یادداشتی از لیلا سلمانی؛
«مادران»، روایتی از صبوری زنانی که شانههایشان تکیهگاه تاریخ شد
لیلا سلمانی در یادداشتی در خصوص سریال «مادران» نوشت: سریال «مادران» یکی از تازهترین تولیدات تلویزیون است که از یازدهم اردیبهشت ۱۴۰۵ در قالب مجموعهای هفتگی از شبکه یک پخش میشود. مجموعهای که با روایت هشت داستان مستقل، به زندگی مادران شهدایی میپردازد که در کوران جنگ و بحران، معنای واقعی ازخودگذشتگی را رقم زدند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی رسانه ملی، در ادامه یادداشت آمده است: سریال «مادران» به کارگردانی مسعود دهنوی و تهیهکنندگی حسین رستمپور در خانه تولیدات جوان مرکز سیمرغ تولید شده و تلاش دارد تصویری تازه و کمتر دیدهشده از نقش مادران در زندگی شهدا ارائه دهد؛ تصاویری که در قاب خاطرات، شکل انتخابها، صبوریها و تصمیمهای دشوار آنها جریان داشته است. روایت هشت جهان متفاوت با محوریت یک حقیقت مشترک این مجموعه در قالب هشت اپیزود مستقل ساخته شده و هر قسمت به زندگی یک شهید و خانواده او میپردازد. روایتها در جغرافیاهای مختلف میگذرند و از فرهنگها، آیینها و سبکهای زندگی متفاوت الهام گرفتهاند؛ از مادران اهل سنت تا مادر شهید مسیحی و مادرانی که فرزندانشان در مقاطع گوناگون دفاع از کشور جان باختهاند. نقطه اتصال تمام این روایتها، مفهوم مادرانگی و فداکاری است. تجربه مشترکی که فراتر از مرزهای فرهنگی و مذهبی، پیوندی عمیق میان این زنان ایجاد میکند.
بازیگری که نقشها را زندگی کرده استدر «مادران»، رویا افشار نقش مادر هر شهید را در هر اپیزود بر عهده دارد اما نه بهعنوان تکراری از یک شخصیت بلکه در قالب هشت کاراکتر کاملاً متفاوت. او جهان درونی هر مادر را با ویژگیهای فردی، لهجه، رفتار و زیستجهان خاص بازآفرینی و در عین حال، روح مشترک مادرانه را در تمام نقشها حفظ میکند. تجربه زیسته افشار در جنوب کشور و نزدیکی او به فضای جنگ و خانوادههای شهدا، بعدی باورپذیر و صمیمیبه اجرای او افزوده است.
نگاهی مادرانه به تاریخداستانهای «مادران» به پشتصحنه تصمیمهایی میپردازد که کمتر دربارهشان سخن گفته شده است. لحظههایی که مادران در دشوارترین روزهای جنگ، میان دلبستگیهای عاطفی و مسئولیت تاریخی انتخاب کردند. این مجموعه تصویری انسانی از مقاومت ارائه میدهد. مقاومتی که نه فقط در میدان نبرد، بلکه در خانههایی شکل گرفته که سایه دلتنگی، دعا و صبر بر آنها گسترده بوده است.
پژوهش و طراحی مبتنی بر واقعیتمبنای شکلگیری داستانهای این سریال، تحقیق درباره زندگی چند مادر شهید از قومیتها و ادیان مختلف است. پژوهشی که تلاش کرده واقعیت زیسته این خانوادهها را با دقت و احترام به تصویر بکشد. این نگاه پژوهشی باعث شده هر اپیزود جهان مستقل خود را داشته باشد و بهجای کلیگویی، بر جزئیات انسانی لحظات و روابط تمرکز کند.
پخش هفتگی از شبکه یک «مادران» از یازدهم اردیبهشت ۱۴۰۵ در جدول پخش شبکه یک قرار گرفته و هر هفته جمعهها ساعت ۲۲ روانه آنتن میشود. انتخاب کنداکتور هفتگی، فرصتی فراهم کرده تا هر داستان مجال دیده شدن داشته باشد و مخاطب بتواند با فضای احساسی و انسانی هر قسمت ارتباطی عمیق برقرار کند.
