استخوانهای پوسیدۀ دهها انسان در خمرۀ ۱۲۰۰ ساله
کاوش باستانشناسان در یکی از خمرههای سنگی اسرارآمیز «دشت خمرهها» در لائوس نشان داده است که این ظرف عظیم حدود ۱۲۰۰ سال پیش برای نگهداری بقایای نیمهتجزیهشده انسانها از نسلهای مختلف استفاده میشده است.
این خمره بزرگ که «خمره شماره ۱» نام گرفته، نخستین نمونه شناختهشدهای است که بقایای انسانی دستنخورده درون آن پیدا شده است. طی دهههای گذشته هزاران خمره سنگی باستانی در جنوب شرق آسیا کشف شده بود و پژوهشگران مدتها حدس میزدند که این ظروف در مراسم تدفین استفاده میشدهاند، اما تاکنون مدرک قطعی برای این فرضیه وجود نداشت.
نیکلاس اسکوپال، باستانشناس دانشگاه جیمز کوک استرالیا و یکی از نویسندگان پژوهش، گفت این خمره از بزرگترین نمونههای شناختهشده در لائوس است. او توضیح داد که دیوارههای بسیار ضخیم، پایه پهن و شکل کاسهمانند آن، همراه با حجم فوقالعاده بقایای انسانی درونش، این خمره را از دیگر نمونههای کشفشده در لائوس متمایز میکند. نتایج این پژوهش روز سهشنبه ۱۹ مه در نشریه Antiquity منتشر شد.
برخی از خمرههای «دشت خمرهها»
پژوهشگران این ظرف سنگی عظیم را در «محوطه ۷۵» در دشت مشهور خمرهها در فلات شیانگخوانگ در شمال لائوس حفاری کردند. این منطقه شامل بیش از دو هزار خمره سنگی توخالی است که دستکم طی هزار سال در آیینهای تدفین استفاده میشدند.
ارتفاع این خمرهها بین یک تا سه متر است و در امتداد مسیرهای تجاری ساخته شدهاند که بین ۵۰۰ پیش از میلاد تا ۵۰۰ میلادی کاربرد فراوان داشتند. با این حال، هنوز اطلاعات کمی درباره تمدنی که این خمرهها را ساخته یا هدف دقیق آنها وجود دارد.
استخوانهایی که راز آیین تدفین را آشکار کردند
باستانشناسان هنگام حفاری خمرهای با قطر حدود ۲٫۰۵ متر، از تعداد زیاد استخوانهای انسانی درون آن شگفتزده شدند. بررسیها نشان داد که تنها بخشهای خاصی از بدن افراد درون خمره قرار داده شده بود.
برای نمونه، جمجمهها در امتداد دیواره خمره چیده شده بودند، در حالی که استخوانهای دست و پا به صورت جداگانه کنار هم قرار داشتند. این الگو نشان میدهد که خمره محل دفن اولیه اجساد نبوده است. همچنین مهرههای شیشهای رنگارنگی در خمره پیدا شد که بسیاری از آنها در هند ساخته شده بودند.
خمرۀ بزرگی که استخوانها در آن یافت شدند
تاریخگذاری رادیوکربنی دندانهای کشفشده، نتیجهای غیرمنتظره به همراه داشت. استخوانها متعلق به دورهای میان سالهای ۸۹۰ تا ۱۱۶۰ میلادی بودند؛ یعنی بسیار جدیدتر از آنچه پژوهشگران انتظار داشتند. بقایای انسانی متعلق به کودکان و بزرگسالان در چند مرحله مختلف داخل خمره قرار داده شده بودند.
اسکوپال گفت: «شواهد فعلی نشان میدهد که این مکان نوعی فضای تدفینی جمعی بوده که طی نسلهای مختلف بارها مورد استفاده قرار گرفته و احتمالاً متعلق به خانوادههای گسترده یا گروههای اجتماعی بوده است».
