کفش نامناسب چرا و چطور باعث کمردرد میشود؟ | حتما باید کفش برند بخریم؟
یک متخصص ارتوپدی میگوید: پاها پایههای بدن هستند و کوچکترین تغییر در وضعیت آنها، بهصورت زنجیرهای به زانو، لگن و درنهایت ستون فقرات منتقل میشود.
کمردرد، یکی از شایعترین دلایلی است که افراد را به مطب پزشکان میکشاند و به گفته متخصصان، سن آن هم در کشور پایین آمده است. پیش از این یک فلوشیپ درد به همشهریآنلاین گفته بود که «مراجعه بیماران جوان و میانسال با دردهای شدید کمر به کلینیکها در سالهای اخیر افزایش چشمگیری یافته که نگرانکننده است.» درد در ناحیه کمر اغلب به کمتحرکی، نشستن طولانی یا اضافهوزن نسبت داده میشود اما یک عامل کمتر دیدهشده هم نقش مهمی در بروز این مشکل دارد: کفشهایی که هر روز میپوشیم. برخلاف تصور عموم، نه فقط کفشهای پاشنهبلند، بلکه هر نوع کفش نامناسب میتواند تعادل بدن را برهم بزند و به مرور، به دردهای مزمن در کمر منجر شود.
کفش نامناسب چه بلایی سر بدن میآورد؟
امیرحسین رضایی، متخصص ارتوپدی میگوید: «از نظر عملکرد بدن، پاها پایههای بدن هستند و کوچکترین تغییر در وضعیت آنها، بهصورت زنجیرهای به زانو، لگن و درنهایت ستون فقرات منتقل میشود. اگر کفش نتواند از قوس طبیعی پا حمایت کند یا فشار وارده را به درستی توزیع نکند، بدن برای حفظ تعادل ناچار به جبران میشود. این جبران هم اغلب به شکل تغییر در الگوی راه رفتن، انقباض عضلات و افزایش فشار بر مهرههای کمر ظاهر میشود.»
این متخصص ارتوپدی تاکید میکند که «بسیاری از بیماران با کمردردهای مزمن به ما مراجعه میکنند. در حالی که منشأ اصلی مشکل در پاهایشان است. درواقع کفش نامناسب و غیراستاندارد میتواند باعث صافی کف پا، التهاب تاندونها و تغییر راستای مفاصل شود و همه اینها درنهایت به کمر فشار وارد میکند.»
به گفته رضایی، «کفش نامناسب فقط به کفشهای پاشنهبلند نمیگویند. کفشهای بسیار تخت، کفشهای سفت و بدون انعطاف، کفشهای تنگ یا بیش از حد گشاد و حتی کفشهایی با کفی فرسوده یا بیکیفیت، همگی میتوانند برای پا و کمر مشکلساز شوند. مثلا کفشهای بدون قوس استاندارد باعث میشوند کف پا بیش از حد به داخل یا خارج متمایل شود؛ حالتی که در بلندمدت، تعادل کل بدن را به هم میزند.»
یکی از پرسشهای رایج این است که آیا برای پیشگیری از این مشکلات، حتماً باید کفشهای گرانقیمت یا برندهای معروف را خرید؟ پاسخ متخصصان منفی است. رضایی میگوید: «قیمت بالا یا برند بودن، لزوماً تضمینکننده سلامت پا نیست. آنچه اهمیت دارد، طراحی ارگونومیک و تناسب کفش با ساختار پای فرد است. حتی یک کفش ساده، اگر اصولی طراحی شده باشد، میتواند انتخاب بهتری نسبت به یک کفش گران اما غیراستاندارد باشد. اما خب واقعیت این است که کفشهایی که طراحی خوبی دارند، معمولا برند هستند و برند هم قیمت نسبتا بالاتری دارد.»
