نبرد ارادهها در هرمز؛ شروط ترامپ در برابر خطوط قرمز ایران متوقف شد
در حالی که واشنگتن مجموعهای از شروط سخت و از پیشاعلامشده را بر تهران تحمیل کرده است، این شروط با خطوط قرمز اعلامی ایران در پرونده هستهای و نیز موضوع راهبردی تنگه هرمز برخورد پیدا کرده و عملاً فضای مذاکرات را از سطح گفتوگوهای محتاطانه به مرحلهای از تنش و تقابل آشکار سوق داده است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، در پی ورود جنگ آمریکا و ایران به مرحلهای تازه از انتظار و تنش، با تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، فضای مذاکرات بار دیگر تحت تأثیر میانجیگریهای منطقهای بهویژه نقش پاکستان قرار گرفته است. این تصمیم در حالی اتخاذ شد که گفته میشود تلاشهای فشردهای از سوی شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و ژنرال منیر عاصم، فرمانده ارتش این کشور، برای ایجاد فرصت جهت ارائه پیشنهاد جدید از سوی تهران در جریان بوده است.
با وجود این آرامش نسبی، اختلافات اساسی میان دو طرف همچنان پابرجاست و شکاف عمیق در مواضع واشنگتن و تهران، چشمانداز هرگونه توافق پایدار را مبهم کرده است؛ بهگونهای که برخی تحلیلها از دو سناریوی «توافق بزرگ» یا بازگشت به درگیری نظامی سخن میگویند.
در این مذاکرات، آمریکا با تکیه بر آنچه موفقیت در محدودسازی توان دریایی و هستهای ایران میخواند، مجموعهای از شروط سختگیرانه را بهعنوان خطوط قرمز خود مطرح کرده است. از جمله مهمترین این شروط، انتقال کامل ذخایر اورانیوم غنیشده بالای ۶۰ درصد از خاک ایران و جلوگیری از استفاده نظامی از آن عنوان شده است.
همچنین واشنگتن مسئله امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را بهعنوان یکی از محورهای اصلی مذاکرات دنبال میکند. در این چارچوب، طرف آمریکایی خواستار تضمین کامل عدم تهدید ناوگان تجاری و نفتکشها توسط ایران شده و بر ضرورت توقف فعالیتهای نظامی مرتبط با مینهای دریایی و شناورهای بدون سرنشین تأکید دارد. بهگفته منابع غربی، یکی از اهداف اصلی آمریکا جلوگیری از هرگونه امکان انسداد یا اختلال در این گذرگاه راهبردی است.
در مقابل، تهران نیز موضعی سخت و مشروط اتخاذ کرده و هرگونه پیشرفت در روند مذاکرات را منوط به رفع کامل و فوری تحریمها، لغو محاصره دریایی و توقف توقیف کشتیها میداند. منابع نزدیک به ایران تأکید دارند که این کشور تنها در صورت به رسمیت شناخته شدن حق غنیسازی صلحآمیز، حاضر به بررسی توقف موقت برنامه هستهای برای چند سال خواهد بود.
ایران همچنین خواستار دریافت غرامت برای خسارات ناشی از درگیریهای اخیر شده و تأکید دارد که امنیت خلیجفارس و تنگه هرمز باید صرفا توسط کشورهای منطقه مدیریت شود. تهران هرگونه مداخله خارجی در این حوزه را رد کرده و کنترل بر تنگه هرمز را یک «حق حاکمیتی غیرقابل مذاکره» توصیف میکند.
در عین حال، مقامات ایرانی اعلام کردهاند که تحت فشار و تهدید نظامی وارد مذاکرات نخواهند شد و آنچه آن را «سیاست تحقیر» مینامند، اساسا قابل پذیرش نیست. از نگاه تهران، آغاز هرگونه گفتوگو نیازمند توقف ادبیات تهدیدآمیز از سوی واشنگتن است.
در این میان، اسلامآباد تلاش دارد نقش میانجی فعال را ایفا کند و با استفاده از دیپلماسی دوگانه، از یکسو ایران را به ارائه پیشنهاد عملی برای بازگشت به مذاکرات تشویق میکند و از سوی دیگر، آمریکا را به ادامه مسیر دیپلماتیک و پرهیز از بازگشت به گزینه نظامی ترغیب مینماید.
فضای کنونی نشان میدهد که هرچند آتشبس موقت توانسته از تشدید فوری درگیری جلوگیری کند، اما اختلافات بنیادین بر سر پرونده هستهای، امنیت منطقه و نقش تنگه هرمز همچنان مانع اصلی دستیابی به توافقی پایدار میان دو طرف باقی مانده است.
