احتمال از سرگیری جنگ در کوتاه‌مدت دور از ذهن نیست/ امیدوارم در سفر اخیر درباره بی‌تحرکی روس‌ها تلنگری زده باشیم

نعمت الله ایزدی سفیر پیشین ایران در روسیه در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره ارزیابی سفر عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان به سه مقصد پاکستان، عمان و روسیه در روزهای اخیر گفت: به طور طبیعی در حال حاضر هر فعل و انفعالاتی که در زمینه‌های سیاسی می‌شود اعم از رفت و آمد،  تماس تلفنی، گفت‌وگو و ...، به طور طبیعی یک بخش جدی‌ از این روابط، به مسائل جنگ و تحولات منطقه و اقدامات میانجی‌گرانه مربوط می‌شود. بنابراین نمی‌شود گفت که این سفرها صرفا برای رایزنی‌های دوجانبه بوده است. به ویژه اینکه قرار بود آمریکایی‌ها هم نمایندگان خود را اعزام کنند که بعدا از این اقدام منصرف شدند و انجام نشد.

وی ادامه داد: فکر می‌کنم اولاً که این نوع رایزنی‌ها حتماً در این شرایط جنگی و بحث‌هایی که ما داریم، برای میانجی‌گری و احتمالاً نوعی توافق پایان جنگ، بسیار ضروری است و علاوه بر رایزنی‌های دوجانبه در همین روابط، حتماً بخش اعظمی از این گفت‌وگوها در این سفرها مربوط به مسائل جنگ است.

سفیر پیشین ایران در روسیه درباره سفر آقای عراقچی به عمان و احتمال انتخاب مجدد این کشور به عنوان میانجی بین ایران و آمریکا گفت: این موضوع خیلی بعید است. ما الان با پاکستان در امر میانجی‌گری خیلی پیش رفته‌ایم بیشتر از آنچه  که تا الان با عمان بوده، به هر حال مذاکرات مستقیم هم به واسطه‌گری پاکستان در اسلام‌آباد انجام شده و دیگر بازگشت به عمان به نظرم ضرورتی ندارد؛ مگر این‌که عمان هم بخواهد در این زمینه کمک کند. ما مباحث دوجانبه هم راجع به موضوعات مربوط به جنگ، مثل تنگه هرمز را با عمان داریم. بنابراین هم احتمالاً یک گزارشی به عمانی‌ها از اتفاقاتی که افتاده داده شده، چون آن‌ها هم میانجی‌گر بودند و در جریان موضوعات هم بودند؛ همچنین احتمالاً رایزنی‌هایی در مورد مباحث تنگه هرمز و مالکیت دو کشور و سازوکارهایی که بتوانند چه فعلاً و چه بعد از جنگ بیشتر درباره آن صحبت کنند، صورت گرفته است.

روسیه در این جنگ، آن‌گونه که باید و شاید فعال نبود

روس‌ها باید به ایران سفر می‌کردند

ایزدی درباره سفر عراقچی و دیدارش با پوتین رئیس‌جمهور روسیه در روز گذشته گفت: داستان روسیه داستان دیگری است، چون روس‌ها متأسفانه از دید من در این جنگ، آن‌گونه که باید و شاید فعال نبودند درحالی که ظرفیت‌های مناسبی برای این‌که  فعالیت کنند و احیاناً حتی اقداماتی برای جلوگیری از جنگ کنند، هم دارند و هم داشتند.

وی ادامه داد: به نظر من اگر قرار بود که یک اقدام متعارفی صورت بگیرد، روس‌ها بودند که باید سفری به ایران می‌داشتند یا تماسی با ایران برقرار می‌کردند؛ کما این‌که در مواضع قبلی هم به طور مثال  وقتی که آمریکایی‌ها به عراق حمله کردند، روس‌ها بودند که دو الی سه بار نماینده فرستادند، وضعیت عراق و وضعیت جنگ را بررسی کردند. ما هم ک کشور همسایه‌شان هستیم و همسایه بزرگ‌شان هم هستیم از سوی دیگر بحث‌های مربوط به میانجی‌گری و همچنین ظرفیت‌های روسیه در نظام بین‌الملل هم مطرح است. قاعدتاً باید آن‌ها اقدام می‌کردند.

