نیازمند تغییر روش در مدیریت سینما هستیم/ سینما باید امکان جلوتر بودن از جامعه را داشته باشد

سینمای ایران در سال‌های گذشته روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته، فروش فیلم‌های سینمایی در مواردی معدود به بالای ۲۰۰ میلیارد تومان رسید ولی در شش ماه گذشته حتی با در نظر گرفتن پرفروش‌ترین اثر می‌توان به کاهش چشم‌گیر فروش فیلم‌های سینمایی پی برد.

مطمئناً وقایعی چون جنگ چهل روزه و پیامدهای آن را می‌توان اصلی‌ترین مسئله دانست که این وضعیت را برای گیشه سینمای ایران به وجود آورده اما هر بحرانی با نادیده گرفتن راهکارهای خروج از آن می‌تواند ماندگاری بیشتری داشته باشد و لازم است که مسئولان سینمایی، دست اندر کاران سینما و فعالان صنفی برای خروج سینما از بحران به وجود آمده تمهیدی بیندیشند.

مجتبی رشوند تهیه‌کننده سینما که سال گذشته «صددام» را به عنوان یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های سال بر پرده سینماها داشت در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، با تأکید بر این نکته که شرایط جنگی گیشه سینمای ایران را وارد بحران کرده، گفت: به نظر من علاوه بر معضلات گیشه در سال آینده با بحران تولید هم روبرو خواهیم بود. با توجه به اینکه فیلم‌ها شانسی برای موفقیت ندارند و هزینه تولید هم هر روز افزایش پیدا می‌کند، سرمایه‌گذاری در سینما هیچ منطقی نخواهد داشت. در واقع‌ عدم وجود آرامش روانی در جامعه و همچنین تورم افسارگسیخته در کنار ترکیب ضعیف اکران که حاوی فیلم‌های مخاطب پسند و پرفروش نیست وضعیت سینما در ۶ ماه گذشته را بحرانی کرده است و این بحران می‌تواند ادامه‌دار باشد.

رشوند خاطرنشان کرد: حتی تبلیغات مناسبی هم برای فیلم‌ها صورت نگرفت و فکر می‌کنم در روزهای آینده در صورتی که تبلیغات بیشتری داشته باشیم و اکران فیلم‌هایی چون «استخر» و «زنده شور» که به زودی در سینماها نمایش داده می‌شوند، می‌توان به بهتر شدن وضعیت گیشه سینما تا حدی امیدوار بود. ما چند سال پیش کرونا را پشت سر گذاشتیم و از بحران آن روزها خارج شدیم و به شرایط بهتری رسیدیم که متأسفانه با جنگ دوباره وضعیت نامساعدی در سینمای ایجاد شد.

مردم باید خود را در سینما ببینند

این تهیه‌کننده در ادامه گفت: در صورتی که آرامش و امنیت روانی به جامعه برگردد می‌توان با اعمال سیاست‌های درست سینما را به وضعیت مساعدی رساند. سینما همچنان ارزان‌ترین تفریح است و مردم با وجود مشکلات مالی می‌توانند به سینما بروند. درخواست من از مدیران سینمایی کشور این است که به فکر آینده باشند، بحرانی که امروز پیش آمده کاملاً قابل پیش‌بینی بود، حتی بدون جنگ هم سینمای ما نمی‌توانست وضعیت خوبی در گیشه داشته باشد و در آینده‌ای نه چندان دور با رکود روبرو بودیم. برای اینکه در آینده سینمای ما بتواند به حیات خود ادامه دهد لازم است که مسئولان سینمایی تمهیداتی در جهت بازتر شدن فضا داشته باشند تا مردم آنچه که در جامعه می‌بینند را در سینما هم شاهد باشند؛ درحالی که امروز اینگونه نیست و سینما نشان‌دهنده جامعه امروز ایران نیست.

وی افزود: سینما باید از جامعه جلوتر یا حداقل همگام با جامعه باشد. سینمایی که از جامعه خود عقب‌تر باشد آینده خوبی ندارد و سینمای ما به دلیل عدم همراهی کافی با جامعه، با وضعیت اقتصادی کشور، هزینه‌های تولید بالا و مسائل مختلف هیچ شانسی برای بقا نخواهد داشت. فیلمی که نسبتی با واقعیت‌های جامعه نداشته باشد، مخاطب هم نخواهد داشت و اگر ما نتوانیم با فیلم‌هایمان مردم را به سینما بکشانیم سرمایه‌گذاری در سینما منطق اقتصادی نخواهد داشت و در طول سال فقط با تعدادی فیلم سفارشی دولتی روبرو خواهیم بود.

