تاجگردون در صحن علنی:
دولت با فشار بر ترازنامه بانک مرکزی، قدرت وامدهی بانکها را کاهش داده است
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با انتقاد از نحوه تأمین هزینههای دولت از طریق ظرفیت ترازنامه بانک مرکزی، گفت: فشار بر پایه پولی و اعمال محدودیت بر ترازنامه بانکها، قدرت تسهیلاتدهی به مردم و بنگاههای اقتصادی را کاهش داده و چرخه اقتصاد را با مشکل مواجه کرده است.
به گزارش ایلنا، غلامرضا تاجگردون در نشست علنی امروز (سهشنبه ۲۶ آبانماه) مجلس شورای اسلامی که بهصورت ترکیبی (حضوری و وبیناری) برگزار شد، با اشاره به ناهماهنگی در تصمیمات اقتصادی دولت برای سال ۱۴۰۵، گفت: زمانی که بودجه سال ۱۴۰۵ بررسی میشد و هنوز خبری از جنگ و محاصره نبود، در جلسهای با حضور تعدادی از وزرا در صحن مجلس، از آقای همتی درباره شکاف و ناهماهنگی در تصمیمات دولت در حوزه اقتصاد، کالابرگ، ارز، حقوق ورودی و درآمدها سؤال کردم.
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ادامه داد: به آقای همتی گفتم برای عبور از این شرایط یک راهکار وجود دارد که البته راهکاری غیرفنی و نادرست است و آن، هجوم به سمت بانک مرکزی برای تأمین خواستهها و هزینههای متعدد دولت است؛ موضوعی که آقای همتی در پاسخ تأکید کرد زیر بار چنین فشاری نخواهد رفت.
وی افزود: با این حال، بودجه آشکار و پنهان دولت با تصمیمات دولت و فرادولت به سمت ترازنامه بانک مرکزی هجوم آورده است؛ ترازنامهای که در حال حل مشکلات دولت است، اما بهشدت به چند بخش دیگر اقتصاد آسیب میزند.
نماینده مردم گچساران و باشت در مجلس با تشریح تأثیر ترازنامه بانک مرکزی بر اقتصاد و زندگی مردم، توضیح داد: ترازنامه بانک مرکزی بخشهای مختلفی دارد که یکی از آنها پایه پولی است. خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی، خالص بدهی دولت به بانک مرکزی و خالص بدهی بانکها به بانک مرکزی، اجزای پایه پولی هستند که با اعمال ضریب فزاینده به نقدینگی تبدیل میشود و در نهایت آثار تورمی به دنبال دارد.
تاجگردون با اشاره به افزایش سهم خالص داراییهای خارجی در پایه پولی، اظهار کرد: یکی از بخشهای مهم ترازنامه، خالص داراییهای خارجی است که سهم آن در پایه پولی به ۸۸ درصد افزایش یافته است. یکی از عوامل مؤثر در این بخش، نرخ تسعیر ارز است. برای مثال، فرض کنید بانک مرکزی سال گذشته ۱۰ میلیارد دلار دارایی ارزی داشته و اکنون این رقم به ۱۲ میلیارد دلار رسیده است؛ اگر نرخ تسعیر ارز تغییر نکرده باشد، ارزش ریالی این داراییها با همان نرخ محاسبه میشود، اما تغییر نرخ تسعیر میتواند رقم متفاوتی را در ترازنامه ایجاد کند.
وی افزود: بانک مرکزی باید اعلام کند که در سالها و ماههای مختلف، برای تبدیل داراییهای خارجی به ریال در ترازنامه خود از چه نرخ تسعیری استفاده کرده است. اینکه گفته میشود دولت از افزایش نرخ ارز منتفع میشود یا خیر، در بودجه اثر مشخصی ندارد، بلکه آثار آن در همین بخش از ترازنامه خود را نشان میدهد.
عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با انتقاد از ورود بانک مرکزی به موضوعاتی خارج از حیطه وظایف این بانک، ادامه داد: موضوعاتی مانند سوخت و قیمت آن ارتباطی به بانک مرکزی ندارد و کالابرگ نیز از وظایف این بانک نبود؛ قرار بود بانک مرکزی صرفاً ارز مورد نیاز را دریافت و تبدیل کند تا هزینه اجرای طرح کالابرگ با اذن رهبر شهید تأمین شود.
تاجگردون تصریح کرد: بانک مرکزی برای اینکه بتواند هزینههای دولت را که بهحق نیز هستند جبران کند، به پایه پولی و ترازنامه خود فشار وارد میکند و برای اینکه ترازنامه را بهگونهای تنظیم کند که این فشارها آثار خود را نشان ندهد، اقداماتی انجام میدهد که آقای همتی امروز از آنها بهعنوان نقاط افتخار خود یاد کرد؛ از جمله افزایش نرخ سپرده قانونی، کاهش ضریب فزاینده و افزایش هزینه اضافهبرداشت بانکها.
وی با بیان اینکه این اقدامات پیامدهای ثانویهای برای اقتصاد دارد، تأکید کرد: نتیجه این سیاستها کاهش قدرت وامدهی بانکها به مردم، بنگاهها و فعالان اقتصادی است. اکنون در آبانماه قرار داریم، اما عملکرد در حوزه تسهیلات اشتغال خرد برای جوانان و فعالان اقتصادی تنها ۴ درصد بوده که رقم مطلوبی نیست.
نماینده مردم گچساران و باشت در مجلس با اشاره به عملکرد بانکها در این زمینه گفت: سه بانک که نزدیک به ۵۰ درصد سرمایه را در اختیار دارند، در مجموع تنها ۵ درصد عملکرد داشتهاند. سپس میپرسیم چرا اقتصاد ضعیف شده و بانکها تسهیلات پرداخت نمیکنند؛ در حالی که بانکها امکان وامدهی ندارند، زیرا قدرت تسهیلاتدهی آنها را گرفتهایم تا ترازنامه خود را تنظیم کنند و بانک مرکزی هزینههای دولت را تأمین کند.
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان اینکه اقتصاد از سه بخش دولت، بنگاهها و خانوار تشکیل شده است، اظهار کرد: ما برای تنظیم بودجه دولت، بنگاهها و خانوارهای فعال اقتصادی را تحت فشار قرار دادهایم.
وی افزود: دولت به منابع ارزی خود دسترسی ندارد یا این منابع را در اختیارش قرار نمیدهند یا اطلاعاتی درباره آنها به دولت ارائه نمیشود، اما بهراحتی بر ارز متعلق به مردم و بنگاههای اقتصادی، اعم از صادرکنندگان و واردکنندگان، تسلط دارد؛ چراکه این فعالان اقتصادی به بانکها بدهکار هستند.
تاجگردون با انتقاد از این رویکرد خطاب به دولت گفت: اگر مجلس بخواهد چنین رفتاری داشته باشد، بهتر از شما و حتی زیباتر میتواند این کار را انجام دهد. من در بودجه میتوانستم از همه روشها استفاده کنم و با ضرب کردن نرخ داراییهای خارجی در یک عدد بزرگ، تمام کسری بودجه را جبران کرده و همه استانها و نمایندگان را خوشحال کنم، اما این کار را نکردم تا شما نیز چنین کاری نکنید.
وی ادامه داد: ما این روشها را بلد هستیم، اما از آنها استفاده نکردیم. اکنون بودجه سال ۱۴۰۶ در پیش است و اگر دولت امروز چنین اقدامی انجام دهد، فردا نمیتواند به مجلس بگوید شما نباید این کار را انجام دهید؛ چراکه مجلس نیز میتواند همین روش را در پیش بگیرد و بگوید وقتی خودتان این کار را انجام دادهاید، ما هم انجام میدهیم.
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در پایان تأکید کرد: هر دستگاهی باید در جایگاه خود قرار بگیرد و نباید همه امور را بر عهده بگیرد؛ چراکه در این صورت، ضمن حل برخی مشکلات، فعالیت و عملکرد چند بخش دیگر اقتصاد را مختل میکند.