وقتی بازی دیجیتال، تربیت کودک را به چالش میکشد
کارشناس تربیتی گفت: بازی دیجیتال باکاهش توجه، پرخاشگری و گوشهگیری سلامت روان کودکان را تحت تأثیر قرار میدهد
سمیرا بهرامی، کارشناس تربیتی و مشاور خانواده با اشاره به پیامدهای رفتاری بازیهای دیجیتال، اظهار کرد: استفاده بیرویه و بدون مدیریت از بازیهای دیجیتال، بهویژه در سنین کودکی و نوجوانی، میتواند آثار عمیق و بعضاً جبرانناپذیری بر رفتار، هیجانات و سبک زندگی فرزندان بر جای بگذارد که متأسفانه در سالهای اخیر با آن بیش از گذشته مواجه هستیم.
وی با بیان اینکه یکی از نخستین پیامدهای این نوع بازیها، کاهش دامنه توجه در کودکان است، افزود: مغز کودک به تحریکات سریع، پاداشهای آنی و تصاویر پرهیجان عادت میکند و همین مسئله باعث میشود توانایی حفظ تمرکز بر فعالیتهای طولانیمدت مانند مطالعه، انجام تکالیف درسی یا حتی گوش دادن فعال در کلاس درس بهشدت کاهش یابد. این عادتپذیری ذهن، تمرکز پایدار را تضعیف کرده و کودک را به دنبال هیجانهای لحظهای سوق میدهد.
این کارشناس تربیتی ادامه داد: در همین راستا، افت تحصیلی و کمانگیزگی نیز بهعنوان یکی دیگر از پیامدهای جدی بازیهای دیجیتال خود را نشان میدهد؛ زیرا فعالیتهایی که نیازمند تلاش تدریجی، صبر و تأخیر در دریافت پاداش هستند، برای کودک جذابیت خود را از دست میدهند. کودک ترجیح میدهد زمانی را صرف بازی کند که در آن پاداش فوری دریافت میکند تا اینکه برای موفقیت تحصیلی یا یادگیری عمیق تلاش مستمر داشته باشد.
بهرامی با اشاره به بروز خشم ناگهانی و پرخاشگری در کودکان، تصریح کرد: زمانی که کودک مجبور به قطع بازی میشود، بهدلیل اختلال در سیستم پاداش مغز، واکنشهای هیجانی شدید از جمله عصبانیت، پرخاشگری، گریههای افراطی یا رفتارهای تکانشی از خود نشان میدهد. این واکنشها زنگ خطری جدی برای والدین است و نشان میدهد کودک در حال وابسته شدن هیجانی به فضای بازی است.
وی همچنین به گوشهگیری و فرار از واقعیت بهعنوان یکی دیگر از پیامدهای رفتاری اشاره کرد و گفت: برخی کودکان ترجیح میدهند به دنیای مجازی پناه ببرند؛ دنیایی که در آن همیشه قوی هستند، شکست نمیخورند و کنترل کامل اوضاع را در دست دارند، در حالی که دنیای واقعی پر از پیچیدگی، چالش و تجربه شکست است. این فرار تدریجی از واقعیت میتواند روابط اجتماعی کودک را تضعیف کرده و احساس انزوا را در او تقویت کند.
این مشاور خانواده با تأکید بر پیامدهای جسمی بازیهای دیجیتال بیان کرد: مشکلاتی مانند کمتحرکی، ضعف بینایی، دردهای عضلانی و اسکلتی و خستگی مزمن از جمله عوارض فیزیکی این نوع بازیهاست که اگر به آن بیتوجهی شود، در بلندمدت سلامت جسم کودک را نیز تهدید خواهد کرد.
بهرامی در پایان خاطرنشان کرد: شناخت و انتخاب درست بازیهای دیجیتال، والدین را از یک ناظر نگران به یک مربی آگاه تبدیل میکند. زمانی که والدین نسبت به محتوای بازیها، مدتزمان استفاده و تأثیرات رفتاری آن آگاهی داشته باشند، میتوانند نقش هدایتگر و تربیتی مؤثرتری ایفا کرده و به جای برخوردهای هیجانی، مسیر رشد متعادل فرزند خود را مدیریت کنند.
