«ذینفع خاموش»؛ آیا جنگ ایران برای پوتین «پنجره پیروزی» در اوکراین گشوده است؟
در حالی که از زمان آغاز درگیری نظامی با ایران، کانون توجه سیاست بینالملل بیش از پیش به سمت خاورمیانه متمایل شده، روسیه همچنان عملیات نظامی خود در اوکراین را دور از مرکز توجه رسانهای و سیاسی ادامه میدهد؛ بهویژه در شرایطی که تمرکز غرب بر پرونده اوکراین کاهش یافته است.
به گزارش ایلنا، بر اساس دادههای وبسایت «روسیا ماترز» که به «مؤسسه مطالعات جنگ» (ISW) استناد دارد، نیروهای روسیه طی بازه آوریل ۲۰۲۵ تا آوریل ۲۰۲۶ حدود ۱۸۹۷ مایل مربع از خاک اوکراین را به کنترل خود درآوردهاند؛ با میانگین ماهانه نزدیک به ۱۶۰ مایل مربع.
در همین حال، مذاکرات سهجانبهای که از ابتدای سال جاری میان آمریکا، روسیه و اوکراین آغاز شده بود و چند دور آن در ابوظبی و ژنو برگزار شد، بدون دستیابی به توافق متوقف شده است.
در این چارچوب، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین اعلام کرده است که تداوم تنشها میان آمریکا و ایران، چالشهای جدیدی برای کییف ایجاد کرده و تمرکز واشنگتن بر خاورمیانه میتواند بر روند تأمین سامانههای پدافند هوایی اوکراین اثر بگذارد.
از سوی دیگر، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین تأکید کرده است که روند مذاکرات با اوکراین همچنان متوقف مانده و در عین حال تصریح کرده که آمریکا درگیر پروندههای دیگر، از جمله تحولات خاورمیانه است.
همزمان با این تحولات، این پرسش در تحلیلهای سیاسی مطرح شده که آیا روسیه در حال تبدیل شدن به «ذینفع خاموش» این شرایط است و آیا درگیری ایران میتواند برای مسکو نوعی «پنجره فرصت» یا حتی «نافذه نصر» در جنگ اوکراین ایجاد کند.
در همین زمینه، دکتر نبیل رشوان، تحلیلگر سیاسی و کارشناس مسائل روسیه، معتقد است تحولات سریع خاورمیانه به روسیه فضای مانور بیشتری در عرصه سیاسی و اقتصادی داده است؛ آن هم در شرایطی که غرب درگیر بحرانهای متعدد و اولویتهای فوریتر شده است.
او در گفتوگو با «ارم نیوز» تأکید کرده که کاهش محدودیتهای بخش انرژی، واکنشی غیرمستقیم به بحران عرضه جهانی بوده و به نوعی به نفع صادرات روسیه تمام شده است.
او با اشاره به کاهش عرضه نفت روسیه و همزمانی آن با تشدید تنشها در مسیرهای کشتیرانی و حملات به «ناوگان سایه»، تأکید کرده که بحران در تنگه هرمز موجب بازآرایی اولویتهای غرب شده و انعطاف بیشتری در قبال نفت روسیه ایجاد کرده است.
این تحلیلگر همچنین مدعی شده است که روسیه روزانه حدود ۱۵۰ میلیون دلار درآمد از بازار انرژی کسب میکند؛ رقمی که به گفته او نقش مهمی در تقویت اقتصاد این کشور، با وجود فشارهای تحریمی، دارد.
از سوی دیگر، او به تحولات داخل اروپا، بهویژه در مجارستان، اشاره کرده و گفته است که احتمال بازگشایی برخی مسیرهای انتقال انرژی میتواند همکاریهای جدیدی را در داخل اتحادیه اروپا شکل دهد.
با این حال، او تأکید کرده که سرگرم شدن آمریکا در پروندههای دیگر، بهویژه تنش با ایران، باعث کاهش تمرکز بینالمللی بر جنگ اوکراین شده و همین موضوع فضای بیشتری برای مانور روسیه ایجاد کرده است.
در مقابل، ایوان یوآس، مشاور مرکز سیاست خارجی اوکراین، با رد تفسیرهای مبتنی بر «دستاوردهای مقطعی»، تأکید کرده است که شواهد اقتصادی و نظامی نشاندهنده فشارهای عمیق بر روسیه است که فراتر از برآوردهای اولیه ارزیابی میشود.
او با اشاره به افزایش کسری بودجه روسیه تا حدود ۴.۶ درصد، این وضعیت را نشانهای از اختلالات ساختاری دانسته که حتی افزایش قیمت نفت نیز قادر به جبران کامل آن نیست.
وی همچنین با اشاره به وضعیت میدانی جنگ، از تلفات سنگین نیروهای روسیه و کاهش توان انسانی در میدان نبرد سخن گفته و تأکید کرده که در برخی مناطق، هزینه انسانی عملیات به سطح بسیار بالایی رسیده است.
این مقام اوکراینی همچنین پیشرفتهای کییف در جنگ پهپادی و افزایش هزینههای عملیاتی روسیه را از عوامل تغییر معادلات میدان دانسته و تأکید کرده است که صحبت از «دریچه پیروزی» برای مسکو هنوز زودهنگام است و واقعیتهای اقتصادی و نظامی، همچنان محدودیتهای جدی برای کرملین ایجاد میکند.
