چرا اردوغان امنیت ترکیه را به سوریه و لبنان گره زد؟
اظهارات رئیسجمهور ترکیه، درباره اینکه «امنیت کشورش» از دمشق و بیروت آغاز میشود، در چند سطح قابل تفسیر است؛ از جمله این برداشت که او بهطور غیرمستقیم به دنبال نفوذ بیشتر در سوریه جدید و همچنین لبنان است، در حالی که پیامهای اصلی این سخنان متوجه اسرائیل است.
به گزارش ایلنا به نقل از رایالیوم، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه بهصراحت گفته است که امنیت ترکیه از استان هاتای آغاز نمیشود، بلکه به حلب، دمشق و بیروت گره خورده است و تأکید کرده که ترکیه اجازه شکلگیری «سرزمین موعود» را نخواهد داد.
او همچنین تأکید کرده است که امنیت ترکیه در چارچوب دفاع از حلب، دمشق و بیروت تعریف میشود و هشدار داده است آنکارا در برابر هرگونه حمله به این کشورها سکوت نخواهد کرد. این مواضع در شرایط افزایش نقش ترکیه در تحولات سوریه، بهعنوان نشانهای از احتمال گسترش حضور نظامی این کشور در شمال سوریه ارزیابی میشود.
بر اساس این گزارش، ترکیه در حال حاضر مهمترین شریک در بازسازی و سازماندهی مجدد نیروهای مسلح سوریه پس از فروپاشی ارتش پیشین است؛ موضوعی که پس از امضای توافق دفاعی در اوت ۲۰۲۵ تقویت شده است.
اردوغان همچنین نسبت به آنچه «ماجراجوییهایی در خدمت شبکه جنایات صهیونیستی» خواند هشدار داد و گفت ادبیات تند او علیه اسرائیل موضوع تازهای نیست.
او تأکید کرد: «بهخوبی میدانیم هدف نهایی رؤیای موسوم به سرزمین موعود چیست و به یاری خدا هرگز اجازه تحقق آن را نخواهیم داد.»
وی همچنین در پارلمان ترکیه گفت حملات بنیامین نتانیاهو به لبنان و سوریه به سطحی رسیده که امنیت ترکیه را نیز تهدید میکند و امنیت آنکارا را به امنیت این دو کشور گره زد.
در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به این اظهارات گفت اردوغان که مردم خود را سرکوب میکند، مخالفانش را زندانی میسازد و از حماس حمایت میکند، آخرین کسی است که میتواند درباره اخلاق به اسرائیل درس بدهد.
در حالی که بحثها درباره احتمال درگیری میان ترکیه و اسرائیل افزایش یافته، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا این احتمال را کماهمیت دانست و گفت: «چنین چیزی نشنیدهام و اگر بشنوم، با آنها تماس میگیرم. فکر نمیکنم چنین جنگی رخ دهد. رابطه من با اردوغان خوب است و او به من احترام میگذارد.»
ترامپ همچنین اردوغان را «دوست خوب» خود و «رهبر قوی» توصیف کرد و بر روابط نزدیک خود با او تأکید نمود.
در همین حال، ترکیه و عربستان سعودی توافقی برای تقویت همکاری در حوزه حملونقل و لجستیک امضا کردند که شامل احیای خط آهن تاریخی «حجاز» نیز میشود.
هدف این پروژه، افزایش تجارت و حملونقل میان ترکیه و کشورهای عربی خلیج فارس و تقویت همگرایی اقتصادی منطقهای عنوان شده است.
گزارشها حاکی است احیای خط آهن حجاز با واکنش منفی اسرائیل روبهرو شده است. رسانههای اسرائیلی این پروژه را یک موفقیت ژئوپلیتیک برای ترکیه توصیف کردهاند که با دور زدن اسرائیل، موجب نگرانی شدید محافل سیاسی و اقتصادی تلآویو شده است.
روزنامه «یدیعوت آحارونوت» نیز در گزارشی نوشته است توافق اخیر میان آنکارا و ریاض برای احیای این خط ریلی، نشاندهنده موفقیت اردوغان در تبدیل بحرانهای منطقهای به دستاوردهای ژئوپلیتیکی است.
این روزنامه تأکید کرده است مسیر جدید ریلی هیچ ارتباطی با اسرائیل ندارد و عربستان نیز در پی تحولات منطقهای، ترجیحات خود را تغییر داده و از طرحهای قبلی همکاری با تلآویو فاصله گرفته است.
بر اساس این گزارش، پروژه موسوم به «کریدور هند–خاورمیانه–اروپا» که با حمایت آمریکا طراحی شده بود و قرار بود اسرائیل را به یک مرکز ترانزیتی مهم تبدیل کند، عملا با بحرانهای منطقهای بهویژه جنگ غزه به بنبست رسیده است.
در مقابل، مسیر جدید «سعودی–ترکی» جایگزین آن شده و بهعنوان مسیر اصلی ترانزیتی منطقه مطرح است.
هزینه این پروژه حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد شده و از استانبول آغاز شده و از سوریه (حلب و دمشق)، اردن و عربستان عبور میکند و در آینده به عمان و اقیانوس هند متصل خواهد شد.
این مسیر زمان حملونقل کالا را از حدود ۳۰ روز دریایی به کمتر از دو هفته زمینی کاهش میدهد.
یدیعوت آحارونوت در پایان مینویسد در حالی که اسرائیل درگیر جنگ در چند جبهه بوده، اردوغان در همین مدت توانسته بحرانهای منطقهای را به فرصت تبدیل کند و موقعیت ترکیه را در معادلات جدید تقویت کند.
