روسیه در قلب بحران ایران: میانجیگری، حمایت و سودآوری از جنگ
با وجود اینکه روسیه یکی از نخستین بهرهبرداران از جنگ جاری در خاورمیانه به شمار میرود، این کشور اعلام کرده که آماده ورود به روند میانجیگری میان آمریکا و ایران است؛ اقدامی دیپلماتیک که ابعاد و نتایج آن هنوز روشن نیست.
به گزارش ایلنا به نقل از الاخبار، در روزهای اخیر، روسیه موضع خود را در حمایت از ایران در برابر اقدامات نظامی «تهاجمی» آمریکا و اسرائیل تأکید کرده و پایبندی خود به جمهوری اسلامی تحت رهبری جدید آن را اعلام کرده است. ولادیمیر بوتین، رئیسجمهور روسیه، در پیامی به آیت الله مجتبی خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران را تبریک گفت و از ایشان خواست که میراث پدرش را با شجاعت ادامه دهند و مردم ایران را در مواجهه با مشکلات بسیج کنند. همزمان، مسکو بار دیگر حمایت «ثابت» خود از تهران را اعلام کرده و آن را شریک قابل اعتماد ایران توصیف کرده است.
از سوی دیگر، گزارشهایی منتشر شده که روسیه اطلاعاتی را در اختیار ایران قرار داده تا به هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی کمک کند، شامل مکان شناورها، هواپیماها و سایر تجهیزات نظامی. هرچند مسکو رسماً این اطلاعات را تأیید نمیکند، اما ترامپ نیز تلاش کرده آن را کماهمیت جلوه دهد.
در همین حال، اطلاعاتی درباره تلاشهای روسیه برای ورود به روند میانجیگری منتشر شده است. گفته میشود پوتین و ترامپ در تماس تلفنی درباره جنگ ایران گفتگو کرده و روسیه پیشنهاداتی ارائه کرده است. تحلیلگران معتقدند تلاش برای میانجیگری، بخشی از سیاست دیرینه دیپلماتیک روسیه است تا موقعیت خود را بهعنوان قدرتی تأثیرگذار در نظام بینالملل تثبیت کند و نقش خود در خاورمیانه را تقویت نماید.
به نظر میرسد هرگونه ابتکار روسیه مبتنی بر چند اصل باشد، از جمله جلوگیری از گسترش جنگ به سطح منطقهای و کاهش خطر بیثباتی ژئوپولیتیکی در قفقاز و آسیای مرکزی که با امنیت ملی روسیه مرتبط است. وساطت احتمالی میتواند فراتر از پرونده هستهای ایران به مسائل امنیت منطقهای، آزادی کشتیرانی و نقش بازیگران منطقهای آینده نیز بپردازد. تحلیلگران پیشبینی میکنند این مذاکرات همزمان میتواند به بررسی منافع روسیه در پرونده اوکراین و کاهش تحریمهای بانکی و نفتی این کشور مرتبط شود.
با توجه به منافع اقتصادی، جنگ ایران برای روسیه سودمند بوده است؛ افزایش قیمت نفت و رفع موقت تحریمها از سوی آمریکا برای خرید نفت روسیه توسط هند، منابع مالی لازم برای ماشین جنگی روسیه را فراهم کرده است. همزمان، آمریکا ذخایر محدود موشکهای خود، بهویژه موشکهای دفاعی، را سریع مصرف میکند و این امر تأثیری مستقیم بر دفاع در اوکراین و تایوان دارد.
در نتیجه، جنگ طولانی با ایران با اولویتهای آمریکا در آسیا و اقیانوس آرام تضاد دارد و ممکن است واشنگتن را وادار کند از گزینه نظامی فاصله گرفته و بیشتر به بازدارندگی محدود، فشار دیپلماتیک و اقتصادی روی آورد. همچنین، تحولات اخیر نشان دادهاند که تحریمهای اقتصادی بهعنوان ابزار فشار سیاسی محدودیت دارند، و روسیه توانسته با بازتنظیم صادرات خود به چین و هند، ساختار جدیدی در اقتصاد جهانی ایجاد کند که کنترل متمرکز غربیها بر آن کمتر است.
