توضیح عراقچی درباره مواجهه مستقیم با ویتکاف؛ از باب نزاکت دیپلماتیک و در حد دست دادن بود

به گزارش خبرنگار ایلنا، سیدعباس عراقچی در نشست خبری خود در پاسخ به سؤالی درباره چشم‌انداز مذاکرات گفت: مذاکرات روز جمعه در مسقط فقط در مورد هسته‌ای بود و ما بارها اعلام کرده بودیم و همین‌طور هم شد. اگر بنا بر ادامه باشد، در ادامه هم به همین ترتیب خواهد بود.

وی ادامه داد: نتایج مذاکرات روز جمعه در حال بررسی است و تصمیم ادامه آن گرفته خواهد شد، ولی رویکرد کلی هر دو کشور در پایان مذاکره جمعه بر ادامه مذاکرات بود، اما به هر حال بستگی به جمع‌بندی‌هایی دارد که در پایتخت‌ها گرفته خواهد شد.

عراقچی درباره تشابه این مذاکرات با پنج دور گذشته و ابتکار عمان و رویکرد ایران در این مذاکرات گفت: مذاکرات این بار ماهیتی متفاوت از مذاکرات پنج دور قبلی دارد و صرفاً همچنان غیرمستقیم صورت می‌گیرد؛ در مسقط و با میانجیگری وزیر خارجه آن‌ها انجام می‌شود و شباهت دیگر در این دور این است که ما فقط موضوع هسته‌ای را در مذاکره دنبال می‌کنیم. اما به جهات دیگر، به نظر من تفاوت‌های اساسی وجود دارد.

وزیر خارجه کشورمان تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در طول یک سال گذشته هم از مذاکرات قبلی و هم از جنگی که صورت گرفت درس‌های بسیار زیادی را فرا گرفت؛ هم در حوزه نظامی، هم در حوزه سیاسی و هم در حوزه دیپلماتیک و ما با چشمانی باز و با در نظر داشتن همه آنچه که قبلاً اتفاق افتاد، در این مذاکرات حضور داریم.

وی ادامه داد: جلسه اول به اعتقاد من بیشتر آزمایشی بود که چقدر می‌توان به طرف مقابل اعتماد کرد و چقدر جدیت در آن‌ها برای رسیدن به یک راه‌حل وجود دارد. طرف مقابل ما هم مدعی بود که آن‌ها هم در حال ارزیابی میزان جدیت هستند. من فکر می‌کنم اگر جمع‌بندی‌های ما بر این باشد که این جدیت در طرف مقابل وجود دارد، این مذاکرات ادامه پیدا خواهد کرد.

عراقچی گفت: نشانه‌هایی هم هست که این جدیت وجود دارد و نشانه‌هایی هم هست که این جدیت کمرنگ است؛ از جمله ادامه بعضی از تحریم‌ها و بعضی از حرکات در حوزه نظامی که تردید ایجاد می‌کند در میزان جدیت و آمادگی طرف مقابل برای یک مذاکرات واقعی. ما همه این‌ها را رصد می‌کنیم و همه نشانه‌ها را با همدیگر ارزیابی خواهیم کرد.

وی در پاسخ به این سؤال که ما غنی‌سازی صفر را نمی‌پذیریم، اما پیشنهاد ایران درباره میزان غنی‌سازی چیست، گفت: غنی‌سازی یکی از موضوعات جدی مذاکرات ما هست و ما همان‌طور که در دور قبلی مذاکرات گفتیم، این بار هم تکرار می‌کنیم؛ غنی‌سازی صفر به هیچ‌وجه نمی‌تواند مورد پذیرش ما باشد. بنابراین باید بر مباحثی متمرکز شد که غنی‌سازی در ایران ادامه پیدا کند و در عین حال ایجاد اطمینان شود که این غنی‌سازی صرفاً برای مقاصد صلح‌آمیز است و برای مقاصد صلح‌آمیز باقی خواهد ماند. با این قسمت مشکلی نداریم. این‌که در خصوص جزئیات مربوط به غنی‌سازی تدابیری اتخاذ شود که اعتمادساز باشد، اما اصل غنی‌سازی حتماً باید پذیرفته شود. مذاکرات روز جمعه ما هم در همین جهت متمرکز بود و جزئیات بیشتر آن ان‌شاءالله در دوره‌های بعدی بحث خواهد شد.

رئیس دستگاه دیپلماسی درباره این‌که درباره دیدار با ویتکاف توضیح دهید و همچنین چرا با توجه به کوتاه بودن پنجره زمانی نمی‌توانید مستقیم مذاکره کنید، گفت: دیدار مستقیمی صورت نگرفت، ولی یک برخورد کوتاه بود که حالا اسمش را هرچه باید گذاشت و از باب نزاکت دیپلماتیک این برخورد انجام شد. وقتی هیأت‌ها وارد می‌شوند، در حد دست دادن، یک نزاکت اولیه صورت می‌گیرد که در گذشته هم انجام می‌شد. در همه ادوار گذشته که مذاکرات غیرمستقیم انجام می‌شد، موقع خروج این اتفاق بوده و این یک امر رایج است و در باب رعایت نزاکت‌های دیپلماتیک در مذاکرات غیرمستقیم انجام می‌شود.

وی ادامه داد: من بارها گفته‌ام شکل مذاکره چندان مهم نیست، محتوای مذاکره مهم است و مذاکره غیرمستقیم اصلاً چیز عجیب و غریبی نیست. در روابط بین‌الملل بسیار هم رایج است؛ چراکه به دلایل مختلف دو کشور ممکن است نخواهند با هم صحبت کنند و حاضر نباشند با هم روبه‌رو شوند. ممکن است دلایل تاریخی داشته باشد، دلایل سیاسی داشته باشد، بعد از پایان یک جنگی باشد؛ دلایل متعدد زیادی وجود دارد و به همین دلیل فلسفه میانجی و میانجیگری در روابط بین‌الملل شکل گرفته است.

