بقایی در نشست خبری:
تفاهم بر سر نقشه تردد در تنگه هرمز حاصل شده است/ فعلا درباره دریافت عوارض بحث نمیکنیم
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ادامه مذاکرات درباره سازوکارهای تردد در تنگه هرمز گفت: تفاهم بر سر نقشه تردد حاصل شده است، اما برخی نکات فنی بیانیه مشترک همچنان در حال بررسی است و فعلاً درباره جزئیات دریافت عوارض بحثی صورت نمیگیرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری خود که صبح امروز برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره دیپلماتهای شهید و محمود صارمی، خبرنگار شهید ، گفت: شهادت خبرنگار در کنار دیپلمات معنادار است. هر دو در جبهه تلاش برای تأمین منافع ملی و تبیین واقعیات و حقایق مربوط به مردم ایران زحمت میکشند.
وی ادامه داد: در یک الی دو سال گذشته، تعداد زیادی از همکاران شما، چه در ایران و چه در منطقه، از جمله در فلسطین و لبنان، جان خود را در مسیر انجام وظیفه و روایت حقیقت از دست دادهاند. یاد و خاطره همه این عزیزان را که در عرصه رسانه، فرهنگ و اطلاعرسانی تلاش کردند، گرامی میداریم و به روح همه شهدای این مسیر درود میفرستیم.
بقایی درباره توافق امنیتی میان پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی گفت: در یک نگاه کلی، کشورهای منطقه با توجه به تحولات دو، سه سال اخیر دریافتند که امنیت را نمیتوان از دلالان امنیتی خریداری کرد. سیاست اصولی جمهوری اسلامی ایران همواره این بوده است که کشورهای منطقه را به همکاری، تقویت اعتماد متقابل و تأمین امنیت منطقهای بدون تکیه بر بازیگران خارجی ترغیب کند.
وی ادامه داد: نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، این است که کشورهای منطقه، پس از تحولات اکتبر سال گذشته و در پی تداوم جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی، نسلکشی و حملات این رژیم، دریافتند که بزرگترین تهدید علیه ثبات، امنیت و همکاری کشورهای منطقه، نهتنها برای منطقه ما بلکه برای کل جامعه جهانی، اقدامات رژیم صهیونیستی است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: طرح موهوم «اسرائیل بزرگ» حاکمیت ملی و تمامیت ارضی بسیاری از کشورهای منطقه را نشانه گرفته است. حملات به لبنان و سوریه و همچنین اقدامات علیه بسیاری از کشورهای منطقه نشان میدهد که منطقه نمیتواند همچنان به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا متکی باشد؛ ضمن اینکه آمریکا خود بخشی از علت ناامنی در منطقه است. اگر حمایتهای آمریکا، چه حمایتهای سیاسی و چه سپر تبلیغاتی که برای پیشبرد جنایات در منطقه ایجاد کرده، وجود نداشت، شرایط قطعاً متفاوت بود.
وی ادامه داد: بنابراین، فکر میکنم باید این تحولات را از این زاویه ببینیم. اعتقاد ما این است که امنیت در منطقه حتماً تفکیکناپذیر است و هر طرحی که مبتنی بر واقعیتهای تاریخی منطقه باشد، جامع و فراگیر باشد و دشمن و تهدید را بهدرستی شناسایی کند، شانس این را دارد که به تقویت امنیت، جلوگیری از بیثباتی و ممانعت از سوءاستفاده دشمنان در منطقه کمک کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره چهار شهروند گرفتار شده در کویت گفت: در رابطه با چهار شهروند ایرانی، پیگیریهای ما بهصورت مستمر ادامه داشته است. متأسفانه دولت کویت، بدون توجه به تعهدات حقوقی و بینالمللی خود که در اسناد بینالمللی نیز تصریح شده است، از اجازه دسترسی کنسولی به این شهروندان خودداری کرده است.
وی ادامه داد: این درخواست کاملاً مشروع و قانونی ایران است. امیدواریم مقامهای دولت کویت در تصمیم خود که کاملاً مغایر با تعهدات بینالمللی است، تجدیدنظر کنند و هرچه سریعتر شرایط و زمینه آزادی شهروندان ایرانی را فراهم کنند. حداقل کاری که دولت کویت باید انجام دهد، فراهم کردن دسترسی کنسولی به این شهروندان است.
تعطیلی مدرسه ایرانی در کویت نوعی انتقامجویی است
بقایی درباره اقدام کویت درخصوص تعطیلی یک مدرسه ایرانی در کویت گفت: اقدام عجیب دیگری هم که اخیراً شاهد آن بودهایم، انتقامجویی از برخی اقشار و گروههایی است که از این مدرسه استفاده میکنند؛ اقدامی که به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. این مرکز سالها فعال بوده و مشکلی هم نداشته است؛ بنابراین، به نظر میرسد این تصمیم، تصمیمی سیاسی باشد.
