در گفتگو با ایلنا مطرح شد؛
روایت یک بمباران و آسیب به آثار سعدآباد/ چرا مبلمان کاخ سبز به مخزن امن نرفته بود؟
انتشار تصاویر اولیه از آسیبهای وارد شده در جنگ و بمباران حریم مجموعه تاریخی سعدآباد تهران بویژه آسیبهای وارد شده به کاخ شهوند (کاخ سبز) که پهلوی اول آن را در دوران وزارت دفاع خود در بخش شمالی کاخ سعدآباد و در پایان دوره قاجاریه خریداری و احداث کرد، توجهات فضای مجازی به خود جلب کرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، ماجرا از آنجا آغاز شد که تصاویر منتشر شده، میزکار رضاخان را که ساخت کشور فرانسه بود و قدمت آن به قرن ۱۸ میلادی یعنی حدود ۲۰۰ سال قبل میرسید، زیر آوار ریخته شده از سقف این تالار نشان داد و پرسشها مبنی بر چرایی منتقل نشدن این میز به مخزن امن را در دوران جنگ مطرح کرد.
بعدتر تصاویر منتشر شده مبلمانهای قاجاری این مجموعه را نیز زیر غبار و خاک نشان داد و زمزمهها مبنی بر چرایی منتقل نشدن این آثار را افزایش داد.
تالار خاتم کاخ سبز و اشیای جا مانده از مخزن امن
اما چرا این آثار به مخازن منتقل نشده بودند؟ براساس پیگیریهای ایلنا، ظاهرا میز کار رضاخان و مبلمانهای قاجاری کاخ سبز به همراه کمدها و ویترینها چنان سنگین بودند که امکان جابهجایی آنها وجود نداشت و حتی مخازن امن نیز برای اسقرار آنها جا نداشت. نکته دیگر آن بود که جابهجایی این آثار خطر آسیب دیدنشان را افزایش میداد و براساس تصمیم مدیریتی و به دلیل نبود امکان جابهجایی میز کار رضاخان و چند قطعه دیگر از آثار چوبی بزرگ کاخ سبز در محل خود ماندند.
تمام آثار و تجهیزات موجود در کاخ سبز سعدآباد در فهرست جام وزارت میراث فرهنگی و در ردیف آثار تاریخی کشور ثبت شده اند. اما نبود امکان جابهجایی آثار و البته نبود احتمال حمله به حریم یک مجموعه تاریخی شناخته شده از سوی مهاجمین تروریست به ایران و وزن سنگین آثار براساس آنچه برخی کارشناسان سعدآباد به ایلنا اعلام کردهاند موجب شد که آثار در جای خود بمانند و بخشی از آوار بمباران بر آنها تلنبار شود.
اما آیا آثار ارزشمند این مجموعه که به مخازن امن راه نیافته بودند از ریزش آوار دچار خسارت شده اند؟ فتح اله نیازی، مشاور مرمت و حفاظت آثار تاریخی مجموعه سعدآباد این موضوع را رد کرده است و در بازدید خبرنگاران از این مجموعه گفته است آسیبی به میز کار رضاخان نرسیده اما پردههای زربافت و آرایههای معماری و آیینه کاریهای کاخ سبز آسیب جدی دیده اند.
فتح اله نیازی اعلام کرد: متاسفانه در بمباران صورت گرفته بخشهایی از سقف کاخ سبز سعدآباد روی میزکار رضاخان و مبلمانهای موجود در اتاق کار پهلوی اول ریخت.
مشاور مرمت و حفاظت آثار تاریخی سعدآباد تاکید کرد: خوشبختانه ریزش آوار هیچ آسیبی به آثار باقیمانده در کاخ سبز سعدآباد وارد نکرده و این آثار در سلامت کامل هستند.
نیازی افزود: در اتاق کار رضاخان یا تالار خاتم، آوار ناشی از ریزش بخشهایی از سقف این اتاق به دلیل موج انفجار روی میز کار رضاخان ریخت، ولی بررسیها نشان داد که خوشبختانه این اثر آسیب ندیده و خیال ما از جهت سالم بودن اموال راحت شد.
تالار خاتم از میز کار قرن هیجدهم تا مبلمان قاجاری
اتاق کار رضاخان در کاخ سبز سعدآباد که به تالار خاتم نیز شهرت دارد، به دلیل علاقه پهلوی اول به صنایع دستی و هنرهای سنتی آن زمان مملو از آثار خاتم کاری شده است و به دلیل وجود انبوهی از آثار خاتم کاری شده شامل میز کار و جعبه تلفن و حتی زیرسیگاری او به تالار خاتم شهرت یافته است.
اتاق کار رضاخان همچنین دارای یک دست مبل دستدوز اثر دوره قاجار بود. میز کار وسط این اتاق نیز در سالهای ۱۸۰۰ میلادی توسط هنرمندان فرانسوی ساخته و به او اهدا شده بود.
بر اساس ارزیابیهای میدانی، بخش قابلتوجهی از آسیبهای ناشی از حملات آمریکایی-صهیونی در جریان جنگ اخیر، متوجه برخی بناهای شاخص این مجموعه از جمله کاخ سبز، عمارت والی (کاخ احمدشاهی)، موزه برادران امیدوار و سایر بخشهای تاریخی شده است؛ بناهایی که هر یک بهعنوان حامل بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی کشور، در اولویت برنامههای مرمتی و حفاظتی قرار گرفتهاند.
عملیات جاری، با بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان تخصصی حوزه مرمت، سازه و حفاظت آثار تاریخی، در قالب برنامهای چندمرحلهای در حال اجراست و شامل تثبیت سازهای، جلوگیری از گسترش آسیبها و آغاز فرآیندهای احیای تدریجی است. این اقدامات، در عین فوریت، با رعایت اصول علمی و استانداردهای بینالمللی مرمت آثار تاریخی دنبال میشود تا ضمن حفظ اصالت بناها، امکان بازگشت آنها به چرخه بهرهبرداری فرهنگی فراهم شود.