عراقچی افزود: مذاکرات روسیه و اوکراین که با حضور آمریکا الان انجام می‌شود، به صورت غیرمستقیم شروع شد؛ یعنی خود آمریکا هم اتفاقاً برای این گفت‌وگوهای غیرمستقیم بین روسیه و اوکراین واسط بود. من نمونه‌های بسیار زیادی را می‌توانم برای شما مثال بزنم. این در روابط بین‌الملل جاری است و اصلاً مانعی برای رسیدن به توافق نیست. مانع اصلی مسائل محتوایی، زیاده‌خواهی‌ها ، ادعاهای غیرمنطقی و خواسته‌های غیرواقعی است. مهم رویکرد طرف آمریکایی است؛ اگر این رویکرد برای رسیدن به یک توافق محترمانه، عادلانه و منصفانه بر اساس منافع متقابل باشد، به نظر من امکان رسیدن به توافق وجود دارد، چه مذاکرات مستقیم باشد چه غیرمستقیم.

وی درباره این‌که آیا درباره زمان و مکان مذاکرات بعدی صحبتی شده است، گفت: مکان و زمان جلسه بعدی در مشورت‌هایی که توسط وزیر محترم امور خارجه عمان صورت می‌گیرد، تعیین خواهد شد. ممکن است محل دیگری باشد که در دور قبلی هم ما دوبار به یک محل دیگری رفتیم. شکل مذاکره از نظر ما کماکان غیرمستقیم است و محل و زمان آن در رایزنی‌های دیپلماتیک مشخص خواهد شد.

عراقچی در پاسخ به سؤالی درباره جزئیات بسیته پیشنهادی دوطرف گفت: درباره جزئیات نمی‌توانیم صحبت کنیم، اما کلیت آن مشخص است. به هر حال یک‌سری اقدامات اعتمادساز در برنامه هسته‌ای از طرف ما مقدور است و در مقابل هم رفع تحریم‌ها باید صورت بگیرد. درباره مجموعه اقداماتی که ما می‌توانیم انجام بدهیم و مجموعه اقداماتی که آن‌ها انجام بدهند، طبیعتاً احتیاج است که مذاکره شود و جزئیاتش در طول مذاکره مشخص خواهد شد.

وی درباره رایزنی با کشورهای منطقه و نظر کشورهای منطقه درباره مذاکره گفت: یکی از تفاوت‌های جدی و مهمی که مذاکرات این بار ما با طرف آمریکایی نسبت به مذاکراتی که در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ داشتیم و منتهی به توافق برجام شد، حضور جدی منطقه است. حضور جدی که عرض می‌کنم نه به معنی دخالت و حضور در مذاکره، بلکه به معنی رایزنی‌های مستمر با کشورهای منطقه است.

رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان تاکید کرد: اگر آن دفعه اروپایی‌ها حضور داشتند، این بار کشورهای منطقه هستند که ما با آن‌ها رایزنی می‌کنیم. رایزنی‌های مستمری داریم، آن‌ها را توجیه می‌کنیم، درصدد کمک هستند و ما به حسن نیت و تلاش‌های صادقانه آن‌ها احترام می‌گذاریم. واقعاً به نظرم نقش خوبی در کاهش تنش‌ها و جلوگیری از اقدامات حاد داشته‌اند.

عراقچی گفت: قبل از دوره اخیر مذاکره، هفت رئیس کشور منطقه با جناب دکتر پزشکیان تماس گرفتند و در خصوص مذاکره صحبت کردند و پیشنهاد دادند و درخواست داشتند که ایران پاسخ مثبت بدهد به طرف آمریکایی؛ کشورهای ترکیه، پاکستان، عربستان، امارات، قطر و آذربایجان.

وزیر خارجه کشورمان با اشاره به اینکه من تماس‌های تلفنی متعددی با وزرای خارجه منطقه داشتم و کماکان هم خواهم داشت، گفت: فکر می‌کنم یک حرکت منطقه‌ای و جلب اعتماد منطقه نسبت به نتایج مذاکره ما و آمریکا و توافقی که حاصل می‌شود، می‌تواند ادامه و استمرار هرگونه توافقی را نه این‌که تضمین کند، بلکه احتمال استمرار را بیشتر کند.

وی ادامه داد: دیروز که به دوحه رفتم، البته به خاطر قراری بود که از قبل گذاشته بودیم برای شرکت در مجمع الجزیره؛ از من دعوت کرده بودند به‌عنوان سخنران افتتاحیه و من از قبل قول داده بودم، بدون این‌که قرار باشد روز بعد از مذاکرات باشد، ولی فرصتی هم بود و با وزیر خارجه قطر دیداری داشتم. دیدار بسیار خوبی بود. حضور منطقه برای حمایت از این مذاکرات، حضور بسیار خوبی بوده و ما به این مشورت‌ها با منطقه ادامه می‌دهیم، کما این‌که به مشورت‌های خودمان با چین و روسیه هم ادامه خواهیم داد.

عراقچی عنوان کرد: چین و روسیه دو کشور دوست ما هستند، دو کشور شریک راهبردی ما هستند. ما همان روز دیروز، معاون من با سفرای چین و روسیه ملاقات کرد، آن‌ها را در جریان جزئیات و روند مذاکره قرار دادیم و همچنان مشورت‌های خودمان با آن‌ها ادامه خواهیم داد.