زوایای کمتر دیدهشده از نقش مادران در تاریخ اجتماعیسریال «مادران» علاوه بر روایتهای انسانی و خانوادگی، لایههایی از تاریخ اجتماعی کشور را نیز بازتاب میدهد. لایههایی که معمولا در مستندات رسمی یا روایتهای خطی جنگ به چشم نمیآید. تصمیمهای مادران در این مجموعه انتخابهایی احساسی نیستند، بلکه نشان میدهند چگونه زنان، بهویژه مادران، در لحظات مهم تاریخی نقشهایی ایفا کردهاند که مسیر خانوادهها و حتی جامعه را تغییر داده است. بسیاری از مادران شهدا نه فقط تکیهگاه عاطفی، بلکه محرک اصلی فرزندان برای حضور در میدان دفاع بودهاند و این اثر بخشی را در قالب داستانهای دراماتیک اما برآمده از واقعیت بازنمایی میکند.
بازسازی دقیق فضای فرهنگی هر روایتیکی از ویژگیهای محتوایی «مادران» توجه به جزئیات فرهنگی است. تیم نویسندگی و تولید برای هر اپیزود تلاش کردهاند که نوع پوشش، معماری خانهها، خوراک، زبان و سبک زندگی خانوادهها را بر اساس ویژگیهای محل زندگی شهید بازآفرینی کنند. این دقت باعث شده که هر داستان، از نظر فیلمنامه و زیستجهان اجتماعی نیز هویت مستقلی داشته باشد. قابلیت تشخیص تفاوتهای فرهنگی میان اپیزودها، یکی از عواملی است که به باورپذیری شخصیتها کمک و ارتباط مخاطب را عمیقتر میکند.
تمرکز بر احساسات پنهان مادراندر بسیاری از روایتهای مربوط به شهیدان، بیشتر بر فداکاری و شجاعت آنان تمرکز شده و کمتر به احساسات درونی خانوادهها پرداخته شده است. «مادران» اما به سراغ لحظاتی میرود که معمولا پشت درهای بسته ماندهاند. شبهایی که مادر با اضطراب قدم میزند، روزهایی که میان امید و نگرانی معلق است و لحظاتی که تصمیم به پذیرش سختترین واقعیتها میگیرد. این مجموعه نشان میدهد که مقاومت و استقامت، فقط در میدان نبرد شکل نگرفته، بلکه در سکوتِ همین لحظات خانوادگی پرورانده شده است.
نگاه انسانمحور به زندگی شهیدانمجموعه با تمرکز بر زندگی روزمره هر خانواده، شهید را صرفا یک چهره تاریخی یا قهرمان نمادین نشان نمیدهد. شخصیتها در دل زندگیهای ساده و عادی تصویر شدهاند. زندگیهایی که در آن خنده، نگرانی، اختلافنظر، آرزوهای کوچک و روابط خانوادگی حضور دارد. این نگاه باعث میشود مخاطب شهید را انسان ببیند. انسانی که در بستر یک خانواده شکل گرفته و با تکیه بر تربیت مادر به مسیر ایثار رسیده است.
زبان تصویری آرام و نزدیک به واقعیتدر بخشهایی از سریال، از ریتمی استفاده شده که با فضای احساسی و مادرانه قصه هماهنگ است. دوربین بهجای نمایش صحنههای پرهیجان، روی جزئیات ظریف مکث میکند از جمله دستهایی که لرزشی پنهان دارند، نگاهی که معنای ناگفتهای را منتقل میکند یا شیئی کوچک که خاطرهای بزرگ پشت خود دارد. این انتخاب فرمی، مخاطب را در موقعیتی احساسی و واقعی قرار میدهد و از اغراقهای معمول در روایتهای جنگی فاصله میگیرد.
نقش پژوهش در قوت رواییدر بخشهای پژوهشی این پروژه، اینگونه برداشت میشود که تیم تحقیقاتی علاوه بر گفتوگو با مادران شهدا، از یادداشتها، مکاتبات خانوادگی، اسناد شفاهی و روایتهای نزدیکان نیز بهره گرفته است. بنابراین این شیوه پژوهشی به نویسندگان این امکان را داده که در هر اپیزود، عناصر دراماتیک را بدون فاصله گرفتن از واقعیت بسازند. چنین پشتوانهای باعث شده شخصیتها دارای گذشتهای روشن، روابطی تعریفشده و رفتارهایی متناسب با فضای زندگی واقعی باشند.
اهمیت نگاه زنانه در روایتهای تاریخی «مادران» بهطور ضمنی اهمیت نگاه زنانه در روایت تاریخ را برجسته میکند؛ نگاهی که کمتر در آثار نمایشی دیده میشود. این مجموعه نشان میدهد چگونه زاویه دید یک مادر میتواند لایههایی از تاریخ را روشن کند که معمولا کمتر در روایتهای رسمی یا حماسی به چشم میآید. همین زاویه دید تازه است که اثر را از بسیاری از آثار مشابه متمایز کرده و آن را به یک تجربه احساسی، تاریخی بدل کرده است.