مشکل اصلیِ کفشهای بیکیفیت
در این میان، کیفیت کفش نقش تعیینکنندهای دارد. بسیاری از کفشهای ارزان یا غیراستاندارد - چه تولید داخل و چه نمونههای تقلبی خارجی – به دلیل استفاده از مواد بیکیفیت و طراحی غیراصولی نمیتوانند به خوبی از سلامت پا محافظت کنند. این کفشها معمولاً قوس کف پا را پوشش نمیدهند، ضربههای ناشی از راه رفتن را جذب نمیکنند و خیلی زود فرم خود را از دست میدهند. نتیجه این وضعیت، افزایش فشار به پا، زانو و کمر است؛ فشاری که در پیادهرویهای روزانه بیشتر خود را نشان میدهد.
رضایی در این زمینه توضیح میدهد: «مشکل اصلی بسیاری از کفشهای بیکیفیت، این است که بر اساس اصول درست طراحی نشدهاند و نمیتوانند فشار واردشده به پا را به درستی پخش کنند. وقتی کفش نتواند ضربه ناشی از تماس پا با زمین را جذب کند، این ضربه مستقیماً به زانو و کمر منتقل میشود.»
نکته بسیار مهم درباره کفش نامناسب و غیراستاندارد که رضایی، متخصص ارتوپدی به آن اشاره میکند، این است که «آسیبهای ناشی از کفش نامناسب، فقط به کمردرد محدود نمیشود. درد در کف پا، التهاب تاندون آشیل، زانو درد، تاول و میخچه و حتی تغییر فرم انگشتان و حتی ناخنهای پا از دیگر پیامدهای شایع هستند. در موارد شدیدتر، این مشکلات میتوانند به اختلال در راه رفتن و کاهش کیفیت زندگی منجر شوند.»
ویژگیهای کفش مناسب
اما کفش مناسب چه ویژگیهایی دارد؟ رضایی در این باره به چند نکته بسیار مهم اشاره میکند؛ «کفشی که میخرید، باید از همان اول راحت باشد. نه اینکه فروشنده اصرار کند که بعدا جا باز میکند، جلوی کفش باید فضای کافی برای انگشتها داشته باشد، کف کفش باید کمی انعطافپذیر ولی نه خیلی نرم و بیحالت باشد، کفش خوب از قوس کف پا حمایت میکند. یعنی نباید کاملا صاف باشد، پاشنه کفش نباید خیلی بلند یا کاملا تخت باشد (۲ تا ۴ سانتیمتر استاندارد است)، وقتی راه میروید نباید حس کنید که پایتان میلغزد یا فشار نقطهای به پایتان میآید، همچنین باید رویهای داشته باشد که امکان تهویه را برای پاها فراهم کند و مهمتر از همه باید با فرم پای فرد سازگار باشد. هیچ کفشی برای پای همه افراد مناسب نیست. حتی یک جفت کفش ۲۰ میلیونی اگر مناسب فرم پای شما نباشد یا اصطلاحا به پای شما نخورد، یا اگر قوس پایتان را ساپورت نکند یا قالبش مناسب نباشد، میتواند به اندازه یک کفش ارزان به کمرتان آسیب بزند.»
این متخصص ارتوپدی درباره این تصور عمومی که کفش خوب حتما باید برند باشد، میگوید: «برند بودن کفش اصلا بهتنهایی تضمینکننده سلامت پا و کمر نیست؛ همانطور که «ایرانی بودن» یا مثلا «چینی بودن» بهتنهایی معیار خوبی یا بدی یک کفش نیست. حتی بین برندهای معروف هم مدلهای ضعیف پیدا میشود و برعکس، بعضی کفشهای کمتر شناختهشده - ازجمله تولید داخل - اگر اصولی ساخته شده باشند، میتوانند کاملا مناسب و استاندارد باشند. مشکل کفشهای ارزان یا فیک این است که اغلب بدون توجه به استانداردهای طراحی ساخته میشوند، نه اینکه چون ایرانی یا مثلا چینی هستند.»