اکثر آثار سینمایی ما امکان ارتباط با مخاطب را ندارند

رشوند تصریح کرد: خانه سینما می‌تواند در کنترل قیمت تولید فیلم‌های سینمایی ورود کند، راهکارهای مختلفی برای کنترل هزینه تولید وجود دارد و از منظر اقتصادی می‌توان به نحوی سینمای خصوصی را زنده نگاه داشت. سینمای خصوصی منجی سینماست، در این سال‌ها هم دیده‌ایم که فیلم‌های پر فروش متعلق به بخش خصوصی بوده‌اند و آثار سفارشی و دولتی هیچ وقت دغدغه فروش نداشته و معمولاً در گیشه شکست خورده‌اند. به نظر من خانه سینما، اصناف مختلف سینمایی و سازمان سینمایی باید هر چه زودتر کارگروهی برای کشف مشکلات سینمای ایران تشکیل دهند و راهکارهایی برای برون رفت از بحران پیدا کنند. آنچه که ناامیدکننده است نبود فیلم خوب برای اکران است و مردم واقعاً انتخاب چندانی ندارند و بخش اعظم آثار ما به دلیل فضای بسته و ناتوانی فیلم‌ها در نزدیک شدن به جامعه عقیم هستند و حرفی برای گفتن ندارند؛ وقتی سینما جلوتر از جامعه نیست دلیلی ندارد که جامعه از آن استقبال کند و امیدوارم وزارت ارشاد در تعامل با صنوف به راهکاری برای رفع این معضل برسد.

تهیه‌کننده فیلم سینمایی «آرامبخش» تأکید کرد: مردم ایران امروز به فیلم‌ها و سریال‌های روز دنیا دسترسی دارند، همه آنچه که نهادهای نظارتی در تلاش هستند که در آثار ما وجود نداشته باشد را مردم در فیلم‌های روز دنیا می‌بینند. امروز سینمای ایران برای جذب مخاطب در رقابت با سینمای جهان قرار گرفته و با بستن دست و پای این سینما امکان رقابت دیگر وجود ندارد. بسیاری از حرف‌هایی که امکان بیانش در فیلم‌های ما وجود ندارد را در فضای مجازی و پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام مردم به راحتی می‌شنوند و مطرح می‌کنند. ما نمی‌توانیم این واقعیت‌ها را نادیده بگیریم و همچنان با همان روش سال‌های گذشته به مدیریت سینما فکر کنیم. اگر فیلمی اکران شود که مردم با آن ارتباط برقرار کنند و احساس کنند که آن فیلم حرف آن‌ها را می‌زند مطمئن باشید که در هر شرایطی مردم به سینما می‌روند و از آن اثر استقبال می‌کنند.

رشوند با اشاره به اینکه سینما نمی‌تواند از واقعیت‌های جامعه جدا باشد، گفت: دلیل شکل‌گیری هنری مثل سینما این است که حرف‌هایی را به زبان و شکلی دیگر بیان کرد، اگر ما همین مسئله را مبنا قرار دهیم و نگاهی به سینمای خودمان داشته باشیم در برابر این پرسش که سینمای ما چقدر توانسته در خدمت این هدف قرار بگیرد، چه پاسخی داریم؟ ما امروز نیازمند یک تغییر روش و نگرش در مدیریت سینما هستیم.

وی افزود: فیلم سینمایی باید بتواند به لایه‌های جامعه نفوذ کند، سینماگر باید امکان کنکاش داشته باشد تا حرف تازه‌ای بزند ولی امروز برخی خطوط قرمز مانع بزرگی بر سر راه فیلمساز هستند. وقتی نسل‌های مختلف از جمله نسل Z امروز با رسانه‌های روز دنیا در ارتباط است و محتواهای جذاب بسیاری در دسترسش قرار دارد، سینمای دست و پا بسته ما چگونه می‌تواند با او ارتباط برقرار کند و برایش جذاب باشد؟ سازمان سینمایی باید جسارت کنار زدن این سینمای عقیم و خنثی را داشته باشد و به سینما بال و پر دهد.

امروز هر کسی می‌تواند فیلم بسازد و به جشنواره‌های خارجی بفرستد

این تهیه‌کننده تصریح کرد: باید به مردمی که در این جنگ پای همه چیز ایستادند،‌ به هم کمک کردند و در کنار هم ماندند و این روزهای سخت را پشت سر گذاشتند بیشتر اعتماد کرد. باید اجازه دهیم که سینما انتقاد کند، معضلات اجتماعی را ریشه‌یابی کند و نشان‌دهنده همه اقشار جامعه با تمام تفاوت‌هایشان باشد. امروز که هر کس می‌تواند با موبایلش فیلم بسازد و به جشنواره‌های خارجی بفرستد و دیده شود دیگر امکان کنترل وجود ندارد و وجود خط قرمزها و مجوزهای دست و پا گیر فقط باعث می‌شود که فیلمساز فعال در سینمای رسمی عقب بماند و امکان بیان حرف چندانی را نداشته باشد. به نظر من ما در شرایطی اضطراری هستیم که هر چه سریع‌تر فضای سینما را بازتر کنیم، باور کنید که بسیاری از همین فیلم‌های زیرزمینی که امروز ساخته می‌شوند هم می‌توانند در جریان رسمی سینمای ایران ساخته شوند، با نمایش این فیلم‌ها هیچ اتفاق بدی برای جامعه رخ نمی‌دهد و فقط سینما را به پویایی و گفتمان می‌رساند.

رشوند در پایان گفت: سینمای ما برای نفس کشیدن نیازمند پرداختن به حقایق جامعه است. باید واقعیت‌های امروز را درک کنیم و بدانیم که سینما باید از فضای مجازی جلوتر باشد و مردم خودشان تشخیص می‌دهند که چه فیلمی را ببینند و چه فیلمی را نبینند.