در گفتوگو با ایلنا اعلام شد:
تشکیل شبکه وکلای تسخیری برای دفاع از کودکان
وکالت تسخیری برای کودکان و نوجوانان با هدف تأمین حق دفاع، برقراری دادرسی عادلانه، جلوگیری از تضییع حقوق آنان در فرآیند کیفری، جبران ناتوانی در انتخاب یا تأمین وکیل و حمایت از وضعیت آسیبپذیر این گروه پیشبینی شده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، «والدین، اولیاء، سرپرست قانونی و وکیل طفل و نوجوان و همچنین یک مددکار اجتماعی، حق حضور در جلسات دادرسی و ارائه نظر مشورتی و پیشنهادهای حمایتی از طفل و نوجوان را دارند.» این ماده ۳۸ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ است که بر ضرورت حضور وکیل در جلسات دادرسی کودکان و نوجوانان تاکید میکند.
در همین راستا ماده ۴۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری هم مقرر کرده است: «در جرائمی که رسیدگی به آنها در صلاحیت دادگاه کیفری یک است یا جرائمی که مستلزم پرداخت دیه یا ارش بیش از خمس دیه کامل است و در جرائم تعزیری درجه شش و بالاتر، دادسرا و یا دادگاه اطفال و نوجوانان به ولی یا سرپرست قانونی متهم ابلاغ مینماید که برای او وکیل تعیین کند. در صورت عدم تعیین وکیل یاعدم حضور وکیل بدون اعلام عذر موجه، در مرجع قضائی برای متهم وکیل تعیین میشود…»
اهمیت برقراری عدالت کیفری در خصوص کودکان و نوجوانان به میزانی است که قانون آیین دادرسی کیفری مقررات مستقلی را برای دادرسی اطفال و نوجوانان پیشبینی کرده است. فصل نهم از بخش اول این قانون به تحقیقات مقدماتی اطفال و نوجوانان و فصل ششم از بخش سوم به رسیدگی در دادگاههای اطفال و نوجوانان اختصاص یافته است.
وجود چنین قواعدی به این دلیل است که اولا کودکان و نوجوانان از توانایی و مهارت لازم برای دفاع از حقوق خود برخوردار نیستند و دوما چنین موضوعاتی میتواند صدماتی جبرانناپذیر را به شخصیت و آینده آنها وارد کرد. حضور وکیلی ماهر و البته آشنا با ویژگیهای روانشناختی و اجتماعی این گروه سنی در مراحل رسیدگی به پرونده اطفال و نوجوانان میتواند از ورود چنین صدماتی به آنها ممانعت کرده و به جاری شدن عدالت کیفری درباره آنها کمک کند.
با توجه به اهمیت این موضوع چندی پیش کمیسیون تسخیری کانون وکلای دادگستری منطقه فارس در فراخوانی از وکلای این کانون برای همکاری با محاکم کیفری ۲ شیراز در پروندههای مربوط به اطفال و نوجوانان دعوت به همکاری کرد تا حق بر دادرسی عادلانه برای اطفال و نوجوانان عملیتر از همیشه مورد تاکید و تضمین قرار گیرد.
تفاهمنامهای به نفع کودکان
«رمضان نوروزی»، نایب رئیس کانون وکلای دادگستری فارس و کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار ایلنا درباره ضرورت وجود وکلای تسخیری در پرونده اطفال و نوجوانان، توضیح میدهد: مطابق با قانون آیین دادرسی کیفری و قوانین مرتبط، برای کودکان و نوجوانانی که مرتکب جرم شدهاند یا اتهامی به آنها نسبت داده شده، در صورت تشخیص مقام قضایی یا در شرایطی که خانواده توانایی اخذ وکیل را نداشته باشند، کانون وکلا به درخواست مرجع قضایی، اقدام به معرفی وکیل تسخیری میکند.
او اضافه میکند: به وکیلی که در پروندههای «حقوقی و مالی» به افراد ناتوان از اخذ وکیل، یاری میرساند «وکیل معاضدتی» و به وکیلی که در امور کیفری به چنین افرادی خدمات ارائه میدهد «وکیل تسخیری» میگویند.
