برای کاهش وزن نوشیدنی رژیمی بهتر است یا آب؟

این پژوهش به سرپرستی پژوهشگران دانشگاه لیورپول، یکی از طولانی‌ترین کارآزمایی‌های تصادفی‌شده‌ای است که به‌طور مستقیم نوشیدنی‌های حاوی شیرین‌کننده‌های کم‌کالری یا بدون کالری را با آب در یک برنامه مدیریت وزن مقایسه کرده است.

شیرین‌کننده‌های کم‌کالری و بدون کالری، بدون افزودن مقدار زیادی قند، طعم شیرین ایجاد می‌کنند. این ترکیبات معمولا در نوشیدنی‌های رژیمی جایگزین قند افزوده می‌شوند اما درباره تاثیر مصرف منظم آنها بر اشتها، وزن و سلامت متابولیک در بلندمدت اختلاف نظرهایی وجود داشته است.

در کارآزمایی «سوئیچ»، ۴۹۳ فرد دارای اضافه‌وزن یا چاقی شرکت داشتند. همه شرکت‌کنندگان در برنامه ساختاریافته کاهش وزن قرار گرفتند و سپس به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند تا هر روز آب یا نوشیدنی‌های رژیمی موجود در بازار مصرف کنند.

نوشیدنی‌های رژیمی حاوی شیرین‌کننده‌هایی از جمله آسپارتام، آسه‌سولفام پتاسیم و سوکرالوز بودند. میزان مصرف این ترکیبات نیز در محدوده‌های ایمنی تعیین‌ شده «سازمان ایمنی غذایی اروپا» (EFSA) قرار داشت.

افراد گروه نوشیدنی‌های رژیمی پس از ۱۰۴ هفته، به‌طور میانگین ۴.۸ کیلوگرم وزن کم کردند، در حالی که کاهش وزن در گروه آب، ۳.۷ کیلوگرم بود، با این حال، این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود و نتایج پژوهش نشان نداد که یکی از این دو گزینه برای کاهش وزن به‌طور مشخص بهتر است.

در هر دو گروه، اندازه دور کمر و باسن کاهش یافت و ترکیب بدن و چند شاخص متابولیک نیز بهبود پیدا کرد. پژوهشگران همچنین تفاوت بالینی معناداری در بلندمدت میان دو گروه از نظر شاخص‌هایی مانند فشار خون و کلسترول مشاهده نکردند.

مصرف قند در هر دو گروه کاهش یافت و این کاهش در میان افرادی که نوشیدنی‌های رژیمی مصرف می‌کردند، اندکی بیشتر بود. پژوهشگران در این کارآزمایی شواهدی پیدا نکردند که نشان دهد نوشیدنی‌های رژیمی در مقایسه با آب موجب افزایش بیشتر اشتها یا افزایش وزن می‌شوند.

این پژوهش با حمایت مالی «انجمن نوشیدنی آمریکا» انجام شده است، هرچند پژوهشگران اعلام کردند که گروه پژوهشی، کنترل تحلیل داده‌ها و گزارش نتایج را در اختیار داشته است. این منبع تامین مالی، نکته‌ای مهم در تفسیر یافته‌هاست و تکرار پژوهش با گروه‌های مستقل می‌تواند به ارزیابی بیشتر نتایج کمک کند.

طراحی تصادفی و دوره پیگیری طولانی از نقاط قوت این پژوهش است. با این حال، یافته‌ها به نوشیدنی‌های مورد بررسی، شرکت‌کنندگان و برنامه مدیریت وزن استفاده‌ شده در این پژوهش مربوط می‌شود و نشان نمی‌دهد که همه شیرین‌کننده‌ها آثار یکسانی دارند.

سایت نوریج گزارش کرد، یافته‌ها نشان می‌دهد، نوشیدنی‌های رژیمی می‌توانند در دوره مدیریت وزن، جایگزینی برای نوشیدنی‌های حاوی قند باشند، هرچند آب همچنان گزینه‌ای بدون قند است.

نتایج این پژوهش در نشریه  «مجله تغذیه بریتانیا» (British Journal of Nutrition) منتشر شده است.  پژوهش کنونی ادامه نتایج کارآزمایی «سوئیچ» (SWITCH) است که نتایج آن در ۲۰۲۳ در «مجله بین‌المللی چاقی» (International Journal of Obesity) منتشر شده بود.