سناریوی تشدید تنش در مدیترانه؛ زمزمههای تقابل اسرائیل با ترکیه و مصر
در حالی که فضای سیاسی خاورمیانه با اظهارات تند و تحرکات نظامی گره خورده، برخی تحلیلها از احتمال شکلگیری تنشهای جدید میان اسرائیل با ترکیه و مصر سخن میگویند؛ هرچند دولتها هنوز موضعی شفاف درباره چنین سناریویی اتخاذ نکردهاند.
به گزارش ایلنا به نقل از رأی الیوم، در اسرائیل بحثهایی درباره احتمال درگیریهای آینده با ترکیه و مصر در حال گسترش است؛ در حالی که همزمان قاهره و آنکارا نیز لحن رسانهای و سیاسی خود را علیه تلآویو تندتر کردهاند. در این فضای تنشآلود، از یک سو ترکیه اقدام به نمایش توانمندیهای موشکی و پهپادی خود کرده و از سوی دیگر، گزارشهایی از سر دادن شعارهای ضداسرائیلی از سوی نیروهای ویژه مصر منتشر شده است.
در همین چارچوب، آنکارا تلاش میکند بخش قابل توجهی از تجهیزات نظامی خود را بهصورت بومی تولید کند؛ از جمله توسعه جنگنده نسل پنجم «کاآن» (KAAN)، سامانههای موشکی، خودروهای زرهی و شناورهای دریایی. این روند در تلآویو بهعنوان نشانهای از حرکت ترکیه به سمت استقلال راهبردی و افزایش توان نظامی، با نگرانی دنبال میشود.
با این حال، در گزارش تأکید شده که نمیتوان بهطور قطعی از حرکت اوضاع به سمت جنگ میان اسرائیل با ترکیه و مصر سخن گفت؛ هرچند برخی تحلیلها مدعیاند در صورت وقوع درگیری، آغاز آن ممکن است از سوی اسرائیل و با بهانههای مختلف باشد. در عین حال، فضای رسانهای پرتنش نیز میتواند به تشدید این وضعیت دامن بزند.
جاناتان پولارد، جاسوس پیشین اسرائیلی-آمریکایی بار دیگر موضوع احتمال جنگ با مصر و ترکیه را مطرح کرده و پرسیده است که آیا اسرائیل در آینده با جبههای مشترک از این دو کشور روبهرو خواهد شد یا نه. او همچنین گفته است «طوفان در راه است» و اسرائیل باید برای درگیریهای جدید پس از ایران آماده باشد.
پولارد در اظهارات خود مدعی شده که رویارویی با ترکیه و مصر میتواند برای اسرائیل پیچیدهتر از درگیری با ایران باشد. او همچنین با اشاره به تجربه تقابل با ایران گفته است: «مطمئن نیستم بتوانیم با ترکها به همان سادگی که با ایرانیها مواجه شدیم برخورد کنیم.»
او در بخش دیگری از سخنانش درباره سوریه هشدار داده و گفته است نباید اجازه داد «دولت انتقالی تحت حمایت ترکیه» کنترل مناطق جنوبی تحت کنترل اسرائیل را به دست بگیرد، زیرا این موضوع به معنای نزدیک شدن مستقیم ترکیه به مرزهای اسرائیل خواهد بود.
این اظهارات همزمان با پایان مأموریت تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه این کشور در امور سوریه مطرح شده است؛ موضوعی که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز بهطور رسمی آن را اعلام کرده است.
در ادامه گزارش آمده است که با وجود این فضای تنش، مواضع رسمی دولتها همچنان مبهم است و مشخص نیست ترکیه و مصر چگونه احتمال درگیری مستقیم با اسرائیل را ارزیابی میکنند. با این حال، پولارد بر احتمال وقوع درگیریهای جدید تأکید کرده، هرچند در عین حال ابراز امیدواری کرده که چنین سناریویی محقق نشود و امکان کاهش تنشها همچنان وجود داشته باشد.
از سوی دیگر، در حالی که او از احتمال جنگ سخن میگوید، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پیشتر گفته بود که اسرائیل میتواند در نهایت در یک ساختار امنیتی جدید منطقهای در خاورمیانه ادغام شود، به شرط آنکه کشور فلسطین در مرزهای ۱۹۶۷ را به رسمیت بشناسد.
رجب طیب اردوغان نیز پیشتر اعلام کرده بود که به دلیل ادامه جنگ در غزه، روابط دیپلماتیک و تجاری ترکیه با اسرائیل بهطور کامل قطع شده است.
همچنین دادستانی کل ترکیه در استانبول علیه ۳۵ مقام اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، کیفرخواست صادر کرده و خواستار صدور حکم حبس ابد برای آنان در پرونده مربوط به «ناوگان صمود» شده است؛ ناوگانی که توسط اسرائیل متوقف شد.
در بخش دیگری از فضای سیاسی و رسانهای، حضور اردوغان در مسجد ایاصوفیه و قرائت آیاتی از قرآن در جریان نماز جمعه، همزمان با سالگرد فتح استانبول، بهعنوان اقدامی با بار نمادین و تاریخی توصیف شده است.
در پایان گزارش نیز به بحثهایی درباره پذیرش فلسطینیان غزه در ترکیه اشاره شده است؛ موضوعی که برخی آن را در کنار بازگشت آوارگان سوری به کشورشان تحلیل کردهاند و حتی آن را به ایده «وطن جایگزین» نسبت دادهاند. با این حال، وزیر کشور ترکیه این برداشت را رد کرده و تأکید کرده است که اسکان فلسطینیان صرفاً اقدامی انسانی و اخلاقی است و ارتباطی با روند بازگشت سوریها ندارد.