وی گفت: این موضوع را سفارت جمهوری اسلامی ایران در کویت نیز در حال پیگیری است و امیدواریم هرچه سریعتر حلوفصل شود. بهطور کلی، انتظار ما از کشورهای منطقه این است که به جای فرافکنی، واقعاً از در اختیار قرار دادن سرزمین و امکانات خود برای اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند.
نمیتوان پیمان ترکیه و پاکستان را علیه ایران دانست
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره پیمان میان ترکیه و پاکستان گفت: همانطور که اشاره کردم، این دو کشور همسایه ایران هستند و میان ملتهای ایران، ترکیه و پاکستان پیوندهای عمیق دینی، تاریخی و تمدنی وجود دارد. بنابراین، نگرانی از اینکه این پیمان علیه ایران باشد، با توجه به سابقه روابط دوستانه میان ملتها و دولتهای این کشورها، موضوعی نیست که بتوان به سادگی آن را مطرح کرد.
وی عنوان کرد: پیوندهای فرهنگی و تاریخی میان ملت ایران و ملتهای ترکیه و پاکستان کاملاً روشن است. همانطور که عرض کردم، این تحول را باید نشانه مهمی از این واقعیت دانست که کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدهاند که نمیتوانند صرفاً به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا یا دیگر بازیگران خارج از منطقه اتکا و اعتماد کنند.
بقایی یادآور شد: آنها به دنبال این هستند که روش دیگری را بیازمایند؛ روشی مبتنی بر اتکا به توانمندیها، ظرفیتها و نگاههای مستقل خودشان و تلاش برای تأمین امنیت منطقهای بدون وابستگی به بازیگران خارجی.
خروج کشورها از دیوان کیفری نشانه ناامیدی جامعه جهانی از این محکمه است
وی درباره خروج چاد و ونزوئلا از دیوان بینالمللی کیفری گفت: این دو کشور تنها کشورهایی نیستند که درخواست خروج از دیوان بینالمللی کیفری را مطرح کردهاند. پیش از این نیز چهار یا پنج کشور اقدام مشابهی انجام داده بودند. این مسئله خود یک نشانه است؛ نشانهای از ناامیدی جامعه جهانی نسبت به محکمهای که با هدف خاتمه دادن به بیکیفرمانی تأسیس شد و قرار بود از ارتکاب شدیدترین جنایات بینالمللی جلوگیری کند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: آزمون چند سال اخیر، آزمونی بود که متأسفانه دیوان به دلیل فشارهای آمریکا و متحدانش نتوانست با موفقیت از آن عبور کند. فشارهایی که به دیوان، به دلیل پیگیری جنایات جنگی و نسلکشی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی وارد شد، و همچنین تهدیدهایی که دولت آمریکا علیه دادستان دیوان و قضات آن انجام داد، همه اینها بسیاری از کشورها را به این نتیجه رساند که قرار است با یک «عدالت گزینشی» روبهرو باشیم.
بقایی تصریح کرد: به نظر میرسد دیوان بینالمللی کیفری صرفاً در مواردی که منافع برخی قدرتها اقتضا میکند، امکان رسیدگی به موضوعات مرتبط با عدالت را داشته باشد و در سایر موارد، رفتاری کاملاً متفاوت اتخاذ کند.
وی اظهار داشت: این وضعیت عملاً طرح چند دههای را که پس از جنگ جهانی اول و سپس جنگ جهانی دوم برای مقابله با شدیدترین جنایات بینالمللی شکل گرفت، با یک عقبگرد جدی مواجه خواهد کرد. مسئولیت اصلی این وضعیت بر عهده آمریکا و کشورهایی است که در قبال جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی، نهتنها بیتفاوت بودند، بلکه در مسیر پیگیری این جنایات در هر دو نهاد، یعنی دیوان بینالمللی کیفری و دیوان بینالمللی دادگستری، نیز ممانعت ایجاد کردند.
مرتبط دانستن کنوانسیون خزر با تحولات جنگ تحمیلی وجهی ندارد
بقایی درباره انتقادات به زمانبندی اقدامات درخصوص کنوانسیون خزر گفت: هر زمانی که برای تصویب یک سند بینالمللی اقدام کنید، میتوانید تحلیل کنید که آن زمان، زمان مناسبی است یا نامناسب. به هر حال، این سند از سال ۱۳۹۷ که امضا شده، تاکنون ابعاد مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ نهفقط در وزارت امور خارجه، بلکه در سایر نهادهای ذیصلاح در فرآیند تصمیمسازی و تصمیمگیری جمهوری اسلامی ایران.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران درخصوص منافع و مصالح ملی، بهصورت مستقل تصمیمگیری میکند و فکر نمیکنم در این زمینه نیاز به توضیح بیشتری باشد. ما نشان دادهایم که تصمیمگیری درباره عضویت در اسناد بینالمللی، منحصراً با در نظر گرفتن منافع و مصالح کشور صورت میگیرد.
