دلار 160 تومنی با بازار آهن چه کرد؟

بازار آهن ایران در ماه‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری به «تیتر خبرها» واکنش نشان داده است. افزایش تنش‌های سیاسی میان ایران و ایالات‌متحده آمریکا، بازار ارز را وارد فاز نوسانی کرد و جهش نرخ دلار تا محدوده 165 هزار تومان، به‌سرعت خود را در قیمت میلگرد، تیرآهن، انواع ورق و به دنبال آن در قیمت قوطی پروفیل و نبشی و ناودانی نشان داد.

اما آنچه اهمیت دارد، صرفاً عبور دلار از یک عدد تاریخی نیست؛ بلکه اثر روانی، ساختاری و عملیاتی این جهش بر بازار آهن ایران است. در این گزارش براساس https://www.fooladiranian.com/ تهیه شده است، تأثیر جهش دلار تا 165 هزار تومان بر بازار آهن، شکل‌گیری رکود تورمی، بی‌اعتمادی معاملاتی و راهکارهای عملی برای فعالان بازار را بررسی می‌کنیم.

چرا بازار آهن ایران خبرمحور شده است؟

درگذشته، قیمت آهن بیشتر تابع عرضه و تقاضای داخلی، فصل ساخت‌وساز و پروژه‌های عمرانی بود؛ اما امروز بازار آهن ایران به‌شدت به نرخ ارز و اخبار سیاسی گره‌خورده است. دلایل این خبرمحور شدن عبارت‌اند از:

• جدی شدن تهدیدها و امکان درگیری مستقیم
• وابستگی بخشی از هزینه‌های تولید فولاد به نهاده‌های ارزبَر
• نقش صادرات در تعیین قیمت پایه محصولات فولادی
• اثر انتظارات تورمی بر رفتار خریداران و فروشندگان
• تأثیر تحولات سیاسی بر بازار ارز و به‌تبع آن بازار فولاد

در چنین فضایی هر خبر مرتبط با جنگ، تحریم، مذاکرات یا تشدید تنش‌ها، ابتدا نرخ دلار را جابه‌جا می‌کند و سپس موج آن به بازار آهن منتقل می‌شود. به همین دلیل، امروز «تأثیر دلار بر بازار آهن» به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تحلیلی این بازار تبدیل شده است.

جهش دلار 160 هزار تومانی و واکنش فوری بازار آهن

عبور دلار از مرز 160 هزار تومان تا 165 هزار تومان سه پیامد فوری داشت:

1. نوسان شدید قیمت آهن امروز

قیمت میلگرد، ورق و تیرآهن در برخی روزها چند بار تغییر کرد. بسیاری از فروشندگان از اعلام قیمت قطعی خودداری کردند و بازار وارد فاز احتیاط شد. عبارت «تماس بگیرید» جایگزین قیمت‌های شفاف شده که نشانه‌ای از بی‌ثباتی در بازار است.

1. کاهش عرضه و احتکار احتیاطی

برخی تولیدکنندگان و انبارداران عرضه را محدود کردند تا تکلیف بازار ارز مشخص شود. این رفتار، کمبود مقطعی واقعی یا مصنوعی ایجاد کرد و نوسان قیمت مقاطع فولادی را تشدید کرد.

1. افزایش تقاضای هیجانی

پیمانکارانی که نگران رشد بیشتر قیمت آهن آلات بودند، اقدام به خرید زودهنگام کردند. این تقاضای غیرمصرفی، جهش قیمتی را تقویت کرد.

اما این فقط نیمه اول ماجرا بود.

رکود تورمی در بازار آهن؛ جهش قیمت بدون رونق معاملات

یکی از مهم‌ترین پیامدهای دلار 160 هزار تومانی، شکل‌گیری نوعی رکود تورمی در بازار آهن بود.

از یک‌سو:

• قیمت‌ها افزایش یافتند
• مبنای فروش تغییر کرد
• نرخ‌های جدید در بازار تثبیت شد

از سوی دیگر:

• پروژه‌های ساختمانی با کمبود نقدینگی مواجه‌اند
• قدرت خرید مصرف‌کننده نهایی کاهش یافته است
• سرمایه‌گذاران ساختمانی محتاط‌تر شده‌اند

نتیجه این موارد در بازار به رشد قیمت آهن آلات، کم شدن حجم معاملات، افزایش محصولات در انبارها و رشد نقدینگی قفل شده منجر شده است. این همان پارادوکس بازار آهن ایران است: افزایش قیمت بدون رونق واقعی.

وقتی دلار به یک لنگر ذهنی تبدیل شده است

حتی پس از اصلاح نسبی نرخ ارز از قیمت 165 هزار تومان، بازار آهن به‌سرعت به قیمت‌های پیشین بازنگشت. در اقتصاد رفتاری، وقتی بازار یک سقف قیمتی را تجربه می‌کند، آن عدد در ذهن فعالان باقی می‌ماند. در این شرایط:

• فروشنده تمایلی به کاهش جدی قیمت ندارد.
• خریدار منتظر افت بیشتر می‌ماند.
• معاملات به تعویق می‌افتد.

این وضعیت باعث می‌شود رکود بازار آهن عمیق‌تر شود، حتی اگر دلار اصلاح شده باشد.

