«سایت ۹۹»؛ توافق پشت پرده برای خارج کردن مواد هستهای محرمانه از سوریه
گزارشهای منتشرشده از تفاهم میان آمریکا، سوریه و اسرائیل برای خارج کردن مواد هستهای ذخیرهشده در یک مکان محرمانه موسوم به «سایت ۹۹» حکایت دارد؛ اقدامی که قرار است با مشارکت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شود.
به گزارش ایلنا، گزارشها از یک توافق محرمانه میان آمریکا، سوریه و رژیم صهیونیستی برای خارج کردن مواد هستهای باقیمانده در یک تأسیسات مخفی در سوریه حکایت دارد؛ موادی که در مکانی موسوم به «سایت ۹۹» نگهداری میشوند.
به نوشته پایگاه آمریکایی آکسیوس، آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار است بهزودی عملیات خارج کردن و تأمین امنیت این مواد را آغاز کند. این توافق پس از ماهها مذاکرات محرمانه و در شرایطی حاصل شده که نگرانیها درباره احتمال تبدیل شدن این سایت به کانون تنش میان سوریه و اسرائیل و حتی ورود ترکیه به این بحران افزایش یافته بود.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گفتهاند مذاکرات درباره سرنوشت سایت ۹۹ برای بیش از یک سال ادامه داشته و در این مدت، علاوه بر رایزنیهای دیپلماتیک، تهدیدهای نظامی نیز مطرح بوده است. در نهایت، واشنگتن و تلآویو به این نتیجه رسیدند که با جلب موافقت دولت سوریه و مشارکت آن، مواد موجود در این سایت خارج شود.
میراث هستهای پنهان سوریه
بر اساس گزارش آکسیوس، حکومت بشار اسد پیش از سقوط، برنامهای هستهای را بهصورت مخفیانه دنبال میکرد که مرکز آن تأسیسات «الکِبَر» بود؛ تأسیساتی که اسرائیل در سال ۲۰۰۷ هدف حمله قرار داد و بخش عمده برنامه هستهای سوریه را از بین برد.
با این حال، برخی مراکز مرتبط با تحقیق، توسعه و نگهداری مواد هستهای همچنان باقی ماندند. یکی از این مراکز که اسرائیل طی دو سال گذشته آن را بهدقت زیر نظر داشته، «سایت ۹۹» است.
یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت مواد موجود در این سایت شامل «کیک زرد» و بقایای مواد و ضایعات مرتبط با تأسیسات الکِبَر است. این مواد به گفته آکسیوس قابلیت استفاده مستقیم برای ساخت سلاح هستهای را ندارند، اما میتوانند در ساخت «بمب کثیف» به کار روند؛ بمبی متعارف که با پراکنده کردن مواد رادیواکتیو، یک منطقه را آلوده میکند.
هشدار اسرائیل؛ یا انتقال مواد یا بمباران
تلآویو پیش از این نیز برای جلوگیری از دسترسی به سایت ۹۹ اقدام نظامی انجام داده بود. یک مقام اسرائیلی گفت اسرائیل مدت کوتاهی پس از سقوط دولت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، ورودیهای این سایت را بمباران کرد.
اکنون نیز مقامهای اسرائیلی هشدار دادهاند اگر مواد هستهای از این مکان خارج نشود یا نشانهای از تلاش سوریه برای دسترسی به آنها مشاهده شود، این سایت بار دیگر هدف حمله قرار خواهد گرفت.
در همین حال، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی مدعی شدهاند که تلآویو اخیراً تحرکاتی را در اطراف این سایت مشاهده کرده که باعث نگرانی از احتمال عقبنشینی دولت سوریه از تفاهمهای صورتگرفته شده است. آنها همچنین احتمال دادهاند ترکیه در تلاش سوریه برای دسترسی به این مواد نقش داشته باشد.
آکسیوس میگوید موضوع سایت ۹۹ تا مدتها در سطحی کاملا محرمانه دنبال میشد و تنها شمار بسیار محدودی از مقامها در آمریکا، اسرائیل و سوریه از وجود مواد هستهای در این مکان اطلاع داشتند.
اکنون قرار است آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب تفاهم شکلگرفته، روند خارج کردن و تأمین امنیت این مواد را بر عهده بگیرد؛ اقدامی که به گفته مقامهای آمریکایی، با هدف جلوگیری از تبدیل شدن میراث هستهای مخفی سوریه به یک بحران امنیتی جدید در منطقه انجام میشود.
