی ارتباط با مخاطب و همچنین سابقه حضور در برنامههای مرتبط با حوزه سلامت و تغذیه انتخاب شد. او مجری شناختهشدهای است که مخاطبان با او ارتباط برقرار کردهاند و بازخوردهای مثبتی نیز درباره حضورش در برنامه دریافت کردهایم.
بومیسازی یک مسابقه موفق جهانی با فرهنگ غذایی ایرانیملکآبادی که بیشتر با تهیهکنندگی برنامههای ورزشی در شبکه ورزش ازجمله برنامه «کادر فنی» و «لذت فوتبال» شناخته شده، با اشاره به بازآفرینی این مسابقه از نمونه خارجی بر بومیکردن مسابقات برای مخاطب تأکید کرده و میافزاید: ما مسیر اصلی مسابقات موفق دنیا را حفظ کردیم، اما بخشهای زیادی از برنامه را متناسب با فرهنگ ایرانی تغییر دادیم. تنوع اقوام و غذاهای ایرانی، حضور شخصیتهایی با پیشینههای متفاوت، توجه به غذاهای نذری، غذاهای سنتی بازار و همچنین چالشهای مرتبط با فرهنگ غذایی ایران ازجمله تفاوتهای اصلی برنامه است. بهلحاظ محتوایی معتقدم فرهنگ غذایی ایران ظرفیتهای بیشتری نسبت به نمونههای خارجی دارد و باید این ویژگیها در تولید برنامه دیده شود.
قطعاً طراحی یک مسابقه با این حجم از دکور سختیهای زیادی دارد که ملکآبادی در این باره میگوید: مدیریت سه آشپزخانه و سه گروه تولید بهصورت همزمان یکی از مهمترین چالشهای این مسابقه بود. برای این برنامه سه گروه سردبیری، سه گروه کارگردانی و سه گروه صحنه فعالیت میکنند. هماهنگی این مجموعه بزرگ نیازمند برنامهریزی دقیق و پیشتولید گسترده بوده است. همچنین ساخت دکور عظیم برنامه و طراحی فرایندهای اجرایی آن از دشواریهای اصلی تولید به شمار میآید.