رابطه دلار و قیمت فولاد؛ یک معادله چندلایه

رابطه دلار و قیمت فولاد صرفاً یک تبدیل ریالی ساده نیست. چند پارامتر مهم زیر در این معادله وجود دارد:

1. قیمت‌های جهانی فولاد
2. فاصله نرخ دلار آزاد و نیمایی
3. قیمت پایه در بورس کالا
4. انتظارات تورمی بازار
5. میزان تمایل به خام فروشی فولادی‌ها

حتی اگر قیمت جهانی فولاد ثابت بماند، افزایش نرخ دلار باعث رشد قیمت ریالی محصولات می‌شود. از سوی دیگر، قیمت پایه در بورس کالا نیز با نرخ ارز هم‌راستا می‌شود و بازار آزاد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین پیش‌بینی قیمت آهن بدون تحلیل بازار ارز عملاً ممکن نیست.

نسبت رشد قیمت آهن به رشد دلار؛ آیا همبستگی کامل وجود دارد؟

تجربه نشان می‌دهد که رشد قیمت آهن آلات مانند قیمت قوطی ، ورق، میلگرد و تیرآهن معمولاً هم‌جهت با دلار است، اما شدت آن یکسان نیست. در جهش‌های سریع ارزی:

• در فاز اول، رشد قیمت آهن آلات کمتر از رشد دلار است (به دلیل مقاومت تقاضا).
• در فاز دوم، با تثبیت انتظارات، رشد نرخ آهن آلات هم‌راستا می‌شود.
• در فاز اصلاح دلار، افت قیمت آهن کندتر و چسبنده‌تر است.

این عدم تقارن (Asymmetry) نشان می‌دهد که بازار آهن در برابر کاهش نرخ ارز انعطاف کمتری نسبت به افزایش آن دارد.

مقایسه رفتار بازار در دلار 30، 60 و 160 هزار تومان

بررسی تاریخی نشان می‌دهد:

• در دلارهای پایین‌تر، بازار بیشتر مصرف‌محور بود.
• در سطوح میانی، بازار به سمت سرمایه‌ای شدن حرکت کرد.
• در سطوح بسیار بالا مانند 160 هزار تومان، بازار وارد فاز تدافعی و احتیاطی شد.

در این سطح یعنی دلار 160 هزار تومانی، دیگر تقاضای سرمایه‌ای هم کاهش می‌یابد و بازار آهن وارد رکود عمیق‌تری می‌شود.

استراتژی خرید آهن در بازار دلارنوسانی

در چنین شرایطی، رفتار هیجانی پرریسک‌ترین انتخاب است. استراتژی عملیاتی برای گروه‌های مختلف به شرح زیر است:

برای پیمانکاران ساختمانی

• خرید مرحله‌ای آهن آلات به‌جای خرید یک‌جای پروژه
• عقد قراردادهای منعطف با تأمین‌کنندگان
• پرهیز از انبار کردن آهن بیش از نیاز واقعی

برای انبارداران و توزیع‌کنندگان

• مدیریت موجودی در سقف‌های قیمتی
• افزایش سرعت گردش کالا
• تمرکز بر نقدشوندگی به‌جای سود اسمی بالا

برای مصرف‌کننده خرد

• خرید بر اساس نیاز واقعی آن‌هم از مراکز معتبر
• مقایسه قیمت کارخانه و بازار آزاد
• دریافت استعلام قیمت از چندین مرجع معتبر
• پرهیز از ورود سرمایه‌ای بدون تحلیل بازار

آینده بازار آهن؛ وابسته به دلار یا فراتر از آن؟

بازار آهن ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به نرخ ارز وابسته است؛ اما تنها متغیر تعیین‌کننده دلار نیست. میزان تنش‌های سیاسی و منطقه‌ای، نوسانات ارزی، وضعیت صادرات و شرایط داخلی ساخت‌وساز نیز نقش تعیین‌کننده دارند.

اگر نوسانات دلار ادامه‌دار باشد، بازار آهن نیز در دامنه‌ای محدود اما فرسایشی نوسان خواهد کرد. اگر ثبات نسبی به بازار ارز بازگردد، امکان بازسازی اعتماد و افزایش حجم معاملات تا حدودی وجود دارد.

دلار 160 هزار تومانی و بازتعریف ریسک در بازار آهن ایران

دلار 160 هزار تومانی صرفاً یک جهش عددی نبود؛ یک شوک ساختاری به بازار آهن ایران بود. این شوک نشان داد که:

• بازار به‌شدت خبرمحور شده است.
• قیمت میلگرد و سایر مقاطع فولادی به‌سرعت به دلار واکنش نشان می‌دهد.
• رکود می‌تواند هم‌زمان با جهش قیمت شکل بگیرد.
• اعتماد در بازار کالایی به‌راحتی آسیب می‌بیند.

امروز پیش‌بینی قیمت آهن بدون تحلیل بازار ارز ممکن نیست؛ اما مهم‌تر از پیش‌بینی، مدیریت ریسک در شرایط نااطمینانی است. بازار آهن ایران در نقطه‌ای ایستاده که بیش از هر زمان دیگری میان سیاست، روان‌شناسی انتظارات و اقتصاد واقعی در نوسان است؛ زیرا تجربه اخیر ثابت کرد که جهش‌های افسارگسیخته در بازار ارز می‌تواند کل زنجیره قیمت‌گذاری فولاد را دگرگون کند. بازار آهن امروز دیگر صرفاً بازار عرضه و تقاضا نیست؛ بازاری است که میان سیاست، روان‌شناسی و اقتصاد در نوسان است.