خیزش دانشجویان برزیل علیه راست افراطی و سیاست‌های ضدکارگری
هزاران دانشجوی برزیلی در ریودوژانیرو با اعتراض به احتمال بازگشت راست افراطی به قدرت، نسبت به پیامدهای آن برای دموکراسی، حاکمیت اقتصادی و حقوق معیشتی کارگران و اقشار کم‌درآمد هشدار دادند.
به گزارش ایلنا و به نقل از آسوشیتدپرس، هزاران دانشجوی برزیلی با برپایی راهپیمایی در مرکز شهر ریودوژانیرو، علیه احتمال پیروزی فلاویو بولسونارو، نامزد راست افراطی، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری شعار دادند. معترضان بازگشت جریان راست به قدرت را تهدیدی برای دموکراسی و حاکمیت اقتصادی کشور دانستند و نسبت به پیامدهای آن برای کارگران و اقشار کم‌درآمد هشدار دادند.
این اعتراض‌ها در شرایطی شکل گرفت که نتیجۀ دور نخست انتخابات، رقابت برای دور دوم را فشرده‌تر کرده بود و جریان‌های کارگری و اجتماعی نگران بودند تغییر جهت سیاست‌های اقتصادی، به کاهش حمایت‌های اجتماعی و تضعیف موقعیت نیروی کار منجر شود.
آرایش سیاسی دور نخست و نگرانی از وضعیت دستمزدها
«فلاویو بولسونارو» فرزند «ژائیر بولسونارو»، رئیس‌جمهور سابق برزیل، در دور نخست انتخابات حدود ۲ میلیون رأی بیشتر از لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور کنونی و رهبر جناح چپ، به دست آورد. از آنجا که هیچ‌یک از نامزدها نتوانستند ۵۰ درصد آرا را کسب کنند، دو نامزد در ۲۵ اکتبر (۴ آبان) برای کسب ریاست‌جمهوری در دور دوم با یکدیگر رقابت خواهند کرد.
«لولا داسیلوا» که پیش از ورود به عرصۀ سیاست، از رهبران سندیکای فلزکاران بود، در میان بخش‌هایی از طبقات محروم و جنبش‌های کارگری پایگاه اجتماعی گسترده‌ای دارد. برنامه‌های حمایتی و افزایش دستمزدها از مهم‌ترین محورهای سیاست اقتصادی دولت او بوده است. در مقابل، جریان بولسونارو بر آزادسازی اقتصادی، کاهش مقررات بازار کار و تضعیف نقش سندیکاها تأکید دارد.
از سوی دیگر، نامزدهای راست‌گرا که در دور نخست رتبه‌های سوم تا پنجم را به دست آوردند، در مجموع بیش از ۸ میلیون رأی کسب کردند. امکان پیوستن بخشی از این آرا به سبد بولسونارو در دور دوم، یکی از نگرانی‌های جریان‌های کارگری و اجتماعی است؛ به‌ویژه از آن جهت که تغییر جهت سیاست‌های اقتصادی می‌تواند بر دستمزدها و حمایت‌های اجتماعی اثر بگذارد.
دفاع از حاکمیت اقتصادی و مخالفت با وابستگی خارجی
بخش مهمی از مطالبات معترضان در راهپیمایی میان دو میدان اصلی ریودوژانیرو، به حفظ استقلال اقتصادی برزیل اختصاص داشت. آنان نسبت به بازگشت کشور به سیاست‌های وابسته به ایالات متحده و پیامدهای احتمالی آن برای تولید داخلی و نیروی کار هشدار دادند.
این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که دولت دونالد ترامپ پیش‌تر تعرفۀ ۵۰ درصدی بر برخی کالاهای برزیلی وضع کرده و علیه شماری از مقام‌های قضایی این کشور تحریم‌هایی اعمال کرده بود.
معترضان با در دست داشتن پلاکاردهایی با مضمون «برزیل حیاط خلوت هیچ‌کس نیست» و «به فروشندۀ برزیل رأی نمی‌دهم»، بر ضرورت حفظ استقلال اقتصادی کشور تأکید کردند. آنان خواستار تقویت تولید داخلی و حمایت از نیروی کار برزیلی شدند و مخالفت خود را با سیاست‌هایی اعلام کردند که به گفتۀ آنان می‌تواند هزینۀ توافق‌های خارجی را به کارگران و جویندگان کار منتقل کند.
فساد مالی و نگرانی دربارۀ خدمات عمومی و بهداشت
«فلاویو بولسونارو» همچنین با پرونده‌هایی دربارۀ فساد مالی، پول‌شویی و فرار مالیاتی در ارتباط با بانک ورشکستۀ «بانکو مستر» روبه‌رو است. معترضان فساد اقتصادی را یکی از عوامل هدررفت منابع عمومی و تضعیف خدمات اجتماعی می‌دانند و نسبت به پیامدهای آن برای اقشار کم‌درآمد هشدار داده‌اند.
از سوی دیگر، بخشی از اعتراض‌ها به عملکرد دولت ژائیر بولسونارو در دوران همه‌گیری کرونا مربوط بود؛ دوره‌ای که حدود ۷۰۰ هزار نفر در برزیل جان خود را از دست دادند. معترضان معتقدند ضعف سیاست‌های بهداشت عمومی در آن دوره، فشار بیشتری بر اقشار کم‌درآمد و ساکنان مناطق محروم وارد کرد.
به همین دلیل، بازگشت جریان سیاسی نزدیک به دولت پیشین به قدرت، از نگاه معترضان می‌تواند بر آینده خدمات عمومی و دسترسی اقشار کم‌درآمد به خدمات درمانی رایگان نیز تأثیر بگذارد.
نمادهای ملی و تداوم اعتراض‌های اجتماعی
معترضان با پوشیدن پیراهن‌های سرخ جنبش‌های کارگری و همچنین پیراهن‌های زرد و سبز تیم ملی فوتبال برزیل، تلاش کردند استفادۀ جریان راست از نمادهای ملی را به چالش بکشند.
«تالیتا آمارال» دانشجوی ۱۹ساله علوم محیط‌زیست، در این‌باره گفت: ما برای آینده برزیل و صیانت از حقوق مردم مبارزه می‌کنیم و نباید میدان خیابان و شبکه‌های اجتماعی را به نفع راست افراطی خالی کنیم.
ژوآئو ویکتور ویرا، دانشجوی ۲۰ساله ادبیات نیز با تأکید بر ادامه فعالیت جنبش‌های اجتماعی گفت: حضور مردم در خیابان نشان می‌دهد مقاومت کارگران و دانشجویان همچنان پابرجاست.
اعتراض هزاران دانشجو در آستانۀ دور دوم انتخابات، بخشی از نگرانی جریان‌های اجتماعی برزیل دربارۀ مسیر آیندۀ سیاست اقتصادی و اجتماعی این کشور است؛ نگرانی‌های که از یک سو به دفاع از حقوق کارگران و خدمات عمومی و از سوی دیگر به مخالفت با بازگشت سیاست‌های اقتصادی دولت پیشین گره خورده است.