سفیر پیشین ایران در روسیه گفت: حالا این اقدام نشده و طرف ایرانی این ابتکار و این اقدام را به خرج داده است که کار بدی نیست.  امیدوارم به آن‌ها گفته باشیم که وقتی کشور همسایه‌تان زیر بمباران آمریکا و اسرائیل بود و تخریب زیرساخت‌ها و کشتار مردم صورت می‌گرفت این‌گونه بی‌تحرکی از روسیه انتظار نمی‌رفت و قاعدتاً باید آن‌ها فعال‌تر برخورد می‌کردند.  امیدوارم که این مباحث مطرح شده باشد و روس‌ها را به تحرک بیشتری وادارد. 

وی افزود: البته درست است که روس‌ها هم به جهت گرفتاری‌شان در اوکراین، هم به جهت منافعی که از لحاظ اقتصادی از این جنگ برده‌اند، ممکن است در ذهنشان این باشد که خیلی لزومی ندارد فعالیت کنند، ولی برای شرایط درازمدت‌شان، برای این‌که اساساً پدیده تجاوز در دنیا مرسوم نشود، به نظر من لازم است یک تلنگری زده شود. البته  روس‌ها در این سفر برخورد مناسبی کردند؛ ملاقات با آقای پوتین تنظیم شد و در مورد کیفیت این دیدار بستگی دارد چه مباحثی مطرح شده باشد.

هر دو سناریوی از سرگیری جنگ و ادامه مذاکره در شرایط فعلی محتمل است

ایزدی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به صحبت‌های روز گذشته عراقچی در بدو ورود به روسیه درباره مذاکرات و اینکه آیا احتمال وقوع جنگ مجدد وجود دارد، گفت: هر دو سناریوی بازگشت به جنگ و بازگشت به میز مذاکره کاملا محتمل است و مبحث مذاکره برای خاتمه جنگ  هم گریزناپذیر است. بنابراین این‌که احتمالاً دوباره حملاتی در کوتاه‌مدت صورت گیرد و دوباره نتیجه‌اش این باشد که مذاکراتی برقرار شود هم دور از ذهن نیست.

با توجه به اینکه زمان و هدفی برای آتش بس تعریف نشده وضعیت خیلی مثبت تلقی نمی‌شود

وی ادامه داد: به هر حال گزینه اصلی برای خاتمه جنگ مذاکره است، نمی‌شود جنگ‌ها به صورت درازمدت طولانی بمانند بدون این‌که به سرانجام برسند. بنابراین گزینه مذاکره، به نظر من همیشه وجود دارد و جزو گزینه‌های متعارف و ضروریِ پایان دادن به جنگ‌هاست. ولی این‌که احیاناً طرفین در کوتاه‌مدت نتوانند به توافقاتی برسند که مرضی الطرفین باشد و مانند دفعات قبل دوباره به حملات نظامی منجر شود، دور از ذهن نیست البته ما  امیدواریم چنین نشود، چون جنگ به هر حال پدیده خوبی نیست که انسان بخواهد به راحتی از آن استقبال کند. جنگ، خرابی به همراه دارد، مشکلات دارد، نارسایی دارد؛ هرچند که گاهی بالاخره وقتی مورد حمله قرار بگیرید، ناگزیر به دفاع هستید.

سفیر پیشین ایران در روسیه درباره ارزیابی‌اش از رویکرد ایران در قبال آتش‌بس یک‌جانبه از سوی آمریکا، گفت: این اقدام می‌تواند بالاخره یک آرامشی در قبال جنگ ایجاد کند اما چون محدودیت نداشته، زمان برایش تعریف نشده و هدفی هم برای آن تعریف نشده، خیلی مثبت تلقی نمی‌شود.

وی تاکید کرد: خوب است اگر آتش‌بس اعلام شده، منجر به یک نتیجه مشخص هم شود. متأسفانه در این بخش هنوز چشم‌انداز مناسبی وجود ندارد. ولی در کل، هرچقدر که جنگی نباشد و به‌دنبال آن تخریب و  گرفتاری و کشتار و این‌گونه مسائل نباشد، خودش امر مثبتی است؛ اما این‌که احیاناً به یک نتیجه مناسب برسد، طبیعتاً مطلوب‌تر است.