سیگار و فشار خون؛ رابطهای پیچیده و خطرناک
براساس مطالعات، اثرات نیکوتین و سیگار بر عروق و التهاب بدن عامل اصلی بروز فشار خون و اختلالات قلبی است.
مصرف سیگار یکی از عوامل مهم افزایش فشار خون است. نیکوتین موجود در سیگار باعث تنگ شدن عروق و افزایش ضربان قلب میشود و فشار خون را بهصورت موقت و در طول زمان بهطور مزمن بالا میبرد. علاوه بر این، سیگار باعث آسیب به دیواره رگها و افزایش التهاب سیستمیک میشود که خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی و عوارض ناشی از فشار خون بالا را افزایش میدهد. ترک سیگار یکی از راهکارهای مؤثر در کنترل فشار خون و کاهش ریسک بیماریهای مزمن است.
مطالعه کوهورت بیماریهای غیرواگیر روانسر، پژوهشی جامع در غرب ایران، به بررسی بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر آنها در بزرگسالان میپردازد و بخشی از پروژههای اپیدمیولوژیک آیندهنگر در ایران است. مرحله اولیه جمعآوری دادهها در سال 1393 انجام شد و شامل 10 هزار و 47 بزرگسال 35 تا 65 ساله ساکن دائمی روانسر بود.
نتایج این مطالعه نشان داد که حدود 46 درصد از شرکتکنندگان در طول عمر خود سیگار کشیدهاند و 8.4 درصد آنها سیگاری فعلی بودند. میانگین شیوع فشار خون در کل جمعیت 6.4 درصد بود و در مردان کمی بیشتر از زنان گزارش شد. جالب این است که در تحلیل اولیه، افراد سیگاری فعلی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک پایینتری نسبت به افرادی که هرگز سیگار نکشیده بودند، داشتند. با این حال، مدلهای دقیقتر نشان دادند که طول مدت مصرف سیگار و میزان تماس با دود دیگران (سیگار دست دوم) با افزایش فشار خون سیستولیک در هر دو جنس مرتبط است. در زنان، مصرف بیشتر سیگار بهطور مستقیم با افزایش فشار خون همراه بود، در حالی که در مردان با افزایش مصرف، فشار خون بهتدریج کاهش مییافت. همچنین شروع مصرف سیگار در سنین بالاتر در زنان با کاهش فشار خون سیستولیک همراه بود، اما این رابطه در مردان مشاهده نشد.
این یافتهها نشان میدهد که حتی کسانی که سیگار را ترک کردهاند یا در معرض دود دیگران قرار دارند، در معرض خطر فشار خون و بیماریهای مزمن قلبی-عروقی هستند. پژوهشگران بر اهمیت اطلاعرسانی به پزشکان و اجرای سیاستهای پیشگیری تأکید میکنند؛ اقداماتی مانند ممنوعیت سیگار در اماکن عمومی، افزایش مالیات بر محصولات دخانی و کاهش قرار گرفتن در معرض دود میتواند به کاهش بار بیماریهای مزمن ناشی از سیگار کمک کند.