وی گفت: این سند پنج عضو دارد؛ یعنی پنج کشور ساحلی دریای خزر، که چهار کشور دیگر آن را امضا کردهاند. اینکه یک کشور یا کشورهایی تمایل داشته باشند این سند هرچه زودتر لازمالاجرا شود، طبیعی است؛ چراکه میدانید مادامی که هر پنج کشور به آن ملحق نشوند، امکان لازمالاجرا شدن آن وجود ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: به هر حال، کشورهایی که تصمیم میگیرند برای تأمین منافع مشترک یا مقابله با نگرانیهای مشترک، سندی را تدوین کنند، طبیعتاً علاقهمند هستند آن سند هرچه سریعتر لازمالاجرا شود. از این جهت، کاملاً طبیعی است که چهار کشور دیگر نیز متمایل باشند این سند زودتر لازمالاجرا شود.
وی افزود: ما منافع خودمان را در نظر میگیریم؛ کما اینکه طی این هفت سال، از سال ۱۳۹۷ تاکنون، هنوز به جمعبندی نرسیده بودیم که این سند را برای بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال کنیم. بنابراین، مرتبط دانستن این موضوع با تحولات مربوط به جنگ تحمیلی، به نظر من، وجهی ندارد.
بقایی تصریح کرد: دیدگاهها در این زمینه متفاوت است و ما به همه دیدگاهها احترام میگذاریم. در نهایت، تصمیمگیری بر عهده مجلس شورای اسلامی است. طبق قانون اساسی، ما بهعنوان دستگاه دیپلماسی وظایف خودمان را انجام دادهایم و در ادامه این مسیر نیز باید موضوع را تبیین و توضیح دهیم، دیدگاههای مختلف را بشنویم و نظرات کارشناسی را مورد توجه قرار دهیم. اما همانطور که عرض کردم، تعیین تکلیف این سند پس از هفت، هشت سال، قاعدتاً بر عهده مجلس شورای اسلامی است که انشاءالله این موضوع را بررسی و تعیین تکلیف خواهد کرد.
احتمال پیوستن ایران به پیمان مشترک پاکستان، عربستان و ترکیه
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تمایل ایران برای پیوستن احتمالی به پیمان مشترک پاکستان، عربستان و ترکیه گفت: همانطور که اشاره کردید، جمهوری اسلامی ایران خودش همواره پیشگام تأکید بر پیگیری سازوکارهای امنیتی مبتنی بر همکاری میان کشورهای منطقه بوده است؛ سازوکارهایی که امنیتی درونزا و عاری از اعمال نفوذ و مداخله مخرب بازیگران خارج از منطقه باشد.
وی گفت: آن طرحها کماکان وجود دارند و با توجه به تحولات جدید، حتماً میتوانند بهروزرسانی شوند. ما در تماس نزدیک با کشورهای همسایه و کشورهای منطقه هستیم و امیدواریم همه کشورها با درس گرفتن از تحولات دو، سه سال اخیر، بهترین مسیر را در راستای تقویت امنیت جمعی منطقه اتخاذ کنند.
تصمیم قطعی درباره سفر پزشکیان به نیویورک گرفته نشده است
بقایی در پاسخ به این سؤال که آیا پزشکیان به نیویورک میرود، گفت: تصمیم قطعی در این خصوص گرفته نشده است. معمولاً هر سال، همانطور که در جریان هستید، هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سطح رئیسجمهور در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت میکند. مجمع عمومی، مهمترین نشست سالانه سازمان ملل متحد است و ما نیز همواره از این فرصت برای تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران استفاده کردهایم.
وی گفت: امسال نیز در نظر داریم از این فرصت استفاده کنیم، اما این موضوع به شرایط، اوضاع و احوال و اقتضائات آن زمان بستگی دارد. انشاءالله ظرف هفتههای آینده، در این خصوص اطلاعرسانی خواهد شد.
فعلا درباره دریافت عوارض از تنگه هرمز بحث نمیکنیم
تفاهم بر سر نقشه تردد حاصل شده است
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره طرح دریافت عوارض از تنگه هرمز گفت: در حال حاضر در مورد چنین جزئیاتی بحث نمیکنیم. این را هم خدمت شما عرض کنم که همچنان بحثها ادامه دارد. من قبلاً هم گفته بودم که در مورد نقشه تردد، تفاهم حاصل شده است. در مورد بیانیه مشترک نیز همچنان برخی نکات فنی وجود دارد که در حال بحث و بررسی است، اما مذاکرات به شکل بسیار روان و سازندهای در حال انجام است.