به گفته نائب رئیس کانون وکلای دادگستری فارس و کهگیلویه و بویراحمد، چندی پیش کانون وکلای منطقه فارس با سرپرست محاکم کیفری دو شیراز، تفاهمنامهای امضا کرد که بر اساس آن قرار شد کانون وکلا به تعداد لازم وکلای تسخیریِ مورد نیاز را در اختیار محاکم کیفری دو شیراز قرار دهد، همچنین مقرر شد این اقدام ویژه کودکان و نوجوانان انجام شود.
او با اشاره به اینکه هدف از این اقدام حمایت از حقوق کودکان است، عنوان میکند: وکالت تسخیری برای کودکان عللی دارد که تأمین حق دفاع کودکان، برقراری دادرسی عادلانه برای آنها، جلوگیری از تضییع حقوق کودک یا نوجوان در فرآیند کیفری، جبران ناتوانی در انتخاب یا تأمین وکیل و حمایت از وضعیت آسیبپذیر کودک از جمله این علل است.
نقش حمایتی وکلا در قبال کودکان و نوجوانان
این حقوقدان تاکید میکند که در ایران، کانونهای وکلای دادگستری در قبال کودکان و نوجوانانی که در فرآیند کیفری نیازمند وکیل هستند، نقش حمایتی و اجرایی دارند: وظیفه کانونهای وکلا معرفی وکیل تسخیری در این حوزه است. بنابراین اگر والدین توانایی گرفتن وکیل داشته باشند، وکیل تعیینی انتخاب میکنند اما در مواردی که از یک سو والدین نمیتوانند وکیل بگیرند و از سوی دیگر قانون به درستی تصریح دارد که افراد زیر ۱۸ سال نمیتوانند از خود دفاع کنند، این وظیفه کانون وکلا است که وکیل تسخیری در اختیار مرجع قضایی قرار دهد تا از حقوق این کودکان دفاع شود.
یکی از شرایط مقرر شده برای داوطلبان وکالت تسخیری کودکان داشتن سابقه وکالت در چنین پروندههایی بود علت وجود این شرط در فراخوان کانون چه بود؟ پرسشی که این وکیل دادگستری در پاسخ به آن میگوید: ما در فراخوان کمیسیون تسخیری شرایطی را برای داوطلبان اعلام کردیم، یعنی داشتن دستکم پنج سال سابقه اشتغال به حرفه وکالت، داشتن حداقل ۳۵ سال سن، داشتن حسن شهرت و همچنین سابقه فعالیت در پروندههای مربوط به حقوق خانواده، اطفال و نوجوانان. علت این شرایط آن بود که داوطلبان برای دفاع از این کودکان را که در وضعیت خاصی قرار دارند، تجربه و مهارت کافی داشته باشند و با قوانین خاصی که از کودکان و نوجوانان حمایت میکنند هم آشنا باشند.
او از مشکلاتی میگوید که در مسیر وکالت تسخیری کودکان و نوجوانان وجود داشته است: چند شعبه از دادگاه کیفری دو شیراز، هفتهای چند مورد پرونده مرتبط با اطفال و نوجوانان دارند. هر زمان که این شعب به کانون ابلاغ میکردند که وکیل تسخیری برای دفاع از اطفال معرفی کند، کانون هم اقدامات لازم را انجام میداد. اما مشکل اصلی ما این بود که وقتی به همکاران برای دفاع از این کودکان وکالت تسخیری میدادیم، برخی از آنها اعلام میکردند که تجربه کافی در این زمینه ندارند یا در حوزه کیفری کار نکردهاند یا تمایلی به همکاری در این زمینه ندارند.
صدها مورد وکالت تسخیری در سال برای کودکان
نوروزی اضافه میکند: همین مشکلات در کنار اهمیت حق دفاع کودکان باعث شد در یک فراخوان از وکلای علاقهمند به فعالیت در این حوزه دعوت به همکاری کنیم. البته وکلای بسیاری علاقهمند هستند که به صورت معاضدتی یا تسخیری از حقوق عامه مردم و بهویژه کودکان دفاع کنند.
به گفته او در ایران بالغ بر ۲۰ هزار مورد وکالت تسخیری و معاضدتی از سوی کانونهای وکلا انجام میشود و به صورتخاص میتوان گفت در کانون وکلای منطقه فارس هم سالانه صدها مورد وکالت تسخیری برای حمایت از کودکان و نوجوانان صورت میگیرد.