وی گفت: در خصوص این جزئیات، فعلاً بحثی نداریم. آنچه مشخص است، سازوکارهایی ایجاد خواهد شد که ضمن نظارت بر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز، در زمینه موضوعات مرتبط با محیط زیست، ارائه خدمات دریایی و مقابله با جرائم نیز تمهیدات لازم را فراهم کند. قاعدتاً وقتی شما خدمات دریایی ارائه میدهید، باید در ازای آن نیز هزینه و حقالزحمه مربوطه را دریافت کنید.
بازگشایی تنگه هرمز مشروط به توقف اقدامات آمریکا و جبران آن است
سخنگوی وزارت امور خارجه، درباره مذاکرات ایران و عمان و آخرین وضعیت بازگشایی تنگه هرمز گفت: تنگه هرمز به دلیل اختلافنظر میان ایران و عمان بسته نشد. دلیل بسته شدن تنگه هرمز، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بود. سوءاستفاده از تنگه هرمز و استفاده از پایگاههای مستقر در کرانه جنوبی خلیج فارس برای حمله به ایران، موجب این وضعیت شد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی یادآور شد: بنابراین، طبیعی است که مذاکرات میان ایران و عمان برای تعیین مسیر تردد کشتیها، یک موضوع دوجانبه میان ایران و عمان باشد. البته آثار و پیامدهای آن متوجه کشتیرانی بینالمللی و سایر کشورها نیز خواهد شد، اما فینفسه، این مذاکرات میان دو دولت ساحلی با هدفی مشخص انجام میشود و آن، توافق بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز است.
وی ادامه داد: باز شدن تنگه هرمز منوط به تحقق شرایطی است که بر جمهوری اسلامی ایران و کل منطقه، در پی تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تحمیل شده است. باید در نظر داشته باشید که ما کماکان در شرایط جنگی قرار داریم.
بقایی عنوان کرد: مادامی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، محاصره دریایی از این جنس میتواند بهعنوان عمل تجاوزکارانه تلقی شود. مادامی که سایر اقدامات و نقضهای آمریکا نیز تداوم داشته باشد، شرایط لازم برای اینکه بگوییم تنگه هرمز به یک آبراه امن تبدیل شده، وجود نخواهد داشت.
وی گفت: بنابراین، این بر عهده طرف آمریکایی است که اقدامات غیرقانونی و مخرب خود را متوقف و جبران کند. این اقدامات تنها بیستویک، بیستودو روز پس از امضای یادداشت تفاهم خاتمه جنگ آغاز شد و همچنان ادامه دارد. طرف آمریکایی باید این اقدامات را متوقف و نسبت به جبران آن اقدام کند تا پس از آن بتوانیم درباره گامهای بعدی گفتوگو کنیم.
تمرکز ما بر مذاکرات با عمان است؛ مذاکرهای با آمریکا نداریم
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره لحن کنایهآمیز توییت خود درباره ترامپ گفت: ما در مصاف با دشمن، از همه داشتهها و ظرفیتهای خودمان، از گنجینه غنی ادبی، فرهنگی و تمدنیمان استفاده میکنیم. فکر نمیکنم در این زمینه از همان رویکردی که همیشه داشتهایم، عدول کرده باشیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: اما این را هم در نظر داشته باشید که این بار اجازه بدهید از یکی از اندیشمندان انگلیسی کمک بگیرم. اگر اشتباه نکنم، جورج برنارد شاو میگوید: «وقتی با خوکها کشتی میگیرید، نباید انتظار داشته باشید که گلآلود نشوید.» به هر حال، گاهی این گلآلود شدن، بخشی از کشتیگیریای است که بر شما تحمیل شده است.
وی درباره مذاکرات ایران و عمان و احتمال ازسرگیری تفاهمنامه پاکستان گفت: روند تصمیمگیری مشخص است. هر مذاکرهای که توسط وزارت امور خارجه انجام میشود، تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است و روند و فرآیند آن نیز بهطور کامل گزارشدهی میشود. این روند بر اساس دستورالعملهایی که از سوی مراجع بالادستی صادر میشود، پیگیری خواهد شد و در این مورد نیز قاعدتاً به همین شکل عمل خواهد شد.
بقایی ادامه داد: در خصوص اینکه آیا در حال حاضر با آمریکا مذاکره داریم یا خیر، همانطور که پیش از این عرض کردم و آقای عراقچی هم به همین موضوع اشاره کردند، ما مذاکرهای با آمریکا نداریم. طبیعی است که در خصوص موضوعات روز، تبادل پیام از طریق میانجیها صورت بگیرد؛ اما اینکه گام بعدی چه خواهد بود، به شرایط بستگی دارد. در حال حاضر، تمرکز ما بر مذاکرات با عمان برای تعیین تکلیف مسیر تردد کشتیرانی است.
